ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι επιχειρήσεις χωρίς σεβασμό σε περιβάλλον και κοινωνία θα σβήσουν

oi-epicheiriseis-choris-sevasmo-se-perivallon-kai-koinonia-tha-svisoyn-561533875

Oι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να αλλάξουν σύντομα το επιχειρηματικό τους μοντέλο, για να μπορούν να αντλούν χρηματοδότηση από τις τράπεζες –που αρχίζουν να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στα κριτήρια ESG (Environmental, Social, Governance)– και για να παραμείνουν ανταγωνιστικές, επισημαίνει σε συνέντευξή του στην «Κ» o Νίκος Αυλώνας, πρόεδρος του Κέντρου Αειφορίας (CSE) και επισκέπτης καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο UIC. Ο ίδιος τόνισε πως κάτι τέτοιο είναι «θέμα επιβίωσης» για τις ελληνικές επιχειρήσεις, επισημαίνοντας ότι σημαντικό ποσοστό εισηγμένων εταιρειών δεν γνωρίζουν πως μπορούν να γίνουν πιο ελκυστικές σε μεγάλα επενδυτικά funds μέσω των ESG ratings, δηλαδή των κριτηρίων που αφορούν το περιβάλλον, την κοινωνική ευθύνη και την ορθή εταιρική διακυβέρνηση. Οπως ανέφερε, τα επόμενα χρόνια, η πλειοψηφία των επενδυτών θα επενδύει μόνο σε εταιρείες που πληρούν τα κριτήρια ESG, διαπιστώνοντας πως στην Ελλάδα η συμμόρφωση γίνεται με σχετικά αργούς ρυθμούς «και η έμφαση δίνεται περισσότερο στην επικοινωνία, παρά στην ουσία». 
 
– Τι είναι τα κριτήρια ESG και για ποιο λόγο οι επενδυτές τα λαμβάνουν υπόψη τους για να επενδύσουν σε μια εταιρεία;

– Τα κριτήρια ESG σχετίζονται με περιβαλλοντικά, κοινωνικά και θέματα εταιρικής διακυβέρνησης και αποτελούν πλέον τα 3 σημεία στα οποία επικεντρώνονται σήμερα οι περισσότεροι επενδυτές προκειμένου να προχωρήσουν σε επενδύσεις. Οι εταιρείες που ενσωματώνουν τα ESG κριτήρια στη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης και δημοσιοποιούν τα στοιχεία αυτά επιδεικνύουν μεγαλύτερη διαφάνεια, προοπτική και βιωσιμότητα και έτσι μπορούν να προσελκύσουν πιο εύκολα επενδύσεις και χρηματοδότηση. Είναι εντυπωσιακό ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Morningstar, οι βιώσιμες επενδύσεις κορυφώθηκαν το 2020, φτάνοντας το 1,7 τρισ. δολάρια το τέταρτο τρίμηνο, ενώ δημοσίευμα του Bloomberg ανέφερε ότι αναμένεται τα παγκόσμια περιουσιακά στοιχεία ESG να ξεπεράσουν τα 53 τρισ. δολ. έως το 2025. Η Ευρώπη προσελκύει σχεδόν τις μισές από τις ESG επενδύσεις παγκοσμίως. Σημειώνεται ότι τα επόμενα χρόνια η πλειοψηφία των επενδυτών θα επενδύει μόνο σε εταιρείες που πληρούν τα κριτήρια ESG. 
 
– Σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, πόσο έχουν συμμορφωθεί οι ελληνικές επιχειρήσεις με τα κριτήρια αυτά και τι όφελος μπορούν να έχουν από την ένταξη των κριτηρίων αυτών στην επιχειρηματική τους στρατηγική;

