ΒΙΒΛΙΟ

Προσωπική πατριδογνωσία

prosopiki-patridognosia-2076429

Συλλογικό, «Τόποι της λογοτεχνίας, 134 συγγραφείς καταγράφουν μια ελληνική προσωπική γεωγραφία»,
εκδ. Καστανιώτης, Εταιρεία Συγγραφέων

Οι συγγραφείς καθορίζονται από πολλά. Φυσικά και από διάφορους τόπους. Είτε τους τόπους καταγωγής τους είτε τους τόπους όπου έζησαν σημαντικές στιγμές της ζωής του. Στον τόμο «Τόποι της λογοτεχνίας» γράφουν 134 Ελληνες συγγραφείς και συγκροτούν μια διαφορετική γεωγραφία. Γράφουν «μια “πατριδογνωσία” δηλαδή των σύγχρονων συγγραφέων με άξονα όχι υποχρεωτικά τον τόπο καταγωγής τους, αλλά κάποιο ελληνικό γεωγραφικό μήκος ή πλάτος που τους ορίζει (ή τους ερεθίζει) ως δημιουργούς. Φιλοδοξία μας είναι να ολοκληρωθεί ένας άτλας προσωπικών περιπλανήσεων», σημειώνει στον πρόλογο ο πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων Δημήτρης Καλοκύρης, ο οποίος είναι συνεκδότης του τόμου μαζί με τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Ο συγγραφέας και μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Συγγραφέων Μιχάλης Μοδινός ανέλαβε «να ορίσει τις συντεταγμένες και την πορεία αυτού του έργου» και καταθέτει μια πολύ ενδιαφέρουσα εισαγωγή προτού αρχίσουμε να διαβάζουμε αυτά τα 134 κείμενα. Ενα κείμενο που μας εισάγει στη σημασία του γεωγραφικού τόπου στο έργο των συγγραφέων: «Ως “τόπος” υπονοείται στον τόμο αυτό οποιοδήποτε αυτόνομο γεωγραφικό στοιχείο μεγαλύτερου μεγέθους από ένα σπίτι (ποτάμια, λίμνες, ακτές, νησιά, πόλεις, χωριά, συνοικίες, γειτονιές, βουνά, φυσικά ή ανθρωπογενή τοπία κ.λπ.). Για να δώσουμε ορισμένα παραδείγματα από την κλασική γραμματεία που είχαμε κατά νου όταν σχεδιάζαμε τον τόμο, ο Μισισιπής είναι κεντρικό στοιχείο του έργου του Τουέιν, ο ποταμός Κονγκό και τα νησιά του μαλαισιανού αρχιπελάγους στον Κόνραντ, ο Πηνειός και ευρύτερα ο θεσσαλικός κάμπος στον Καραγάτση, η Σύρος στα διηγήματα του Ροΐδη, η λίμνη των Γιαννιτσών στα “Μυστικά του Βάλτου” της Δέλτα, η Λέσβος στον Μυριβήλη, η κομητεία Γιοκναπατόφα στον Φόκνερ, και φυσικά τα παραδείγματα θα μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν επ’ άπειρον. Μάλιστα οι τόποι γίνονται τρόπον τινά κεντρικοί αφηγηματικοί ήρωες…», σημειώνει ο Μιχάλης Μοδινός.

Τα κείμενα του τόμου δεν είναι νέα. Είναι αποσπάσματα από έργα των 134 που ήδη έχουν εκδοθεί, παλαιότερα ή πιο πρόσφατα. Δεν έχει καμία σημασία που δεν είναι καινούργια κείμενα. Η συγκέντρωσή τους σ’ έναν τόμο πράγματι συνθέτει μια διαφορετική διαδρομή σε γνωστά ή και άγνωστα τοπία αυτής της χώρας: την Αθήνα, την Ελευσίνα, την πλατεία Κυψέλης, τη Νεάπολη Εξαρχείων, τον Κεραμεικό, το Μετς, το Αλσος Συγγρού, την οδό Ηρακλείτου, την Παλαιά Φώκαια, τη Λέσβο, την Ικαρία, τον Μύρτο της Κεφαλονιάς, την Κέρκυρα, τη Θεσσαλονίκη φυσικά, την Αίγινα, την Οία, τον Πύργο Σάμου, την εβραϊκή συνοικία στα Χανιά, τη Μύρινα, την Πύλο, την Τήνο, την Ανδρο, τον Πόρο, την Εύβοια, τη Λακωνία, τη Χαλκίδα, την Καβάλα, τη Χαλκίδα, την Καλαμάτα, την Αμφιλοχία, τη Ραψάνη, την Πάτρα, την Πάτμο, αλλά και την Κύπρο.

Σε κάθε τόπο «η θέα από την κορυφή των επάλξεων είναι συγκλονιστική…». Και παντού «το μεγαλείο του παρελθόντος κείται σε σωρούς πλίνθων και κεράμων». Και σχεδόν σε κάθε τόπο «…τα σύννεφα τα γκρίζα, τα πυκνά, άνοιξαν λίγο, μια τρύπα έγινε και μέσα της πέρασε μια δέσμη φωτός, που έπεσε πάνω στα νερά σ’ ένα σημείο και έλαμψαν ασημένια».