ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Φόβοι για εκτίναξη χρεών λόγω πανδημίας στην Ευρώπη

Φόβοι για εκτίναξη χρεών λόγω πανδημίας στην Ευρώπη

Εστία κινδύνου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ε.Ε. και πηγή ανησυχίας για τους Ευρωπαίους πολιτικούς αποτελεί η συσσώρευση δανείων, των οποίων η αποπληρωμή έχει «παγώσει» στο πλαίσιο των μέτρων στήριξης για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Ο λόγος για δάνεια ύψους περίπου 587 δισ. ευρώ, για τα οποία ισχύει το μορατόριουμ  και για τις πιστώσεις συνολικού ύψους 289 δισ. ευρώ που χορηγήθηκαν με την εγγύηση κρατών και κυβερνήσεων. Πρόκειται για έναν δυσβάσταχτο όγκο απλήρωτου χρέους που υπονομεύει εκ νέου την κερδοφορία των ευρωπαϊκών τραπεζών.  

Σε αντίθεση με τους επικεφαλής πολλών ευρωπαϊκών τραπεζών που θέλουν να ελπίζουν ότι τα χειρότερα έχουν ήδη παρέλθει, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους πως η ανάκληση των κυβερνητικών μέτρων στήριξης ενδέχεται να επιφέρει κύμα πτωχεύσεων και νέων κόκκινων δανείων, συμπεριλαμβανομένων όσων δόθηκαν εν μέσω της πανδημίας με κρατικές εγγυήσεις. Τον προβληματισμό τους εξέφρασαν, έτσι, σε σχετικό έγγραφο που παρουσίασαν τη Δευτέρα ενώπιον των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, προειδοποιώντας για «εκτεταμένα προβλήματα μεταξύ επιχειρήσεων». Επίσης αναφέρεται σε ποιο βαθμό προσβλέπουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες στη βοήθεια των κυβερνήσεων προς τους δανειολήπτες ώστε να μπορέσουν αυτοί να αποπληρώσουν τα δάνειά τους. Οπως τονίζουν στο εν λόγω έγγραφο εργασίας, βάσει των τελευταίων στοιχείων του 2020, χωρίς τη στήριξη των κυβερνήσεων, περίπου το 25% των επιχειρήσεων της Ε.Ε. θα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα. Προειδοποιούν, μάλιστα, τις τράπεζες πως δεν έχουν προβεί σε επαρκείς προβλέψεις για την κάλυψή τους ενώπιον μιας νέας λαίλαπας κόκκινων δανείων, καθώς οι ώς τώρα προβλέψεις τους δεν αντανακλούν την «επερχόμενη επιδείνωση» της κατάστασης.

Την ανησυχία των Ευρωπαίων αξιωματούχων για το θέμα εξέφρασε δημοσίως ο επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι, όταν μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά την ολοκλήρωση του Eurogroup τόνισε πως «πρέπει να αποφύγουμε μια ραγδαία αύξηση των πτωχεύσεων». Αλλος αξιωματούχος της Ευρωζώνης που προτίμησε την ανωνυμία τόνισε πως σε γενικές γραμμές οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι υγιείς, αλλά «ίσως κάποιες αντιμετωπίσουν προβλήματα ή χρειαστεί να διασπαστούν». Ανάλογη ανησυχία επικρατεί, άλλωστε, στους κόλπους της εποπτικής αρχής τραπεζών της ΕΚΤ. Τον περασμένο μήνα προειδοποίησε τις ευρωπαϊκές τράπεζες ότι οι προβλέψεις τους έναντι κόκκινων δανείων υπολείπονται σαφώς εκείνων των αμερικανικών ανταγωνιστριών τους και ότι πολλές δεν λαμβάνουν επαρκή μέτρα για να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους και να διασφαλίσουν καλύτερες προοπτικές για το μέλλον. 

Τόσο στην Ε.Ε. όσο και στις ΗΠΑ οι Αρχές έχουν διαθέσει δισεκατομμύρια για να περιορίσουν τον οικονομικό αντίκτυπο της πανδημίας. Στην Ευρώπη, όμως, το είδος της βοήθειας ποικίλλει, καθώς την επιλέγει κάθε χώρα αυτόνομα. Σε Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία χορηγήθηκαν δάνεια πολλών δισ. ευρώ με την εγγύηση του κράτους, ενώ η Γερμανία επέλεξε να προσφέρει πολύ γενναιόδωρες εγγυήσεις.

Στο μεταξύ, πολλά διευθυντικά στελέχη ευρωπαϊκών τραπεζών εκφράζουν υπερβολική αισιοδοξία. Ανάμεσά τους οι διευθύνοντες σύμβουλοι των Societe Generale CEO και BNP Paribas, Φρεντερίκ Ουντεά και Ζαν Λορέν Μπονάφ, που προεξοφλούν επικείμενη ανάκαμψη για τον κλάδο τους. Εχει προηγηθεί, άλλωστε, τον Ιανουάριο η ιδιαίτερα αισιόδοξη δήλωση του Φιλίπ Μπρασάκ, διευθύνοντος συμβούλου της Credit Agricole, που τόνισε ότι «η αισιοδοξία αποτελεί όπλο στον πόλεμο και αυτόν τον πόλεμο μπορούμε να τον κερδίσουμε». Τα κέρδη και των τριών αυτών γαλλικών τραπεζών μειώθηκαν, πάντως, στη διάρκεια του περασμένου έτους, ενώ πτώση σημείωσαν και της ισπανικής Santander και της ολλανδικής ING.

Η αισιοδοξία ορισμένων στελεχών ευρωπαϊκών τραπεζών όχι μόνον έρχεται σε αντίθεση με την ανησυχία των Ευρωπαίων πολιτικών αλλά την αντικρούουν επίσης τα στοιχεία από το κέντρο δεδομένων European Dataware, που μελέτησε ευρωπαϊκά στεγαστικά δάνεια ύψους μισού τρισ. ευρώ. Βάσει των υπολογισμών του προκύπτει πως έχει υποβληθεί αίτημα για «πάγωμα» στην αποπληρωμή του 1/5 των στεγαστικών δανείων στη Βρετανία, ενώ ακολουθούν κατά πόδας η Πορτογαλία και η Ιταλία με πάνω από το 12% των στεγαστικών δανείων και η Ιρλανδία με το 10%.