– Γενικώς καταγράφεται σημαντική στροφή της Ευρώπης προς πράσινες και βιώσιμες επιχειρήσεις, και ας μην ξεχνάμε ότι η Ευρώπη έχει εκπονήσει στρατηγική για να γίνει κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2050. Παράλληλα, από το 2018 υπάρχει νομοθετική απαίτηση για δημοσιοποίηση βασικών ESG στοιχείων πέραν των οικονομικών από τις εισηγμένες, ενώ και οι μεσαίες επιχειρήσεις από το 2023 θα υποχρεωθούν να δημοσιοποιούν στοιχεία ESG. Τα οφέλη για τις επιχειρήσεις είναι πολλά και ουσιαστικά. Εκτός από τη διευκόλυνση χρηματοδότησης, όπως αναφέραμε, ένας άλλος παράγοντας που ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να ενσωματώσουν ESG κριτήρια είναι ότι επηρεάζει θετικά τις σχέσεις τους με τα ενδιαφερόμενα μέρη τους (stakeholders), τους εργαζομένους τους και ενισχύει την αξιοπιστία και την εικόνα τους. Παράλληλα, φαίνεται πως επηρεάζει θετικά τα οικονομικά τους αποτελέσματα. Αυτό απέδειξε και η πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Αειφορίας στις ΗΠΑ και στον Καναδά, σε 1.500 επιχειρήσεις, καθώς κατά τη διάρκεια της τριετίας 2017-2019, τέσσερις στις πέντε από τις κορυφαίες εταιρείες στα ESG πέτυχαν καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα, όπως φαίνεται από τα ετήσια έσοδά τους. 

Στην Ελλάδα, γενικότερα, η συμμόρφωση γίνεται με σχετικά αργούς ρυθμούς και η έμφαση δίνεται περισσότερο στην επικοινωνία παρά στην ουσία. Αλλωστε, η ουσία απαιτεί την εκπλήρωση απαραίτητων κριτηρίων και εναρμόνιση με σχετικά απαιτητικά standards που χρειάζονται χρόνο και κυρίως εξειδικευμένα στελέχη. Αντίστοιχα, όταν οι εταιρείες –ακόμα και αυτές του Δημοσίου– παίρνουν μηνύματα από επενδυτικά funds που ενδιαφέρονται να τοποθετηθούν ή και να αγοράσουν μερίδια εταιρειών, ακόμα και οικογενειακών, διαπιστώνουν με έκπληξη ότι έχουν πολύ δρόμο να κάνουν μέχρι τα εκπληρώσουν τα κριτήρια ESG. 
 
– Η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών επιχειρήσεων είναι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Τις αφορούν τα κριτήρια ESG; Εχουν την αναγκαία οικονομική ισχύ για να τα υιοθετήσουν και γιατί τις ενδιαφέρουν;

– Ολες τις επιχειρήσεις αφορούν τα κριτήρια ESG με διαφορετικό τρόπο και αυτό είναι ένα από τα θέματα που ανέδειξε η κρίση της πανδημίας. Ενα από τα μαθήματα που πήραν οι επιχειρήσεις είναι ότι οι πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης, με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ουσιαστική ευαισθησία με γνώμονα τη δημιουργία ενός θετικού αντίκτυπου στην κοινωνία, στο περιβάλλον και στους εργαζομένους τους, είναι οι παράγοντες που θα εξασφαλίσουν ανθεκτικότητα, ευελιξία και  ανάκαμψη από τις κρίσεις που ενδέχεται να προκύψουν. Ας μην ξεχνάμε το παράδειγμα της efood που έχει μεγάλη συσχέτιση με το θέμα της εταιρικής υπευθυνότητας και αφορά το γράμμα S (Social) στα κριτήρια ESG. Τα κριτήρια ESG αφορούν τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους που χρειάζονται χρηματοδότηση για να αναπτυχθούν περαιτέρω αλλά ακόμα και τις startups.  

Συνολικά αυτό που πρέπει να κατανοήσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι ότι θα πρέπει να αλλάξουν σημαντικά το επιχειρηματικό τους μοντέλο και μάλιστα σύντομα, όχι μόνο για να προσελκύσουν επενδυτές αλλά και για να μπορούν να αντλούν χρηματοδότηση από τις τράπεζες που αρχίζουν να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στα κριτήρια ESG και για να παραμείνουν ανταγωνιστικές στην αγορά. Είναι ουσιαστικά θέμα επιβίωσης!