ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ολο το κράτος στην οθόνη του υπολογιστή

Πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου διαπιστώνει ο επικεφαλής της Expertise France, Ζερεμί Πελέ

olo-to-kratos-stin-othoni-toy-ypologisti-561597685

«Η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση είναι μια συνεχής και δύσκολη διαδικασία. Τα αποτελέσματα δεν είναι προϊόν μαγικής φόρμουλας ή απλής εκτέλεσης εντολών. Απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και προσαρμοστικότητα όλων των εμπλεκομένων». Αυτό επισημαίνει ο κ. Ζερεμί Πελέ, διευθύνων σύμβουλος της Expertise France. Μέσα από την «Κ» στην οποία μίλησε με αφορμή την επίσκεψή του στην Ελλάδα πριν από μερικές εβδομάδες, ο επικεφαλής του γαλλικού οργανισμού αναλύει τα βήματα που έχουν γίνει για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα, αλλά και τι πρέπει να γίνει ακόμη.

Η Expertise France είναι ένας γαλλικός δημόσιος οργανισμός και ο δεύτερος μεγαλύτερος φορέας διεθνούς συνεργασίας στην Ευρώπη, ο οποίος σύντομα θα συνδεθεί με τον όμιλο του Γαλλικού Οργανισμού Ανάπτυξης (Agence française de développement). Κύρια αποστολή της Expertise France είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση έργων, που αφενός ενισχύουν με βιώσιμο τρόπο τις δημόσιες πολιτικές των χωρών με τις οποίες συνεργάζεται, σε τομείς όπως η διακυβέρνηση, η ασφάλεια, το κλίμα, η υγεία, η εκπαίδευση, και αφετέρου εξυπηρετούν με συνέπεια την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

– Επειτα από οκτώ χρόνια συνεργασίας με τις ελληνικές αρχές, η οποία ξεκίνησε στο πλαίσιο της Task Force, θεωρείτε ότι έχει βελτιωθεί η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα και, αν ναι, ποιοι ακριβώς είναι οι πυλώνες αυτής;

– Η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν ιστορικά οικοδομήσει στενές σχέσεις φιλίας και συνεργασίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, η συνεργασία των δύο χωρών ενισχύθηκε περισσότερο, με τη Γαλλία να δεσμεύεται να συνδράμει την Ελλάδα στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού του κράτους για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών του, προς όφελος της οικονομίας και του πολίτη. O δεσμός αυτός ενδυναμώνεται μέσω της αμοιβαίας προσήλωσης των δύο χωρών στο εταιρικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μεγάλο μέρος της στήριξης που παρέχεται στις ελληνικές αρχές υλοποιείται συνεπώς με τη χρηματοδοτική συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (DG REFORM), η οποία συντονίζει την παροχή τεχνικής υποστήριξης που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στις προτεραιότητες της Ελλάδας.

Από το 2012 συνεργαζόμαστε με τις ελληνικές αρχές στην εφαρμογή στρατηγικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων στήριξης του επιτελικού κράτους, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της βελτίωσης της νομοθεσίας, του εκσυγχρονισμού της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού στη δημόσια διοίκηση, του ψηφιακού μετασχηματισμού, των δημόσιων οικονομικών, των τελωνείων, της δημόσιας υγείας κ.λπ. Πιστεύω πως όλη αυτή η προσπάθεια επιτυγχάνει σταδιακά τους στόχους της και συμβάλλει στην επίτευξη τολμηρών μεταρρυθμίσεων, τα αποτελέσματα των οποίων καθίστανται πλέον εμφανή. Βασίζεται, δε, σε μια σταθερή σχέση εμπιστοσύνης και σε ένα σαφές πολιτικό όραμα των Ελλήνων εταίρων μας. Ο ρόλος μας σαφώς δεν είναι να κρίνουμε την απόδοσή τους, αλλά να τους βοηθήσουμε να εντοπίσουν τις ανάγκες τους και να τους υποστηρίξουμε στη μεταρρυθμιστική διαδικασία.

– Πώς ακριβώς βοηθάει η Expertise France την Ελλάδα;

Το «gov.gr» είναι ένα κομβικό βήμα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό, που παρέχει πρωτοπόρους ψηφια-κές υπηρεσίες.

