ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ

Πιέσεις της Ε.Ε. για σχέδιο μείωσης της ηλικίας φορτηγών – λεωφορείων

Πιέσεις της Ε.Ε. για σχέδιο μείωσης της ηλικίας φορτηγών – λεωφορείων

Η μετάβαση σε πιο φιλικές για το περιβάλλον μετακινήσεις μπορεί να έχει αρχίσει στην Ελλάδα, με αιχμή την ηλεκτροκίνηση, πλην όμως χρειάζεται να διανυθεί ακόμα πάρα πολύς δρόμος προκειμένου η χώρα απλώς να προσεγγίσει τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους. Η μέση ηλικία του στόλου των οχημάτων στην Ελλάδα είναι η μεγαλύτερη όσον αφορά τα φορτηγά και τα λεωφορεία, που εξαιτίας  μεγέθους κινητήρων έχουν και μεγαλύτερες εκπομπές ρύπων από τα υπόλοιπα οχήματα, και μια από τις χειρότερες για τα επιβατικά. Τα έτη που «κουβαλούν» τα ελληνικά οχήματα μεταφράζονται, μεταξύ άλλων, και σε αυξημένες εκπομπές επιβλαβών ρύπων αλλά και σε τροχαία ατυχήματα λόγω παλαιότερης τεχνολογίας.

Ελπίδα για επιτάχυνση της ανανέωσης του ελληνικού στόλου των οχημάτων εν γένει έρχεται τώρα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και τα κονδύλια που έχει προϋπολογίσει η Ε.Ε. να διοχετεύσει σε τέτοιες δράσεις, αλλά και τις πιέσεις που ασκούν οι αρμόδιες διευθύνσεις της στα συναρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Μεταφορών. Να σημειωθεί πως η Ελλάδα έχει ήδη λάβει προειδοποιητική επιστολή από την Ε.Ε. για τα αυξημένα επίπεδα ρύπανσης, ενώ προσφάτως ανακοινώθηκε και ότι η χώρα θα δικαστεί για τα αυξημένα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων επί σειρά ετών στη Θεσσαλονίκη.

Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ενωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), τον Ιανουάριο του 2021 ο μέσος όρος ηλικίας του κυκλοφορούντος στόλου επιβατικών οχημάτων στην Ελλάδα είναι τα 16 χρόνια, ένας από τους πιο γερασμένους στους δρόμους της Ευρώπης, όπου ο μέσος όρος είναι τα 11,3 έτη.

Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στα επαγγελματικά οχήματα που κυκλοφορούν στους δρόμους της χώρας μας, όπου τα φορτηγά ξεπερνούν τα 21 χρόνια (ευρωπαϊκός μ.ο. τα 13 έτη), ενώ τα βαν έχουν μέσο όρο ηλικίας τα 19,5 χρόνια (με αντίστοιχο ευρωπαϊκό 11,6).

Για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης, τα συναρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Μεταφορών έχουν ξεκινήσει μια μεγάλη προσπάθεια απορρόφησης σημαντικών κονδυλίων, συμπεριλαμβανόμενων αυτών που προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Συνοχής της Ε.Ε., αξιολογώντας σχετικές δράσεις. Επί του παρόντος φαίνεται να ολοκληρώνεται σχέδιο για την ηλεκτροκίνηση των δημοσίων λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ έπεται και για τα ΚΤΕΛ, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαμορφωθεί και σχετικό πλαίσιο, αναφέρουν πηγές στην «Κ».

Ομως, μεγάλο είναι το πρόβλημα και στον ιδιωτικών συμφερόντων στόλο φορτηγών και λεωφορείων. Ποιες δράσεις θα μπορούν να βοηθήσουν αυτό τον τομέα; Τέτοιες δράσεις, σύμφωνα με την Ε.Ε., μπορούν να είναι, μεταξύ άλλων, προγράμματα που αφορούν, πρώτον, την «ενίσχυση της βιώσιμης κινητικότητας» μέσω εξυπνότερων και πιο ολοκληρωμένων υπηρεσιών αστικής κινητικότητας, δεύτερον, τον «σταδιακό αποκλεισμό των πιο ρυπογόνων οχημάτων» (με βάση τις προδιαγραφές ρύπων Euro)  από τις αστικές περιοχές και, τρίτον, την «εισαγωγή κινήτρων απόσυρσης των πλέον ρυπογόνων οχημάτων». Ενα τέτοιο πρόγραμμα, σύμφωνα με την Ε.Ε., μπορεί να παρέχει κίνητρα για την απόσυρση παλαιότερων και ρυπογόνων οχημάτων με «αντάλλαγμα» την επιδότηση οχημάτων μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών, καθώς και λοιπών υπηρεσιών κινητικότητας, όπως κάρτες απεριορίστων διαδρομών, ηλεκτρικά ποδήλατα και άλλα.

Το βασικό ελληνικό πρόβλημα, ωστόσο, εστιάζεται στα επαγγελματικά οχήματα, καθώς ο υφιστάμενος στόλος ελαφρών και βαριών φορτηγών και λεωφορείων που κυκλοφορεί σε αστικές περιοχές υπολείπεται μακράν του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο ρύπων και οδικής ασφάλειας. Είναι ίσως χαρακτηριστικό ότι ο ΟΟΣΑ, στην πρόσφατη έκθεσή του για την Ελλάδα, δημοσίευσε στοιχεία που παρουσιάζουν το σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση: Ρύποι όπως τα αιωρούμενα σωματίδια (PM’s), τα οξείδια του αζώτου (ΝΟx) και το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2) παίζουν καθοριστικό ρόλο στα αίτια πρόωρων θανάτων από την ατμοσφαιρική ρύπανση.