ΒΙΒΛΙΟ

Τσουνάμι: το «βρώμικο κύμα» στο λιμάνι της Φουκουσίμα

tsoynami-to-vromiko-kyma-sto-limani-tis-foykoysima-2072817

«Η εικόνα του τσουνάμι δεν είναι ωραία. Ακόμα κι αν πρόκειται για δύναμη της φύσης, για το ξεδίπλωμα μιας εξαιρετικής δυναμικής. […] Επειδή όμως βλέπουμε ανάμεσα στα κύματα σπίτια, πτώματα, όλο αυτό προκαλεί φρίκη». Η Ριόκο Σεκιγκούτσι καταγράφει στο «Δεν είναι από σύμπτωση» (μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αγρα, σε μετάφραση του Παναγιώτη Ευαγγελίδη) το χρονικό μιας τριπλής καταστροφής, εν μέρει φυσικής εν μέρει ανθρώπινης: του φονικού σεισμού της Φουκουσίμα, στις 11 Μαρτίου του 2011, όπως η συγγραφέας τη βίωσε εσωτερικά από το Παρίσι, όπου και ζει. Τριπλή καταστροφή: σεισμός, τσουνάμι, διάχυση ραδιενέργειας (ο ανθρώπινος παράγοντας).

Η Σεκιγκούτσι προσπαθεί να επικοινωνήσει με συγγενείς και φίλους από την Ιαπωνία την ίδια στιγμή που κατακλύζεται από εικόνες θανάτου. Μια Γαλλίδα της λέει: «Ο σεισμός, ας το θέσουμε έτσι, είναι μια καταστροφή καθαρή. Το τσουνάμι όμως είναι μια βρώμικη καταστροφή».

Από τη Φουκουσίμα, μου έμειναν εκείνες των «κυμάτων του λιμανιού» (αυτό σημαίνει η λέξη «τσουνάμι»), όπως και με τον σεισμό της Ινδονησίας το 2004. Εως τότε η εικόνα ενός τσουνάμι τη στιγμή που χτυπάει την ακτή ήταν κάτι άφαντο. Στην εποχή όμως των ψηφιακών καμερών των κινητών τηλεφώνων, το τσουνάμι, σαν ένα τείχος νερού που πλησιάζει αφρίζοντας την παραλία, απέκτησε υπόσταση. Το YouTube βρίθει από ερασιτεχνικά και επαγγελματικά βίντεο (ένα από τα πιο εντυπωσιακά, εκείνο της ιαπωνικής ακτοφυλακής, με το σκάφος της να «ιππεύει» τα κύματα), ενώ γραφικές είναι και οι αναπαραστάσεις των κυμάτων της Ινδονησίας στις ταινίες «The Hereafter» και «The Impossible», βασισμένες σε λήψεις ερασιτεχνών. Ειδικά οι εικόνες της Φουκουσίμα επιβεβαιώνουν αυτό που λέει η Γαλλίδα στη Σεκιγκούτσι, ότι «το τσουνάμι είναι μια βρώμικη καταστροφή». Οντως: το ορμητικό νερό, αναμειγμένο πλέον με τα ανθρώπινα δημιουργήματα, ξεχύνεται μαύρο σαν ρευστοποιημένη πίσσα μέσα σε δρόμους και πόλεις, μολύνει και ρυπαίνει τα πάντα. Το «ξεδίπλωμα μιας εξαιρετικής δυναμικής» της φύσης, κατά τη Γιαπωνέζα συγγραφέα, μοιάζει να εμπεριέχει και όλη τη βρωμιά του ανθρώπινου πολιτισμού – στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα, τη ραδιενέργεια. Γράφει η Σεκιγκούτσι: «Η ιαπωνική κουζίνα περιέχει πολλά φύκια. Εξαιρετικά για την υγεία καθώς είναι πλούσια σε ιώδιο. Να όμως που οι άνθρωποι έχουν βαλθεί να αγοράζουν αστρονομικές ποσότητες, πιστεύοντας ότι έτσι θα θωρακιστούν απέναντι στη ραδιενέργεια. Ενα άσχημο αστείο. Πολύ γρήγορα μαθαίνουμε πως, μόλις η θάλασσα μολυνθεί, τα φύκια δεν συγκρατούν απλώς τα ραδιενεργά μόρια, τα συμπυκνώνουν κιόλας».