ΒΙΒΛΙΟ

Μουσικός και δολοφόνος

moysikos-kai-dolofonos-2056149

​Το όνομα αυτού Κάρλο Γκεζουάλντο, συνθέτης και πρίγκιπας, γεννηθείς το 1560. Ο κύριος Γκρι ανακάλυψε πρόσφατα τα συγκλονιστικά θρησκευτικά του έργα. «Ενας βιογράφος του, ο Ντομινίκ Φερναντέζ, γράφει πως ο τύπος αυτός άρχισε να συνθέτει μουσική μονάχα αφότου έγινε φονιάς. Οτι το έγκλημα που διέπραξε απελευθέρωσε από μέσα του καταπιεσμένες δημιουργικές δυνάμεις».

Η ιστορία είναι αυτή: ο Γκεζουάλντο ανακαλύπτει πως η σύζυγός του τον απατά με ένα δούκα. Στις 16 Οκτωβρίου του 1590 προφασίζεται πως θα πάει για κυνήγι. Επιστρέφει αιφνιδιαστικά στον πύργο του και πιάνει το παράνομο ζευγάρι στα πράσα. Ακολουθεί λουτρό αίματος: οι γυμνοί εραστές κατασφάζονται στο κρεβάτι από τον πρίγκιπα και τους ανθρώπους του. Λέγεται πως ο ίδιος μαχαίρωσε πολλές φορές τη γυναίκα του κραυγάζοντας «Δεν πέθανε ακόμη!».

Οντας ευγενής ο Γκεζουάλντο είχε το προνόμιο της ασυλίας. Φοβούμενος όμως τη βεντέτα, αποσύρθηκε σε έναν άλλο, πιο απομακρυσμένο πύργο. Τέσσερα χρόνια μετά, ξαναπαντρεύτηκε. Ηταν ένας μάλλον δυστυχισμένος γάμος – αν και χωρίς τις ακρότητες του πρώτου. Λέγεται πως, καθώς περνούσαν τα χρόνια, ο Γκεζουάλντο βυθιζόταν στην κατάθλιψη και τις τύψεις και πως καθημερινά ζητούσε από τους έμπιστους υπηρέτες του να τον μαστιγώνουν εν είδει μετανοίας. Αφοσιώθηκε στη μουσική, γράφοντας μαδριγάλια και θρησκευτικούς θρήνους ακολουθώντας μια εντελώς δική του, άκρως προσωπική χρωματική, πειραματιζόμενος με φόρμες, σχήματα, ακόμα και με τη στιχουργία. Το πιο έντονο στοιχείο της μουσικής του είναι οι διάφορες αποχρώσεις φορτισμένων καταστάσεων, από το φλογερό ερωτικό πάθος στην αγωνία, τον πόνο και τον θάνατο. Ο Στραβίνσκι και ο Αλφρεντ Σνίτκε επηρεάστηκαν από εκείνον, ενώ στις «Πύλες της αντίληψης» ο Αλντους Χάξλεϊ του αφιερώνει κάμποσες σκέψεις. Ο κύριος Γκρι ισχυρίζεται πως ακούγοντας το Ρέκβιεμ του Γκεζουάλντο κατάλαβε πώς ο σύγχρονός μας Γκιόργκι Λίγκετι συνέθεσε τη δική του, εφιαλτική ακολουθία των νεκρών.

«Λες να έγινε συνθέτης αφού έγινε δολοφόνος;» αναρωτιέται ο κύριος Γκρι. «Αν ναι, ίσως επειδή συνειδητοποίησε ότι ήταν πολύ ερωτευμένος με τη γυναίκα που σκότωσε». Ο κύριος Γκρι κρατάει την ωραία ηχογράφηση της harmonia mundi «Gesualdo. Sabbato Sancto» με τον Philippe Herreweghe να διευθύνει το Ensemble Vocal Europeen, ξεφυλλίζει το μικρό βιβλιαράκι του άλμπουμ και σχολιάζει: «Μπορεί εσύ να έχεις βάλει σήμερα τη χαρούμενη φωτογραφία μιας ωραίας κυρίας να παίζει με ένα Στραντιβάρι του 1699, όμως η μουσική της ημέρας είναι το Ρέκβιεμ του Γκεζουάλντο. Οι δε στίχοι του ναι μεν είναι στα λατινικά, ουδεμία σχέση έχουν όμως με το τυπικό της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, που ακολουθούν σε αντίστοιχα ρέκβιεμ ο Μότσαρτ, ο Βέρντι, ο Μπερλιόζ, ο Φορέ και άλλοι: «Παιδί, όταν πεθάνω ας γίνω παιδί, το μικρότερο παιδάκι/ Πάρε με στην αγκαλιά σου και πήγαινέ με σπίτι σου./ Λύτρωσε την κουρασμένη μου ψυχή και βάλε με στο κρεβάτι./ Και πες μου ιστορίες για ν’ αποκοιμηθώ./ Και δώσε μου τα όνειρά σου για να τα κάνω παιχνίδια μου». Ο Κάρλο Γκεζουάλντο πέθανε μόνος, το 1613.