ΙΑΠΩΝΙΑ

Η συνταγή της επιτυχίας που αντέχει επί πολλούς αιώνες

i-syntagi-tis-epitychias-poy-antechei-epi-polloys-aiones-561184000

Στην Ιαπωνία λειτουργούν και επιβιώνουν μικρές ή μεγαλύτερες επιχειρήσεις αιώνων –οι λεγόμενες σινίσε–, οι οποίες έχουν τη μακρά εμπειρία να αντεπεξέρχονται σε καταστροφές παντός είδους. Οπως το οικογενειακό κατάστημα Ιτσίβα, της Ναόμι Χασεγκάβα στο Κιότο, το οποίο εδώ και 1.020 χρόνια πουλάει κέικ ρυζιού δίπλα σε έναν παλαιό ναό. Οταν πρωτοάνοιξε το έτος 1000, προμήθευε αυτό το γλυκό στους ανήσυχους ταξιδιώτες που πήγαιναν εκεί να προσευχηθούν για την εξάλειψη μιας πανδημίας, όπως αναφέρουν οι Νew York Times.

Σήμερα, μετά μία χιλιετία, νέα ασθένεια ενέσκηψε και απομάκρυνε τη βασική πηγή πλούτου για το Κιότο, τους τουρίστες. Παρά ταύτα, τα οικονομικά δεν είναι πονοκέφαλος για την κ. Χασεγκάβα, διότι η επιχείρησή της, όπως και πάμπολλες άλλες, ακολουθεί μια πιο μακροπρόθεσμη προσέγγιση, και μάλιστα πολύ πιο μακροπρόθεσμη από πολλούς. Η Ιτσίβα, θέτοντας την παράδοση και τη σταθερότητα υπεράνω ανάπτυξης και κέρδους, επιβίωσε πολέμων, πανούκλας, αλλά και της ακμής και παρακμής αυτοκρατοριών. «Στα εγχειρίδια οικονομικής θεωρίας διαβάζει κανείς πως οι εταιρείες υποθετικά ενδιαφέρονται για μεγιστοποίηση κερδών, αύξηση μεγέθους, μεριδίου αγοράς και ρυθμού ανάπτυξης. Στις παλαιές ιαπωνικές εταιρείες άλλες αρχές προεξάρχουν», παρατηρεί ο Κεντζίι Ματσουόκα, επίτιμος καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Ριουκόκου του Κιότο. «Η ύψιστη προτεραιότητα είναι η συνέχειά τους και η κάθε γενιά μοιάζει με δρομέα σε σκυταλοδρομία – το παν είναι να παραδοθεί η σκυτάλη».

Ανέκαθεν η Ιαπωνία εθεωρείτο υπερδύναμη στις ιστορικές επιχειρήσεις, δεδομένου ότι διαθέτει πάνω από 33.000, οι οποίες έχουν παρουσία τουλάχιστον 100 ετών. Αυτές αντιστοιχούν στο 40% των συνολικών σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τα στοιχεία από το Ινστιτούτο Ερευνών Εκατονταετούς Διοίκησης Επιχειρήσεων. Ανω των 3.100 εταιρειών λειτουργούν τουλάχιστον 200 χρόνια, περίπου 140 έχουν συμπληρώσει 500 χρόνια και τουλάχιστον 19 ισχυρίζονται πως υπάρχουν αδιαλείπτως από την 1η χιλιετία. Είναι οι σινίσε, και γεννούν περηφάνια και θαυμασμό, ενώ όπως η Ιτσίβα είναι συνήθως μικρές, οικογενειακές και σχετίζονται με την παράδοση. Στις σινίσε ωστόσο συγκαταλέγονται και εταιρείες θεωρούμενες ότι βρίσκονται στην αιχμή της καινοτομίας, όπως η Nintendo που ξεκίνησε με τράπουλες πριν από 131 χρόνια, ενώ και η πολύ γνωστή φίρμα με σάλτσα σόγιας Kikkoman λειτουργεί 103 χρόνια, όπως αναφέρουν οι ΝΥΤ.

Οπως επισημαίνει η κ. Χασεγκάβα, «το να επιβιώνει μια επιχείρηση επί μία χιλιετία σημαίνει πως δεν κυνηγάει απλά τα κέρδη, αλλά είναι ταγμένη σε έναν υψηλότερο σκοπό». Στην περίπτωση της Ιτσίβα, ήταν να εξυπηρετεί τους προσκυνητές του ναού. Αυτές οι βασικές αρχές αποτελούν τον γνώμονα με τον οποίο λαμβάνουν αποφάσεις πολλές εταιρείες διαμέσου των γενεών. Φροντίζουν το προσωπικό τους, προσφέρουν στην κοινότητα δημιουργώντας ένα προϊόν που την κάνει υπερήφανη. Η Ιτσίβα αρνήθηκε να επεκταθεί και να εκσυγχρονισθεί, όπως προσφάτως, που απέρριψε πρόταση της Uber Eats να της κάνει παραδόσεις κατ’ οίκον.

Οσες ιαπωνικές εταιρείες λειτουργούν επί αιώνες συνήθως αποφεύγουν το ρίσκο, ενώ συγκεντρώνουν υψηλά αποθεματικά σε ρευστό, ώστε σε περίπτωση κρίσης να μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Βέβαια, δεν σημαίνουν όλα αυτά πως οι εταιρείες έχουν «παγώσει» τον χρόνο. Πολλές, ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, βρήκαν νέα ισορροπία μεταξύ της παράδοσης και της επιβίωσης: λόγου χάριν, η εταιρεία υλικών ΝΒΚ ξεκίνησε το 1560 με σιδερένιους βραστήρες και σήμερα κατασκευάζει εξαρτήματα μηχανών υψηλής τεχνολογίας, ενώ η Hosoo, δημιουργός κιμονό τα τελευταία 332 χρόνια, εισήλθε και στα έπιπλα και στις ηλεκτρονικές συσκευές.