ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Ενας ύμνος στην ερευνητική δημοσιογραφία

spotlight1

Η ταινία «Spotlight: Ολα στο φως» του Τομ Μακάρθι αποτελεί έναν ύμνο στην ερευνητική δημοσιογραφία. Σε μια εποχή που ο συγκεκριμένος επαγγελματικός κλάδος δέχεται απανωτά χτυπήματα στην αξιοπιστία του, εντός και εκτός συνόρων, είναι καλό να υπενθυμίζεται –έστω και μέσω της τέχνης– πως πολλοί άνθρωποι όχι απλώς κάνουν καλά τη δουλειά τους, αλλά και συνεισφέρουν κατά καιρούς αποφασιστικά στην εξυγίανση των κοινωνιών τους. Αυτό ακριβώς έκαναν και οι δημοσιογράφοι της αμερικανικής εφημερίδας Boston Globe, οι οποίοι κατάφεραν στις αρχές της περασμένης δεκαετίας να ξεσκεπάσουν τη συνταρακτική υπόθεση παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης, με δράστες ιερείς της Καθολικής Εκκλησίας. Το φιλμ, το οποίο έχει συγκεντρώσει 6 οσκαρικές υποψηφιότητες, αφηγείται με μεγάλη πιστότητα το χρονικό της έρευνας, επικεντρώνοντας στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών της ιστορίας. Η ακρίβεια της απόδοσης επιβεβαιώνεται μάλιστα κι από τους ίδιους τους ρεπόρτερ, οι οποίοι συνεργάστηκαν εκτενώς με τους συντελεστές της ταινίας ακριβώς γι’ αυτό τον σκοπό.

Το αυθεντικό λοιπόν Spotlight, όπως και αυτό της ταινίας, ήταν το ειδικό τμήμα της Boston Globe που ασχολούνταν με ευρείας κλίμακας ρεπορτάζ τα οποία απαιτούσαν μακροχρόνια έρευνα και κάποια (σχετική) μυστικότητα. Το 2002 και έπειτα από ένα πρώτο επιφανειακό δημοσίευμα της εφημερίδας, ο νέος τότε αρχισυντάκτης Μάρτιν Μπάρον αποφασίζει να «σκαλίσει» σε βάθος την υπόθεση της παιδεραστίας από ιερείς, αναθέτοντάς την στην ομάδα του Spotlight με επικεφαλής τον Ουόλτερ Ρόμπινσον. Η επίμονη έρευνα των τεσσάρων βασικών μελών της ομάδας καθώς και ο δικαστικός αγώνας (για δημοσιοποίηση κάποιων κρίσιμων για την υπόθεση εγγράφων) οδήγησαν τελικά στη συγκλονιστική αποκάλυψη: οι ένας-δύο εγκληματίες ιερείς που είχαν έως τότε ταυτοποιηθεί εκτοξεύτηκαν στους 250 (!), ενώ –το πιο σημαντικό– οι δημοσιογράφοι κατάφεραν να αναδείξουν και το σύστημα συγκάλυψης όλων αυτών των υποθέσεων, το οποίο ενέπλεξε τόσο υψηλόβαθμους ιερωμένους όσο και νομικούς που έκαναν τους ανάλογους μυστικούς συμβιβασμούς. Για το επίτευγμα αυτό η ομάδα του Spotlight τιμήθηκε το 2003 με το βραβείο Πούλιτζερ.

Ολα τα παραπάνω περνούν μέσα από τον φακό του Τομ Μακάρθι με εμμονικό σχεδόν ρεαλισμό. Από τα καταθλιπτικά γραφεία της εφημερίδας (οι ρεπόρτερ επιβεβαιώνουν πως ήταν ακριβώς έτσι) μέχρι τους ελιγμούς των δικηγόρων και τη χειραγώγηση της Καθολικής Εκκλησίας, όλα τα στοιχεία παρουσιάζονται με σκληρή κινηματογραφική γλώσσα, σε βαθμό που το σενάριο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί υπερβολικά γραμμικό και δίχως κορυφώσεις. Ακόμα περισσότερο που, όσον αφορά τους κεντρικούς χαρακτήρες –δηλαδή τους δημοσιογράφους– αποφεύγεται οποιασδήποτε μορφής ηρωοποίηση ή άλλου είδους προσφιλής στο σινεμά περισπασμός (π.χ. ερωτικά ειδύλλια κ.ο.κ.). Εδώ ωστόσο έρχεται το all-star καστ της ταινίας για να «σώσει τη μέρα», όπως θα έλεγαν και στη Βοστώνη. Οι Μάικλ Κίτον, Ρέιτσελ ΜακΑνταμς και Μαρκ Ράφαλο στους ρόλους των ρεπόρτερ αλλά και ο πάντα ξεχωριστός Στάνλεϊ Τούτσι σε αυτόν ενός δικηγόρου, χαρίζουν τη σπίθα που βοηθάει το φιλμ να αναπνεύσει και τον θεατή να το ακολουθήσει μέχρι τέλους. Η παρακολούθηση αυτή (από την ερχόμενη Πέμπτη στις αίθουσες), που επιβάλλεται σχεδόν όσον αφορά τους δημοσιογράφους, αξίζει σίγουρα τον κόπο και για όλους τους υπόλοιπους.