ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ανοιξη του 2021 οι πρώτες δόσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της Κομισιόν, προβλέπονται εκταμιεύσεις δύο φορές τον χρόνο, εφόσον τα κράτη υλοποιούν τα σχέδια που έχουν εγκριθεί.

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ενας «αισιόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος» για την αποδέσμευση των πρώτων δόσεων των πόρων του Recovery & Resilience Facility (RRF) είναι, σύμφωνα με κοινοτικό αξιωματούχο, το πρώτο εξάμηνο του 2021. Ο προϋπολογισμός του RRF –που αποτελεί σχεδόν το 90% της δύναμης πυρός του Ταμείου Ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ– αποτελείται από 312,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 360 δισ. ευρώ σε χαμηλότοκα δάνεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Επιτροπή χθες έδωσε στη δημοσιότητα τις κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (Recovery & Resilience Plans ή RRPs) βάσει των οποίων τα κράτη-μέλη θα αιτηθούν χρηματοδότηση από το συγκεκριμένο εργαλείο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Επιτροπή, η Ελλάδα προβλέπεται να λάβει 16,24 δισ. σε επιχορηγήσεις κατά την τριετία 2021-23 από το RRF (το 30% του ποσού βασίζεται σε προβλέψεις για τη διακύμανση του ΑΕΠ της το 2021-22 όπως καταγράφονται στις θερινές προγνώσεις της Κομισιόν). Στο μέτωπο των δανείων, κάθε χώρα μπορεί να λάβει έως το 6,8% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματός της, που μεταφράζεται σε 12,7 δισ. ευρώ για την Ελλάδα βάσει του ΑΕΠ του 2019. Μαζί με τoυς πόρους από τα υπόλοιπα προγράμματα του Ταμείου, το ποσό για τη χώρα μας φτάνει τα 32 δισ. ευρώ.

Προθεσμίες 

Τα κράτη-μέλη έχουν προθεσμία έως τις 30 Απριλίου του 2021 για να καταθέσουν τα εθνικά τους σχέδια για το 2021 στην τελική τους μορφή, ενώ μπορούν να στείλουν τα προσχέδια από τις 15 Οκτωβρίου. Από τη στιγμή που θα λάβει το τελικό σχέδιο της εκάστοτε χώρας, η Επιτροπή έχει δύο μήνες για να το αξιολογήσει.

Στο ιδανικό σενάριο, ο κανονισμός του RRF θα έχει συμφωνηθεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα έχει εγκριθεί πριν από το τέλος του έτους, όπως και η επικύρωση της απόφασης ιδίων πόρων από τα Κοινοβούλια των κρατών-μελών που θα επιτρέψει στην Επιτροπή να αρχίζει να δανείζεται τα ποσά του Ταμείου Ανάκαμψης στις αγορές. Σε αυτήν την περίπτωση, σημειώνουν κοινοτικοί αξιωματούχοι, τα πρώτα χρήματα –η προ-χρηματοδότηση που ισοδυναμεί με το 10% του συνολικού πακέτου– «θα δοθούν την άνοιξη».

Στη συνέχεια, προβλέπονται εκταμιεύσεις δύο φορές τον χρόνο, αν τα κράτη-μέλη υλοποιούν με επαρκή τρόπο τα σχέδια που έχουν εγκριθεί. Ωστόσο το χάσμα που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου για διάφορες πτυχές της συμφωνίας της Συνόδου Κορυφής του Ιουλίου, καθώς και απειλή βέτο εκ μέρους της Ουγγαρίας και της Πολωνίας για το θέμα του κράτους δικαίου, ενδέχεται να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση του Ταμείου.

Οπως αναφέρεται στο σχετικό έγγραφο εργασίας της Κομισιόν, «τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα πρέπει να αντανακλούν μία ουσιώδη μεταρρυθμιστική και επενδυτική προσπάθεια. Τόσο οι μεταρρυθμίσεις όσο και οι επενδύσεις πρέπει να είναι συνεκτικές και να απευθύνονται στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το κάθε κράτος-μέλος». Οι προκλήσεις αυτές καθορίζονται από τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η αξιολόγηση των σχεδίων, σημειώνεται, θα είναι η ίδια ανεξαρτήτως αν τα κράτη-μέλη αιτούνται επιχορηγήσεις ή δάνεια.  

«Ο διάλογος με τα κράτη-μέλη είναι πολύ σημαντικός», τονίζει κοινοτικός αξιωματούχος. «Πρέπει να υπάρξει πλήρης ιδιοκτησία των σχεδίων, αλλιώς οι μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνουν δεν θα εφαρμοστούν». Ετερη αξιωματούχος τονίζει ότι έχει εξηγηθεί στα κράτη-μέλη η ανάγκη «να είναι εξαιρετικά λεπτομερή» τα σχέδια που θα καταθέσουν.

Προτεραιότητες

Στην υπηρεσία των δύο βασικών προτεραιοτήτων της Επιτροπής Φον ντερ Λάιεν, οι κατευθυντήριες γραμμές επιβάλλουν το 37% των πόρων που θα λάβει κάθε χώρα να δαπανηθούν σε εγχειρήματα που συμβάλλουν στην πράσινη μετάβαση (ενώ δεν θα χρηματοδοτηθούν επενδύσεις που «βλάπτουν σημαντικά» το περιβάλλον). Το 20% θα πρέπει να συνδέεται με την ψηφιακή μετάβαση.

Μεταξύ των έργων για τα οποία υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι θα πριμοδοτηθούν στην αξιολόγηση των σχεδίων από την Επιτροπή (χαρακτηρίζονται «εμβληματικά» στο σχετικό ανακοινωθέν), περιλαμβάνονται επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, προώθηση της βιωσιμότητας των μεταφορών, υποδομές ευρυζωνικότητας (μεταξύ των οποίων και κατασκευή δικτύων 5G) και υπολογιστικού νέφους, προγράμματα ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης και εκμάθησης δεξιότητων.