ΜΟΥΣΙΚΗ

Συναρπαστική ερμηνεία της «Μικρής Συμφωνίας» του Σκαλκώτα

Συναρπαστική ερμηνεία της «Μικρής Συμφωνίας» του Σκαλκώτα

Πολλά είχαν γραφεί όταν η σουηδική δισκογραφική εταιρεία BIS ανέλαβε να τιμήσει τα 50 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Σκαλκώτα, εγκαινιάζοντας σειρά ηχογραφήσεων με βορειοευρωπαϊκές ορχήστρες (Σουηδία, Ισλανδία) και την Ορχήστρα της Βρετανικής Ραδιοφωνίας. Η επιτυχία και η αποδοχή των ηχογραφήσεων από τον διεθνή εξειδικευμένο τύπο ενθάρρυναν τους Σουηδούς να συνεχίσουν και μέχρι σήμερα η δική τους παραμένει η μόνη συστηματική και πλέον σοβαρή προσπάθεια προβολής του έργου του Ελληνα συνθέτη. Εξακολούθησαν εκδίδοντας δίσκους σε τακτά διαστήματα για ακόμα μία δεκαετία. Το 2008 εμπιστεύθηκαν την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης. Το 2019, που επανέκαμψαν με δύο ακόμα κυκλοφορίες τιμώντας τα 70 χρόνια από τον θάνατο του Σκαλκώτα, σειρά είχε η ιδιωτική Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Βύρωνα Φιδετζή. Ο δεύτερος αυτός δίσκος που κυκλοφόρησε πρόσφατα, περιλαμβάνει παγκόσμιες πρώτες ηχογραφήσεις σημαντικών ορχηστρικών έργων και ένα συγκινητικό, σπάνιο τεκμήριο.

Σημαντικότερο και εκτενέστερο έργο του νέου δίσκου είναι η συναρπαστική «Μικρή Συμφωνία» –Sinfonietta– σε σι ύφεση μείζονα, έργο του 1948 που αξίζει να ενταχθεί στο τακτικό πρόγραμμα των συμφωνικών μας συνόλων, καθώς δεν υπολείπεται σε τίποτε ανάλογων «νεοκλασικών» έργων ενός Χίντεμιτ ή ακόμα και του Σοστακόβιτς, στον τρόπο με τον οποίο φέρνει σε διάλογο δημοτικοφανή μουσικά θέματα με την κεντροευρωπαϊκή μουσική γλώσσα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Τον Ιούνιο του 2017 Φιλαρμόνια και Φιδετζής είχαν ερμηνεύσει το έργο υποδειγματικά στην ακουστικά άχαρη αίθουσα του Ιδρύματος Κακογιάννη. Αυτή τη φορά υπογράφουν μία ερμηνεία αναφοράς χάρη στις ειδικές συνθήκες ηχογράφησης μιας εταιρείας γνωστής για την ποιότητά της. Γεγονός που σημαίνει ότι η ενορχήστρωση προβάλλει ακόμα πιο λαμπερή, τα εμβατηριακά εδάφια, όπως αυτά του δ΄ μέρους, ηχούν ιδιαίτερα εξεγερτικά ενώ τα χορευτικά, όπως το σύντομο σκέρτσο (γ΄ μέρος) ακόμα πιο λικνιστικά.

Το σύντομο διπλό Κοντσέρτο για βιολί και πιάνο είναι ανάλογα «νεοκλασικής» αντίληψης, ενώ παράλληλα διερευνά τα όρια της πολυεπίπεδης ελεύθερης ατονικής γραφής. Τον γεμάτο ένταση διάλογο ανάμεσα στα δύο σολιστικά όργανα διασφαλίζουν ο Γιώργος Δεμερτζής (βιολί) και ο Βασίλης Βαρβαρέσος (πιάνο). Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο μουσικολόγος Γιάννης Σαμπροβαλάκης, όπως και για τη Σουίτα για βιολί και ορχήστρα δωματίου, που ακολουθεί. Για το έργο αυτό δεν ήταν δυνατό να αναπλασθούν παρά τέσσερα από τα πέντε μέρη του, καθώς για το τελευταίο σώζεται μονάχα το μέρος του βιολιού.

Η έκδοση ολοκληρώνεται με δύο εμβατήρια που συνέθεσε ο Σκαλκώτας για το Λύκειο των Ελληνίδων, όπως επίσης με μία σειρά εννέα ελληνικών χορών που επεξεργάστηκε για τον ίδιο σύλλογο. Την κυκλοφορία ολοκληρώνει το ριζίτικο παραδοσιακό τραγούδι «Ο Διγενής ψυχομαχεί» σε μεταγραφή του Σκαλκώτα. Στην ηχογράφηση έχει «ενσωματωθεί» η φωνή του Ελευθέριου Βενιζέλου, ηχογραφημένη το 1930 έπειτα από παράκληση της Μέλπως Μερλιέ, ιδρύτριας του Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου. Η τεχνολογία το επιτρέπει κι εμείς το απολαμβάνουμε.