ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Αποψη: Το τελευταίο μίλι

courier

Στην ορολογία του εφοδιαστικού κύκλου, ως «τελευταίο μίλι» (last mile) ορίζεται ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας, ήτοι η παράδοση από το κατώτατο σημείο τήρησης αποθέματος στον τελικό καταναλωτή. Οι περισσότερες εκτιμήσεις και μελέτες αναδεικνύουν τον εν λόγω κρίκο ως έναν από τους πλέον κοστοβόρους που ενδεχομένως απαρτίζει το 30%-40% του μεταφορικού κόστους εξυπηρέτησης. Εντούτοις, η διαχείρισή του είναι υψηλής στρατηγικής σπουδαιότητας δεδομένου ότι πρόκειται για τον κινητήριο μοχλό τόσο του ηλεκτρονικού εμπορίου όσο και των omni-channel εφοδιαστικών αλυσίδων του λιανικού εμπορίου.

Εν μέσω της πανδημίας COVID-19 το τελευταίο μίλι δέχθηκε ασύμμετρη πίεση από τη μεταστροφή σημαντικού τμήματος της ζήτησης των καταστημάτων σε ηλεκτρονικά κανάλια. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα το τρίμηνο Μαρτίου – Μαΐου η αύξηση του κύκλου εργασιών των εταιρειών ταχυμεταφορών ανήλθε στο 75%, φτάνοντας τα επίπεδα των σούπερ μάρκετ και φαρμακείων, τα οποία παρουσίασαν αύξηση 60% και 70% αντίστοιχα. Η πίεση ενισχύθηκε καθώς η πλειονότητα των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου και οι πάροχοι υπηρεσιών εφοδιαστικής –λόγω πρακτικών μείωσης αποθεμάτων και κόστους τα προηγούμενα χρόνια– βρέθηκαν απροετοίμαστοι να εξυπηρετήσουν τον αυξημένο όγκο. Τα αποτελέσματα γνωστά: αύξηση μέσου χρόνου παράδοσης κατά 10 ημέρες στην Αττική, δρομολόγηση σπαστών παραγγελιών και εκτίναξη του κόστους εξυπηρέτησης λόγω της επιλογής ύστατων λύσεων διανομής, π.χ. χρήση φορτηγών μεταφοράς με χαμηλή πληρότητα, αξιοποίηση ταξί κ.λπ.

Κατά κοινή παραδοχή οι νέες συνήθειες που εμφύσησε η πανδημία στην καταναλωτική συμπεριφορά θα διατηρηθούν σε μεγάλο βαθμό και στη μετά COVID-19 εποχή. Συνεπώς, καθίσταται επιτακτική ανάγκη το τελευταίο μίλι να τύχει τον στρατηγικό σχεδιασμό που το μετατρέπει από ένα απλό κέντρο κόστους σε πυλώνα της ενιαίας πελατοκεντρικής εφοδιαστικής. Ο σχεδιασμός αυτός εδράζεται σε τρεις άξονες. Πρώτος και κύριος είναι η νέα οπτική της ανθεκτικής, και όχι της λιτής, εφοδιαστικής μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις: εντοπισμός και ποσοτικοποίηση του ρίσκου σε συνεργάτες και προμηθευτές, διεύρυνση στρατηγικών συμμαχιών, βαθύτερη κατανόηση της ζήτησης με χτίσιμο αποθέματος ασφαλείας σε κομβικά σημεία και πολύ καλή αποτύπωση των παραμέτρων κόστους στο τελευταίο μίλι.

Εξίσου βασικός άξονας είναι και η σταδιακή μετάβαση σε ένα πλήρως ψηφιοποιημένο τελευταίο μίλι. Για πολλούς παρόχους υπηρεσιών εφοδιαστικής, η απλή χρήση τηλεματικής μπορεί να αποτελεί θέσφατο. Μολαταύτα, ενδέχεται να μην είναι αποτελεσματική στη διαχείριση των αυξημένων προκλήσεων της επόμενης μέρας. Η δυναμική δρομολόγηση με χρήση αλγορίθμων επιχειρησιακής έρευνας, η ικανοποίηση αυστηρών και ευμετάβλητων παραθύρων ανέπαφης παράδοσης, η παρακολούθηση των αποστολών σε πραγματικό χρόνο και η διαλειτουργικότητα όλων των συνεργατών και των καναλιών πώλησης απαιτούν ένα διαφορετικό τεχνολογικό αποτύπωμα. Ενα αποτύπωμα που αναδεικνύει τη χρήση διασυνδεδεμένων συστημάτων διαχείρισης και βελτιστοποίησης στόλου ως τον συνδετικό κρίκο της μέγιστης δυνατής ικανοποίησης ζήτησης με το πλέον συγκρατημένο κόστος εξυπηρέτησης.

Ο τρίτος και τελευταίος άξονας συνδέεται άρρηκτα με την ψηφιοποίηση και αφορά τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των δεδομένων που προσφέρει η χρήση τεχνητής νοημοσύνης, για την ασφαλέστερη λήψη αποφάσεων και την παρακολούθηση δεικτών απόδοσης. Συγκεκριμένα, δεδομένα που σχετίζονται με τον χρόνο διέλευσης κατά τις διαδικασίες παραγγελιοληψίας – διανομής – πληρωμής (order-to-cash) μπορούν να αξιοποιηθούν από εργαλεία RPA (Robotic Process Automation) για την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων και χειροκίνητων διαδικασιών. Η ανάλυση δεδομένων ζήτησης μπορεί να συμβάλει στην τιμολογιακή ευελιξία και στη διαμόρφωση υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας που σχετίζουν το προϊόν με τη διανομή του σε συγκεκριμένο χρόνο, τόπο και συσκευασία. Η μελέτη των δεδομένων των επαφών (touches) με το κάθε πακέτο δύναται να εντοπίσει πρόσθετες περιοχές μείωσής τους ώστε να ενισχυθεί η αποδοτικότητα σε όλο το μήκος του τελευταίου μιλίου. Εν κατακλείδι, η πανδημία της COVID-19 αναμένεται να αποτελέσει μια διαταραχή επιπέδου Amazon Effect για το τελευταίο μίλι των επιχειρήσεων.

* Ο δρ Αθανάσιος Σπανός είναι Director, επικεφαλής του τμήματος Digital Operations Transformation Consulting της PwC Ελλάδας.