ΒΙΒΛΙΟ

Οι δαίμονες της φυσικής δεν λένε να μας αφήσουν ήσυχους

oi-daimones-tis-fysikis-den-lene-na-mas-afisoyn-isychoys-2035713

Στην ταινία «Επιστροφή στο μέλλον» (1985) ο Μάικλ Τζέι Φοξ μεταβαίνει στο παρελθόν και καταφέρνει να αλλάξει τη (μετέπειτα) ζωή του προς το καλύτερο. Αντίθετα, στο φιλμ «Η Πέγκι Σου παντρεύτηκε» (1986), η Καθλίν Τέρνερ επιστρέφει στο παρελθόν μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πως δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα.

Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το παρελθόν, η επιθυμία μας να ταξιδέψουμε στον χρόνο δεν πηγάζει μονάχα από τη φυσική περιέργεια του ανθρώπου για εξερεύνηση. Με τον χρόνο, τα πράγματα είναι πιο προσωπικά: κάποιοι ονειρεύονται να επιστρέψουν στη χαμένη τους νιότη. Αλλοι σε νεανικούς έρωτες κι άλλοι να ξανασυναντήσουν πρόσωπα που έχασαν για πάντα. Σχεδόν όλοι μας έχουμε μια στιγμή, ένα γεγονός στη ζωή μας το οποίο πολύ θα θέλαμε να είχαμε τη δυνατότητα να επιστρέψουμε σε αυτό, να το αλλάξουμε, να αλλάξουμε την απόφαση που κάποτε πήραμε. Στο βάθος, η επιθυμία για ένα ταξίδι στον χρόνο προϋποθέτει την ανθρώπινη, παιδική ίσως, εμμονή για την επανάληψη. Καθώς επίσης ότι κάτι θέλουμε να ξηλώσουμε. Να κάνουμε undo, στη γλώσσα των υπολογιστών.

Ο διάσημος αστροφυσικός Jim Al-Khalili, στο νέο βιβλίο του που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά «Οι δαίμονες της φυσικής. Τα μεγαλύτερα παράδοξα της επιστήμης» (εκδ. Τραυλός), λέει ότι μια τέτοια δυνατότητα θα προϋπέθετε πολλά παράδοξα: π.χ., αν γυρίσουμε πίσω στον χρόνο και από κάποιο λάθος σκοτώσουμε τον παππού μας, δεν θα είχαμε γεννηθεί ποτέ (!). Ο Στίβεν Χόκινγκ, πάλι, ισχυρίζεται πως αν ο άνθρωπος είχε καταφέρει να ταξιδέψει στον χρόνο, θα είχαμε ήδη επισκέπτες από το μέλλον. Το γεγονός ότι δεν έχουμε δει κάτι τέτοιο αποδεικνύει ότι δεν θα τα καταφέρουμε ποτέ…

Εκτός κι αν δεν μιλάμε για ένα συμπαγές σύμπαν, αλλά για πολυσύμπαντα, λέει ο Al-Khalili. Στο λεγόμενο κβαντικό πολυσύμπαν «υπάρχει ήδη ένας άπειρος αριθμός παράλληλων συμπάντων που συνυπάρχουν και επικαλύπτονται, καθένα τόσο πραγματικό όσο και το δικό μας». Ετσι, τα ταξίδια στον χρόνο «γίνονται δυνατά αφού ο δικός μας χωροχρόνος περιέχει ένα μόνο από τα άπειρα μέλλοντα και άπειρο αριθμό παρελθόντων».

Αισθάνεστε λίγο καλύτερα ή έχετε μπερδευτεί ακόμα περισσότερο; Ο Al-Khalili είναι εξαιρετικός εκλαϊκευτής πάντως. Και για να επιστρέψουμε στα χρονικά ταξίδια, αυτό που χρειαζόμαστε για να το καταφέρουμε είναι έναν «χρονικό βρόχο» που να συνδέει δύο σύμπαντα. Θεωρητικά όλα αυτά ακόμα, αλλά μέχρι πότε; Θα δούμε. Το βέβαιο είναι ότι ο Κόσμος, το σύμπαν είναι πολύ πιο μυθιστορηματικά απ’ ό,τι νομίζουμε. «Ο χρόνος είναι με το μέρος μας», όπως τραγουδούσαν κάποτε οι Rolling Stones.