– Συγκροτούμε ομάδες εμπειρογνωμόνων οι οποίες υποστηρίζουν τις ελληνικές αρχές στην υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού τους έργου και, από κοινού με τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, καθορίζουν τις ανάγκες, καταρτίζουν σχέδια δράσης και ακριβή χρονοδιαγράμματα και μεταφέρουν τεχνογνωσία, όπου κρίνεται σκόπιμο. Εχουμε δημιουργήσει μια μόνιμη ομάδα εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι βρίσκονται σε άμεση επαφή με τους Ελληνες εταίρους μας και, στηριζόμενοι σε ομάδες ειδικών ανά θεματικό τομέα παροχής τεχνικής υποστήριξης, καλύπτουν τις εκάστοτε ανάγκες. Συνολικά, κινητοποιούμε περισσότερους από πενήντα εμπειρογνώμονες ετησίως σε βραχυπρόθεσμες ή μεσοπρόθεσμες δράσεις, οι οποίοι εργάζονται αυτόνομα ή είναι αποσπασμένοι στα υπουργεία, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε έργου.

Η Expertise France δεν είναι μια εταιρεία συμβούλων· είμαστε δημόσιος οργανισμός της Γαλλίας, με βαθιά γνώση της δημόσιας διοίκησης και δυνατότητα προώθησης της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δημοσίων λειτουργών από την Ελλάδα και ομολόγων τους από τη Γαλλία και άλλα ευρωπαϊκά κράτη, σε διάφορα θέματα που σχετίζονται με μεταρρυθμιστικές προσπάθειες. Διαθέτουμε όμως και εμπειρία στην κινητοποίηση εμπειρογνωμόνων από τον ιδιωτικό τομέα, όποτε κρίνεται απαραίτητο, για την επίτευξη του βέλτιστου μείγματος για την άντληση τεχνογνωσίας από τον δημόσιο τομέα, αλλά και την εισαγωγή στη δημόσια διοίκηση δοκιμασμένων βέλτιστων πρακτικών από τον χώρο του επιχειρείν, αναγνωρίζοντας έτσι τις σημαντικές ωφέλειες από την ώσμωση μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.

Το 2016 ιδρύσαμε ένα γραφείο της Expertise France στην Αθήνα, το οποίο μας επιτρέπει να διατηρούμε έναν σταθερό σύνδεσμο στην Ελλάδα. Διενεργούμε επίσης τακτικά ανεξάρτητες αξιολογήσεις για τον εντοπισμό τομέων βελτίωσης των δραστηριοτήτων μας, των διαδικασιών και των μεθόδων εργασίας μας.

– Σε ποιους τομείς θεωρείτε ότι υπάρχουν τα καλύτερα αποτελέσματα και σε ποιους πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά;

– Η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση είναι μια συνεχής και δύσκολη διαδικασία. Τα αποτελέσματα δεν είναι προϊόν μαγικής φόρμουλας ή απλής εκτέλεσης εντολών. Απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και προσαρμοστικότητα όλων των εμπλεκομένων. Ενα καλό παράδειγμα είναι οι μεταρρυθμίσεις για την ανάπτυξη και κατάλληλη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού του δημόσιου τομέα, μέσω της εφαρμογής καινοτόμων πολιτικών και μεθόδων διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, οι οποίες αποσκοπούν στη βελτίωση της απόδοσης της δημόσιας διοίκησης και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον πολίτη. Πρόκειται για πολύπλοκες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη. Πολλές νέες πρακτικές διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού έχουν εισαχθεί τα τελευταία χρόνια στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Η πλήρης προσαρμογή και εφαρμογή τους απαιτεί χρόνο, συνεχή παρακολούθηση και, όπου απαιτείται, διορθωτικές ενέργειες. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, οι μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν πρέπει να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν, δοκιμαζόμενες σε πραγματικές συνθήκες, προκειμένου τα αποτελέσματα να βελτιώνονται συνεχώς. Αλλά τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη εμφανή και μας οπλίζουν με αυτοπεποίθηση για το μέλλον. Επιπλέον, έχουν καταβληθεί σοβαρές προσπάθειες στο πλαίσιο της επιτάχυνσης του ψηφιακού μετασχηματισμού, ο οποίος βρίσκεται στα πρώτα του στάδια, όμως αναπτύσσεται ραγδαία.

