ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

9,2 τρισ. δολάρια το κόστος της ολιγωρίας των εμβολιασμών

9,2 τρισ. δολάρια το κόστος της ολιγωρίας των εμβολιασμών

Δυσθεώρητη ζημία ύψους 9,2 τρισ. δολαρίων κινδυνεύει να υποστεί η παγκόσμια οικονομία, αν δεν καταστεί εφικτό να εμβολιαστεί ο παγκόσμιος πληθυσμός, συμπεριλαμβανομένων των λαών στις αναδυόμενες αγορές, στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και στις φτωχές χώρες.

Σε πρόσφατη μελέτη που εκπόνησαν καθηγητές δύο πανεπιστημίων, του Κοχ και του Μέριλαντ, για λογαριασμό του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, καθίσταται σαφές ότι αυτό μπορεί να είναι το ύψος της ζημίας για την παγκόσμια οικονομία, η ανάκαμψη της οποίας θα υπονομευθεί αν δεν μοιραστούν ισότιμα τα εμβόλια ανά τον κόσμο. Η εν λόγω μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα πως ακόμη κι αν εμβολιασθεί το σύνολο του πληθυσμού των ανεπτυγμένων χωρών αλλά όχι και οι πληθυσμοί των φτωχότερων κρατών, το κόστος μιας παρατεταμένης πανδημίας θα επιβαρύνει δυσανάλογα τις ανεπτυγμένες οικονομίες, δηλαδή σε ποσοστό 49%.  
Ανάλογη έκθεση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Rand Corporation καταλήγει στην εκτίμηση ότι η ολιγωρία στην εμβολιαστική διαδικασία μπορεί να αφαιρεί από την παγκόσμια οικονομία 1,2 τρισ. δολάρια κάθε χρόνο. Οπως επισημαίνει ο εν λόγω οργανισμός, το κύμα του λεγόμενου εθνικισμού των εμβολίων μπορεί να κοστίσει στις χώρες υψηλού εισοδήματος 119 δισ. δολάρια ετησίως, όταν το κόστος που θα επωμιστούν για να διασφαλίσουν εμβόλια στις φτωχές χώρες δεν θα υπερβαίνει τα 25 δισ. δολάρια. Οι φτωχές χώρες βρίσκονται σε δεινή θέση σε σύγκριση με τις ανεπτυγμένες οικονομίες, δεδομένου ότι έχουν πολύ αδύναμα συστήματα υγείας και δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα αυξανόμενα κρούσματα. Η ίδια έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ και η Γερμανία θα πληγούν περισσότερο αν δεν εμβολιαστεί ο παγκόσμιος πληθυσμός. Την ίδια στιγμή, η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί πως αν δεν προχωρήσει ταχύτατα ο εμβολιασμός, θα υπονομευθεί η προοπτική της παγκόσμιας οικονομίας για ανάκαμψη 4% μέσα στο τρέχον έτος.

Οι εκτιμήσεις είναι τουλάχιστον δυσοίωνες και έρχονται σε μια στιγμή που περιβάλλει αβεβαιότητα την εμβολιαστική διαδικασία σε πολλές χώρες. Ασκούν, έτσι, πιέσεις στις πλούσιες χώρες για να διανείμουν σε όλον τον κόσμο τα αποθέματά τους σε εμβόλια ακόμη κι αν η κοινή γνώμη των πλούσιων χωρών δεν συμμερίζεται τη διάθεση για τόση γενναιοδωρία. Οπως προκύπτει από τον δείκτη Εμβολίων του Bloomberg, στη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας μοιράστηκαν σε όλον τον κόσμο 4,5 εκατ. δόσεις εμβολιασμού την ημέρα. Αυτός ο όγκος εμβολίων, όμως, δεν διανεμήθηκε ισομερώς. Μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ και η Βρετανία έχουν απορροφήσει περίπου το 40% των 119,8 εκατ. δόσεων εμβολιασμού που έχουν διανεμηθεί ώς τώρα.

Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες και οι αναδυόμενες αγορές έχουν πάρει πολύ μικρότερο μερίδιο εμβολίων και η εικόνα τους δεν είναι καθόλου καλή. Στην Αφρική, η Αίγυπτος, το Μαρόκο, οι Σεϋχέλλες και η Γουινέα είναι οι μοναδικές χώρες της ηπείρου που έχουν λάβει κάποιες δόσεις εμβολίων. Οι περισσότερες χώρες της Κεντρικής Ασίας και της Κεντρικής Αμερικής είτε δεν έχουν αρχίσει καθόλου την εμβολιαστική διαδικασία είτε την έχουν ξεκινήσει αλλά προχωρούν πολύ αργά. Οπως τονίζουν οικονομικοί αναλυτές, αυτό σημαίνει πως οι αναδυόμενες αγορές διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν κι άλλο έδαφος και να αποδυναμωθούν περαιτέρω οι οικονομίες τους. Στην περίπτωση αυτή, όμως, θα περιοριστούν σημαντικά τα περιθώρια ανάκαμψης ακόμη και σε όσες χώρες θα έχουν πλήρως ολοκληρώσει τον εμβολιασμό του πληθυσμού τους, καθώς θα απουσιάζει η παγκόσμια ζήτηση για τα προϊόντα τους και τα εξαρτήματα που χρειάζεται ο μεταποιητικός τομέας άλλων χωρών. Και το χειρότερο όλων, για το οποίο προειδοποιούν οικονομικοί αναλυτές, είναι ο κίνδυνος να καταστεί δυσκολότερη η ανάσχεση της πανδημίας και των μεταλλάξεων του κορωνοϊού, με αποτέλεσμα την αναπαραγωγή της υγειονομικής κρίσης και των συνεπακόλουθων οικονομικών προβλημάτων.

Ανταγωνισμός

Στο μεταξύ, ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες επικρατεί ασυνεννοησία και αντιπαλότητα σε ό,τι αφορά την πρόσβασή τους στα εμβόλια. Ακριβώς όπως επικρατούσε και στη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας ένα είδος αντιπαλότητας και ανταγωνισμού για την πρόσβαση στο αναγκαίο για την προστασία του πληθυσμού υγειονομικό υλικό. Επιπλέον, οι μεγαλύτερες οικονομίες δεν προσφέρουν αρκετά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση προγράμματος που διασφαλίζει την πρόσβαση των χωρών σε εμβόλια. Σχετική έρευνα της εταιρείας Gavekal Dragonomics επισημαίνει ότι η Κίνα, που σημειωτέον ανακάμπτει οικονομικά καθώς αντιμετώπισε επιτυχώς την πανδημία, έχει τώρα μείνει πίσω στην εμβολιαστική διαδικασία και θα αργήσει να εμβολιάσει τον πληθυσμό της αν δεν υπάρξουν διεθνείς πρωτοβουλίες για την επίσπευση της διαδικασίας.

Ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες ενδέχεται, πάντως, να διευκολυνθούν από πρωτοβουλία που ανέλαβε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Στην πρώτη διανομή θα αποσταλούν συγκεκριμένα 97,2 εκατ. δόσεις εμβολιασμού στην Ινδία, αν και μέχρι στιγμής φαίνεται πως η προσφορά εμβολίων υπερκαλύπτει τη ζήτηση στη χώρα. Το ίδιο πρόγραμμα θα διοχετεύσει 17,2 εκατ. δόσεις εμβολίου στο Πακιστάν και 16 εκατ. δόσεις στη Νιγηρία.