ΒΙΒΛΙΟ

Κι αν είμαι ποπ, μη με φοβάστε

ki-an-eimai-pop-mi-me-fovaste-2133489

Για όλους εμάς που η ποπ, όχι μόνο στη μουσική αλλά στις τέχνες εν γένει, αποτελεί εφαλτήριο σκέψης και αναζήτησης, υπάρχει πάντα μια κάποια αμηχανία όταν έρχεται η στιγμή να υπερασπιστούμε τις επιλογές μας. Αυτό συμβαίνει διότι η λέξη «ποπ» έχει αρνητικό φορτίο· είναι κάτι σαν τον υποβιβασμό του διανοούμενου σε κουλτουριάρη. Ερχεται, όμως, ο Μαρκ Γκριφ, με το υπό έκδοση βιβλίο του «Against Everything», για να μας δώσει το ισχυρότερο επιχείρημα προς υπεράσπιση της φιλοσοφίας της ποπ, εκκινώντας από τη μουσική και εμπλέκοντας, όπως είναι φυσικό, και τους Radiohead.

Ο Γκριφ, λοιπόν, κάνει έναν πολύ καθαρό διαχωρισμό μεταξύ της ροκ και της ποπ, χρησιμοποιώντας τους όρους «revolution» (εξέγερση, επανάσταση) και «defiance» (ανυπακοή) αντιστοίχως. Τι σημαίνει όλο αυτό; Οτι η ροκ εξεγείρεται εναντίον των κοινωνικών και εξουσιαστικών δομών, δίχως να λαμβάνει υπόψη της τίποτε απ’ όσα εκείνες κατέχουν. Η ποπ, από την άλλη, αποδέχεται τα υλικά της κοινωνίας αυτής καθαυτήν, αλλά σταματάει να υπακούει, σε μια μοναχική πορεία, σε μια ανασύσταση της έννοιας του ατόμου, που δεν υπακούει στις νόρμες, επαναστατώντας ως άτομο.

Με λίγα λόγια, ο Μαρκ Γκριφ θεωρεί ότι η βαθύτερη και, συνεπώς, ουσιώδης διαφορά μεταξύ ροκ και ποπ σχετίζεται άμεσα με τη συλλογικότητα και την ατομικότητα – με την αντίδραση ή την αντίστασή μας ως κοινωνίας (λαός, θα έλεγαν πολλοί) ή ως ατόμων. Πιθανόν αυτό ξενίζει και είμαι σίγουρος ότι τα ανακλαστικά των «εξεγειρομένων» εναντίον πάσας αρχής και εξουσίας θα ανατριχιάσουν και μόνο στην αναφορά στο άτομο, στη μονάδα. Και, όμως, πέρα από το εύκολο αντεπιχείρημα ότι η ποπ απευθύνεται στην επιφάνεια των ατόμων, ακριβώς το άτομο είναι η μόνη αρχή –ή αξία– που μπορεί να «ολοκληρωθεί», αφού οι συλλογικότητες διατηρούν μεν τη διαφορετικότητα, αλλά δίχως τη γενική ομπρέλα, τον γενικό μπούσουλα, την ετικέτα είναι αδύνατον να υπάρξουν.

Ο Μαρκ Γκριφ λέει και κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: με την ανυπακοή –δηλαδή την ποπ– ξέρεις ότι δεν μπορείς να νικήσεις τη δύναμη του Κολοσσού, γνωρίζεις όμως ότι μπορείς να την αψηφήσεις με λέξεις και σημάδια. Μπορείς.