ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το Ταμείο Ανάκαμψης και τα μεγάλα του εμπόδια

to-tameio-anakampsis-kai-ta-megala-toy-empodia0

Δύο βήματα μπροστά και ένα πίσω. Το να οικοδομηθεί μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν ήταν ποτέ ένα εύκολο εγχείρημα, αλλά το να ολοκληρωθεί και να επικυρωθεί το πρόγραμμα αντιμετώπισης των επιπτώσεων της πανδημίας με το συνολικό κονδύλι του 1,8 τρισ. ευρώ, στο οποίο κατέληξαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες τον Ιούλιο, αποδεικνύεται ένα εγχείρημα δυσκολότερο από όσο φαινόταν. Αν και θεωρείται μάλλον απίθανο το προβλεπόμενο Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του επταετούς προϋπολογισμού του 1,074 τρισ. ευρώ για το 2021-2027, να τεθεί εν αμφιβόλω, ο κίνδυνος να καθυστερήσει η καταβολή των κονδυλίων έχει αυξηθεί. Το εάν τώρα οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορέσουν να συμβιβάσουν τα διεστώτα στη διήμερη Σύνοδο, που ολοκληρώνεται αύριο Παρασκευή, και εάν αρχίσει η διάθεση των χρημάτων από του χρόνου το καλοκαίρι παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα. 

Πάντως, ακόμα κι αν αργήσουν περισσότερο, δεν πρόκειται να αναστατωθούν ιδιαιτέρως οι αγορές. Χάρις στην προοπτική ότι τελικώς θα χορηγηθούν τα κονδύλια, ακόμα και τα κράτη-μέλη, που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικά προβλήματα μπορούν πλέον να δανειστούν σήμερα από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές με πολύ ευνοϊκούς όρους. 

Σε τι συνίσταται, όμως, το διακύβευμα; Πρώτον, το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο θα προσφέρει στήριξη προς τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. για να ορθοποδήσουν μετά την πανδημία και το οποίο αποτελεί μία από τις εντυπωσιακότερες πράξεις διακρατικής οικονομικής αλληλεγγύης στην Ιστορία. Επιπροσθέτως, για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να δανειστεί σημαντικά ποσά. Επί των 750 δισ. ευρώ, τα 390 δισ. ευρώ θα αφορούν δωρεές και τα 360 δισ. ευρώ δάνεια με ευνοϊκούς όρους. Δεύτερον, η Ε.Ε., τουλάχιστον για τα δικά της δεδομένα, θέλει να διαθέσει ταχέως τα κονδύλια, με το 70% των δωρεών να δίδονται το 2021 και το 2022, ενώ τα υπόλοιπα το 2023, με τελική ημερομηνία ολοκλήρωσης του προγράμματος το 2026. Από τις ιδιαιτέρως ωφελημένες αποδεικνύεται πως είναι οι Ελλάδα (16,9 δισ. ευρώ), Ιταλία (86,6 δισ. ευρώ), Ισπανία (72 δισ. ευρώ), Ουγγαρία (6,1 δισ. ευρώ), Πολωνία (26,9 δισ. ευρώ) και Πορτογαλία (11,6 δισ. ευρώ). Πέραν αυτών, η Ε.Ε. έχει στη διάθεσή της και τον επταετή προϋπολογισμό του 1,074 τρισ. ευρώ, ενώ το ετήσιο όριο δαπανών αυξάνεται από το 1,2% στο 1,4% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος των κρατών-μελών.

Επίσης, η Ε.Ε. μπορεί να εκδώσει ομόλογα για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης έως και την εκπνοή του 2026, ενώ η αποπληρωμή τους μέσω του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού εκτείνεται έως και το 2058. Αντιρρήσεις εκφράζονται από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δυσαρεστείται εξαιτίας του ότι προβλέπονται περικοπές δαπανών ή ανεπαρκή κονδύλια για καινοτομία και έρευνα.

* Ο κ. Holger Schmieding είναι οικονομολόγος της Βerenberg Bank.