– Πώς αξιολογείτε τις επιδόσεις των δημοσίων υπηρεσιών και αρχών που σχετίζονται με την αδειοδότηση επιχειρήσεων και επενδύσεων στην Ελλάδα; Κατά πόσον η βελτίωση αυτών των υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας;

– Είναι γενικότερα σαφές ότι η απλούστευση των διαδικασιών για τις εταιρείες και η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος είναι βασικά στοιχεία της οικονομικής ανάπτυξης. Ομως, επειδή δεν δραστηριοποιούμαστε σε αυτόν τον τομέα στην Ελλάδα, δεν μπορώ να διατυπώσω ειδικότερη άποψη.

olo-to-kratos-stin-othoni-toy-ypologisti0
Η πανδημία λειτούργησε και στην Ελλάδα ως επιταχυντής του ψηφιακού μετασχηματισμού. (Shutterstock)

Αναγκαία η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων όλου του πληθυσμού

«Πιστεύουμε ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στη μετάβαση του “gov.gr” σε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα διαδικασιών και εργαλείων για την παροχή περισσότερων υπηρεσιών με επίκεντρο τον πολίτη, την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλα τα επίπεδα του πληθυσμού, την προώθηση της ψηφιακής καινοτομίας για τις επιχειρήσεις –ιδίως τις μικρομεσαίες– και τη σταδιακή εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης σε βασικούς τομείς της οικονομίας», τονίζει ο κ. Ζερεμί Πελέ, αναφερόμενος στα επόμενα βήματα του ψηφιακού μετασχηματισμού της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα.

– Ιδίως την τελευταία διετία και μάλιστα το 2020, πρώτη χρονιά της ζωής μας με την πανδημία, έχει επιταχυνθεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα. Πώς κρίνετε τις επιδόσεις των ψηφιακών υπηρεσιών του ελληνικού Δημοσίου; Τι βήματα πρέπει να γίνουν ακόμη;

– Οπως σε πολλές χώρες, η πανδημία λειτούργησε και στην Ελλάδα ως επιταχυντής του ψηφιακού μετασχηματισμού. Εχουν επιτευχθεί πολλά αποφασιστικά βήματα προόδου, τα οποία συνέβαλαν στην ταχεία και αποτελεσματική ψηφιοποίηση ολοένα και περισσότερων υπηρεσιών για τους πολίτες. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται μια συνεκτική στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης στον ψηφιακό τομέα, σε συνδυασμό με ένα υποστηρικτικό εθνικό πλαίσιο πολιτικών για την απλούστευση των διαδικασιών, καθώς και εκτενείς νομοθετικές και επιχειρησιακές παρεμβάσεις. Η εθνική πύλη «gov.gr» είναι ένα κομβικό βήμα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό, που παρέχει πρωτοπόρους ψηφιακές υπηρεσίες, σύμφωνα με τις σύγχρονες τάσεις στην Ε.Ε. Στην Expertise France, είμαστε υπερήφανοι που συνεργαζόμαστε στενά με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης από την ίδρυσή του, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη σε διάφορους τομείς, σε στρατηγικό, επιχειρησιακό και τεχνικό επίπεδο.

Οσον αφορά τα επόμενα βήματα, πιστεύουμε ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στη μετάβαση του «gov.gr» σε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα διαδικασιών και εργαλείων για την παροχή περισσότερων υπηρεσιών με επίκεντρο τον πολίτη, την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλα τα επίπεδα του πληθυσμού, την προώθηση της ψηφιακής καινοτομίας για τις επιχειρήσεις –ιδίως τις ΜμΕ– και τη σταδιακή εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης σε βασικούς τομείς της οικονομίας.

– Για ποιο λόγο θεωρείτε ότι έχει καθυστερήσει ο ψηφιακός μετασχηματισμός στον χώρο της Δικαιοσύνης;

Είμαστε διαθέσιμοι να υποστηρίξουμε την υλοποίηση της κυβερνητικής στρατη- γικής για την ψηφιακή Δικαιοσύνη.

