ΑΝΑΛΥΣΗ

Η δύσκολη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια

i-dyskoli-metavasi-stin-prasini-energeia-561532537

Κάποια μέρα οι ΑΠΕ ίσως αντικαταστήσουν τη φθηνή παροχή από τους υδρογονάνθρακες, αλλά δεν θα είναι εύκολο.

Πριν από περίπου δύο εβδομάδες ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δήλωσε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ότι «όταν ο Κέρμιτ ο βάτραχος (στο Μάπετ Σόου) τραγουδούσε “Δεν είναι εύκολο να είσαι πράσινος”, έκανε λάθος» Ισως ουδέποτε άλλοτε στην Ιστορία μετά την επιστροφή στο Λονδίνο τού τότε Βρετανού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλεν, από το Μόναχο τον Σεπτέμβριο του 1938, διακηρύσσοντας την ειρήνη, να μην έχει υπάρξει τόσο άκαιρη δήλωση. Τουλάχιστον τότε χρειάστηκε ένας χρόνος για να μπει στον πόλεμο με τους ναζί το Ηνωμένο Βασίλειο. Ελάχιστες ημέρες πέρασαν από τις δηλώσεις Τζόνσον για να εμφανιστούν προβλήματα με τις προμήθειες σε ενέργεια σε όλο τον κόσμο, ξεκινώντας από τις ελλείψεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη έως τις διακοπές ρεύματος στην Κίνα.

Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση αλλάζει τα πάντα, καθιστώντας περίπλοκη τη μετάβαση στην πράσινη εποχή. Εν τω μεταξύ, ακόμα και πριν από την πανδημία η παγκόσμια παραγωγή ενέργειας δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στη ζήτηση, ενώ η παραγωγή σχιστολιθικών στις ΗΠΑ, δηλαδή η βασική πηγή επιπλέον προσφοράς σε πετρέλαιο κατά την τελευταία δεκαετία, βρισκόταν σε κάμψη. Στη διάρκεια του εγκλεισμού λόγω πανδημίας η ζήτηση για ενέργεια μειώθηκε δραστικά. Το 2020 οι επενδύσεις των παραγωγών «μαύρου χρυσού»ελαττώθηκαν 30%, ενώ κορυφαίες εταιρείες σχιστολιθικών πτώχευσαν. Στην Πέρμια λεκάνη στο Τέξας ο αριθμός των πλατφορμών πετρελαίου μειώθηκε στο μισό σε σύγκριση με το 2019. Επιπλέον, η περιστολή των κεφαλαιακών δαπανών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο επιταχύνθηκε χάρη στην άνοδο των επενδύσεων με κριτήρια οικολογικά, κοινωνικά και εταιρικής δια-κυβέρνησης.

Ο ΟΠΕΚ παραπονείται διότι έχει εξαπολυθεί μια παγκόσμια εκστρατεία κατά της πετρελαϊκής βιομηχανίας, εξοβελίζοντας τους επενδυτές από τον «μαύρο χρυσό» η Shell προβλέπει μείωση στην πετρελαϊκή παραγωγή 1%-2% τον χρόνο, ενώ την ίδια ακριβώς στιγμή η ζήτηση για το πετρέλαιο ανακάμπτει ταχύτερα του αναμενομένου. Η κίνηση στους δρόμους των ΗΠΑ επανήλθε στα επίπεδα του 2019, ενώ η ζήτηση θα ενισχυθεί και από την επαναλειτουργία των αερομεταφορών. Ομως, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου στα σχεδόν 200 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να ανακόψει εντελώς την ανάκαμψη, όταν οι κεντρικές τράπεζες είναι ανίσχυρες ενώπιον μιας ενεργειακής κρίσης –η υψηλότερη τιμή ενέργειας θα αυξήσει το κόστος διατροφής. Ο συγγραφέας Χάουαρντ Οντουμ έχει γράψει ότι λίγοι συνειδητοποιούν πως ο φθηνός ρουχισμός, η φθηνή στέγη και τροφή στην πραγματικότητα φτιάχνονται από φθηνή ενέργεια. Κατά την εκτίμησή του, σύμπασα η οικονομική δραστηριότητα εμπεριέχει τη μεταφορά ενέργειας. Κάποια μέρα η ανανεώσιμη ενέργεια ίσως αντικαταστήσει τη φθηνή παροχή από τους υδρογονάνθρακες, αλλά δεν θα είναι εύκολο. Η παγκόσμια οικονομία πρέπει να ανασχεδιαστεί, οι προμηθευτικές αλυσίδες να συρρικνωθούν, ενώ πολλές επιχειρήσεις εδραιωμένες στη φθηνή ενέργεια δεν θα επιβιώσουν.