– Η Expertise France δεν έχει επί του παρόντος συμμετάσχει ενεργά στην υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού της Δικαιοσύνης, ενός τομέα ο οποίος ομολογουμένως παρουσιάζει σοβαρές προκλήσεις σε πολλά κράτη. Ωστόσο, είμαστε διαθέσιμοι να υποστηρίξουμε την υλοποίηση της κυβερνητικής στρατηγικής για την ψηφιακή Δικαιοσύνη, όπως ενδεικτικά η επέκταση της χρήσης τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών στη διεκπεραίωση της δίκης, η αναβάθμιση των συστημάτων διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων, ο επανασχεδιασμός του δικαστικού χάρτη της χώρας, αλλά και οι δράσεις απλούστευσης και ψηφιοποίησης των διαδικασιών του υπουργείου Δικαιοσύνης. Το νέο σχέδιο νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή προσαρμόζει το νομοθετικό πλαίσιο στις νέες απαιτήσεις, ενώ η ολοκλήρωση των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων πρόκειται να αλλάξει ριζικά το τοπίο στον χώρο.

– Η πανδημία έβαλε στη ζωή μας την τηλεργασία και μάλιστα και με τη δική σας συμβολή θεσμοθετήθηκε νόμος το καλοκαίρι για την τηλεργασία στον δημόσιο τομέα. Πώς μπορεί να διασφαλισθεί ότι ο πολίτης θα έχει την κατάλληλη εξυπηρέτηση από εργαζομένους που τηλεργάζονται;

– Πράγματι, η Expertise France παρείχε την απαραίτητη υποστήριξη στις ελληνικές αρχές στη δημιουργία του νομοθετικού πλαισίου για την τηλεργασία στον δημόσιο τομέα, το οποίο θα συμβάλει στον μετασχηματισμό του μοντέλου εργασίας για τους δημοσίους υπαλλήλους στο σύνολό του. Οι εργασίες θα συνεχιστούν από τις ελληνικές αρχές, οι οποίες θα πρέπει να εξειδικεύσουν το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο και τα κατάλληλα μέσα και εργαλεία, ώστε η τηλεργασία να εφαρμοστεί αποτελεσματικά. Ενα παράδειγμα μέτρου που αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα της εφαρμογής, είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς, διαφανούς και αποδοτικού τεχνολογικού περιβάλλοντος που θα διευκολύνει τη συνεργασία και την υψηλή παραγωγικότητα των δημοσίων υπαλλήλων που τηλεργάζονται. Η Expertise France υποστηρίζει τις ελληνικές αρχές στον σχεδιασμό μιας τέτοιας προσέγγισης, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης και των υπηρεσιών προς τον πολίτη.

– Από την ίδρυσή του, το ελληνικό κράτος χαρακτηριζόταν από αυτό που ονομάζουμε «πελατειακές σχέσεις» και μη διαφανείς προσλήψεις στο Δημόσιο καθαρά για ψηφοθηρικούς λόγους. Πώς είναι η κατάσταση τώρα σε αυτόν τον τομέα;

– Δεν έχουμε έρθει αντιμέτωποι με μια τέτοια κατάσταση. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι τα προγράμματα που υλοποιούμε συμβάλλουν στη βελτίωση της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, για παράδειγμα, είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για την καταπολέμηση τέτοιων πρακτικών.

Τα μεσαία στελεχη

Την ανάγκη για μεγαλύτερη εμπλοκή των μεσαίων στελεχών της δημόσιας διοίκησης στις μεταρρυθμίσεις που γίνονται σε αυτήν, επισημαίνει ο κ. Πελέ. «Η Expertise France δραστηριοποιείται σε πολλές χώρες και σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Η δραστηριότητά μας στην Ελλάδα εξελίσσεται πολύ καλά, χάρη στην άριστη σχέση που έχει οικοδομηθεί με τους Ελληνες εταίρους μας. Φυσικά, υπάρχουν πάντα στοιχεία που επιδέχονται βελτίωση. Εχουμε συχνά τονίσει την ανάγκη μεγαλύτερης εμπλοκής των μεσαίων στελεχών της δημόσιας διοίκησης στις διαδικασίες της μεταρρύθμισης. Η συνεχής ανάπτυξη των ικανοτήτων των στελεχών, των ανωτέρων λειτουργών και εν γένει όλου του ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης είναι απολύτως απαραίτητη για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων. Οι Ελληνες εταίροι μας συμμερίζονται αυτήν τη διαπίστωση, και μαζί προσπαθούμε να την αντιμετωπίσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο».