Η συμβολή των σπουδών MBA στην ανάπτυξη των μάνατζερ

Η συμβολή των σπουδών MBA στην ανάπτυξη των μάνατζερ

5' 45" χρόνος ανάγνωσης
Ακούστε το άρθρο

Γιατί οι σπουδές ΜΒΑ έχουν γίνει σήμερα «της μόδας» στην Ελλάδα; Τι πραγματικά εξηγεί την σύγχρονη έκρηξη στον αριθμό των Προγραμμάτων και των σπουδαστών ΜΒΑ; Είναι απλώς η αντίστοιχη «μόδα» που εμφανίστηκε, πριν από λίγες δεκαετίες, στις προηγμένες δυτικές κοινωνίες και τώρα έρχεται, ως συνήθως μεταχρονισμένη, στην Ελλάδα; Ο διαχρονικά σταθερός στόχος των σπουδών ΜΒΑ ήταν και παραμένει η παροχή της δυνατότητας σε ένα στέλεχος επιχειρήσεως να φθάσει προγραμματισμένα, και σε σύντομο χρονικό διάστημα, στο σημείο εκείνο της επαγγελματικής του εξελίξεως, όπου θα μπορούσε να θεωρηθεί κατάλληλος για καθήκοντα γενικής διευθύνσεως.

Παραδοσιακά, ο μόνος τρόπος για να φθάσει κανείς στο σημείο αυτό ήταν με την συσσώρευση εμπειριών: έπρεπε δηλαδή να θητεύσει κανείς για αρκετά χρόνια διαδοχικά σε όσο το δυνατόν περισσότερες λειτουργίες της επιχειρήσεως, για να μπορέσει να αποκτήσει την ικανότητα συνθετικής και ολοκληρωμένης αντιλήψεως και προσεγγίσεως των προβλημάτων της.

Η μέθοδος αυτή εξακολουθεί να έχει αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα και ένα εξαιρετικά σημαντικό μειονέκτημα: προϋποθέτει τη δυνατότητα, δηλαδή τις ευκαιρίες, μετακινήσεως από λειτουργία σε λειτουργία μέσα στην ίδια επιχείρηση, ή από επιχείρηση σε επιχείρηση. Στην πράξη, η προϋπόθεση αυτή ισχύει περίπου αποκλειστικώς μόνον για τους γόνους των ιδιοκτητών μεγάλων επιχειρήσεων.

Οι σπουδές ΜΒΑ αναπτύχθηκαν, άρα, για να προσφέρουν την δυνατότητα αυτή σε περιβάλλον προσομοιωμένο: εκθέτουν δηλ. τον σπουδαστή, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, στα (κατ’ ανάγκην σχηματοποιημένα) προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ένα στέλεχος επιχειρήσεως στις διάφορες λειτουργίες της, επιδιώκοντας να του έχουν προσφέρει, στο τέλος των σπουδών του, το κατά το δυνατόν καλύτερο υποκατάστατο της εμπειρίας από την πραγματική ζωή. Γι’ αυτόν άλλωστε ακριβώς τον λόγο η ποιότης των διαφόρων Προγραμμάτων σπουδών ΜΒΑ καθορίζεται πρωτίστως από το πόσο καλό υποκατάστατο εμπειρίας ζωής προσφέρουν – και, βεβαίως, όχι από το περιεχόμενο των σχηματοποιημένων προβλημάτων, που διδάσκεται, περίπου αμετάβλητο, σε πρακτικώς όλα τα Προγράμματα σπουδών ΜΒΑ.

Στις προηγμένες δυτικές κοινωνίες η έκρηξη στη ζήτηση σπουδών ΜΒΑ, που παρατηρήθηκε πριν από λίγες δεκαετίες, οφείλεται, κατά τη γνώμη μου, στην οικονομική ανάπτυξη και την ανάγκη των μεγάλων, κυρίως, επιχειρήσεων να βρουν, εύκολα και γρήγορα, τον αυξημένο αριθμό αποτελεσματικών στελεχών που χρειάζονταν στις ανώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας τους. Η ερμηνεία ωστόσο αυτή προφανώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα.

Η κυριότερη, πιστεύω, σύγχρονη εξέλιξη, που τελικά οδήγησε στην αυξημένη ζήτηση σπουδών MBA στην Ελλάδα και την συνεχιζόμενη μεγάλη ζήτηση διεθνώς, είναι οι πρόοδοι στην τεχνολογία της πληροφορικής. Οι πρόοδοι αυτές προσφέρουν την δυνατότητα στα στελέχη των σημερινών καλά οργανωμένων επιχειρήσεων να έχουν άμεση πρόσβαση στο πληροφοριακό σύστημα ολόκληρης της επιχειρήσεως. Τις συνέπειες της δυνατότητας αυτής τις έχουμε, πιστεύω, συνειδητοποιήσει μέχρι στιγμής σε πολύ μικρό βαθμό, αλλά είναι κυριολεκτικά συνταρακτικές. Μια πρώτη π.χ. πραγματικά κεφαλαιώδης συνέπεια της δυνατότητας αυτής ήταν ότι η διοικητική διάρθρωση της επιχειρήσεως με κριτήριο τη λειτουργική ειδικότητα (παραγωγή, πωλήσεις, κ.λπ.) παύει να είναι, όπως στο παρελθόν, η πρακτικώς επιβεβλημένη (και γι’ αυτό άλλωστε κατά συντριπτική πλειοψηφία συνηθέστερη) μορφή εσωτερικής διοικητικής διάρθρωσης. Οταν η μεταβίβαση της πληροφορίας γίνεται μόνον προφορικά ή με γραπτό κείμενο στο χαρτί, τότε η δημιουργία μέσα στην επιχείρηση οργανωτικών ενοτήτων με βάση την λειτουργική εξειδίκευση έχει ατράνταχτη λογική: οι λειτουργικές ειδικότητες έχουν η καθεμιά τη δική της εσωτερική, συνθηματική γλώσσα που εξασφαλίζει μεγάλη αποτελεσματικότητα στην προφορική ή και στην γραπτή επικοινωνία μεταξύ των μεμυημένων – η πιό χρονοβόρα γραπτή επικοινωνία που πρέπει να διατυπωθεί στην μη συνθηματική διάλεκτο περιορίζεται έτσι στις διατμηματικές επικοινωνίες, στις επικοινωνίες δηλ. ανάμεσα σε διαφορετικές λειτουργικές ειδικότητες.

Ετσι, η δυσκολία ευχερούς διαδόσεως της πληροφορίας μέσα στην επιχείρηση (και, συνεπώς, της ευχερούς προσβάσεως σ’ αυτήν) πριν από τις πρόσφατες εξελίξεις στην πληροφορική τεχνολογία, ήταν πιστεύω η κύρια αιτία που οδηγούσε και οδήγησε στη δημιουργία στεγανών λειτουργικών τμημάτων μέσα στην επιχείρηση και, κατ’ επέκταση, στην έννοια του στελέχους του εξειδικευμένου σε κατά βάσιν μία λειτουργία της επιχειρήσεως. Στην εξ ορισμού μερικότερη αυτή έννοια του λειτουργικώς εξειδικευμένου στελέχους (που επιδιώκει τοπικές επί μέρους βελτιστοποιήσεις στο εσωτερικό της λειτουργικής του εξειδικεύσεως) ήταν απαραίτητο να προστεθεί, ως εξ αντιδιαστολής συμπληρωματική, η έννοια του στελέχους που θα μπορούσε να αναλάβει καθήκοντα γενικής διευθύνσεως (και, να επιδιώκει, άρα, την συνολική βελτιστοποίηση για ολόκληρη την επιχείρηση).

Με την ευκολία όμως προσβάσεως στην πληροφόρηση που δυνητικά προσφέρουν οι νέες εξελίξεις στην πληροφοριακή τεχνολογία, παύει τώρα να υφίσταται η αιτιολογική βάση διακρίσεως των εσωτερικών οργανωτικών ενοτήτων της επιχειρήσεως με κριτήριο την λειτουργική εξειδίκευση. Παύει, άρα, να υπάρχει και η ανάγκη ή, έστω, η δικαίωση υπάρξεως των λειτουργικώς εξειδικευμένων στελεχών, που δύσκολα μετακινούνται από την μία λειτουργική ειδικότητα στην άλλη. Για να μπορέσουν να αξιοποιηθούν στον μέγιστο (ή και σε ικανοποιητικό μόνον) βαθμό οι δυνατότητες ευχερούς προσβάσεως στην πληροφόρηση για όλες τις πτυχές δραστηριότητος της επιχειρήσεως, χρειάζονται τώρα στελέχη όχι λειτουργικώς εξειδικευμένα αλλά επιχειρηματικά, στελέχη δηλ. που είναι κατ’ αρχήν εξοικειωμένα με ακριβώς όλες τις πτυχές δραστηριότητας της επιχειρήσεως. Το σημερινό καλό στέλεχος παραγωγής, μάρκετινγκ, πωλήσεων, κ.λπ. είναι ένα επιχειρηματικό στέλεχος που, σε μια συγκεκριμένη φάση της σταδιοδρομίας του επικεντρώνει τη δράση του σε κάποιον επί μέρους τομέα της δραστηριότητας της επιχειρήσεως, πάντοτε όμως πάνω στο υπόβαθρο της συνολικής αντιμετωπίσεως και προσεγγίσεως των προβλημάτων της, που τους έχει προσδώσει η κατ’ αρχήν εξοικείωσή τους με όλες τις πτυχές της δραστηριότητος της επιχειρήσεως. Η εξοικείωση όμως αυτή είναι εξ ορισμού το γνωστικό αντικείμενο που προσφέρουν στους σπουδαστές τους όλα τα Προγράμματα ΜΒΑ. Ετσι, εδώ τελικά βρίσκεται η εξήγηση της πρόσφατης έκρηξης στον αριθμό Προγραμμάτων και σπουδαστών, που παρατηρείται τριγύρω μας: οι σπουδές ΜΒΑ από απόψεως γνωστικού αντικειμένου προετοιμάζουν σήμερα στελέχη επιχειρηματικά, τα στελέχη δηλ. που χρειάζονται οι σύγχρονες επιχειρήσεις και όχι πια μόνον όσα, όπως στο παρελθόν, θα ήθελαν να θεωρηθούν κατάλληλα για καθήκοντα γενικής διευθύνσεως.

Είναι όμως προφανές ότι για τα τελευταία αυτά στελέχη, έχει ιδιαίτερη σημασία το υποκατάστατο εμπειρίας ζωής, που, όπως τόνισα στα προηγούμενα, προσφέρουν τα καλά Προγράμματα ΜΒΑ.

Γι’ αυτόν άλλωστε τον λόγο, τον τελευταίο καιρό έχει αρχίσει η προσπάθεια να διαφοροποιηθούν, και από απόψεως ονομασίας ακόμη, τα Προγράμματα ΜΒΑ που αποσκοπούν στην απλή μετάδοση γνώσεων, και τα οποία προσελκύουν κυρίως τους προσφάτους αποφοίτους Πανεπιστημίων, από τα Προγράμματα ΜΒΑ που έχουν εντονότερο το χαρακτηριστικό του υποκατάστατου της εμπειρίας ζωής. Με τη σημασία που έχει πάρει στην εποχή μας η επιχειρηματικότητα και η δημιουργία νέων επιχειρήσεων, η προετοιμασία επιχειρηματικών στελεχών που θα μπορούσαν να αναλάβουν καθήκοντα γενικής διευθύνσεως, αποκτά καθημερινά διαρκώς και μεγαλύτερη αξία. Αναμφίβολα είναι κι αυτός ένας λόγος που εξηγεί την πρόσφατη έκρηξη στον αριθμό Προγραμμάτων και σπουδαστών ΜΒΑ σε όλον τον κόσμο.

* O κ. Νίκος Εμπέογλου είναι πρόεδρος του Δ.Σ. και Διευθύνων Σύμβουλος του ALBA και πρόεδρος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων.

Η κ. Gwyneth Slocum Bailey, Associate Director of Admissions, University of MichigaBusiness School επισημαίνει επίσης ότι «το ΜΒΑ είναι μία ευκαιρία ανάπτυξης τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Ομαδικές εργασίες, διαλέξεις, αλλά και δραστηριότητες εκτός του προγράμματος σπουδών, λειτουργούν προσθετικά δημιουργώντας ενα πολύπλευρο περιβάλλον μάθησης. Το περιβάλλον αυτό -μία προσομοίωση της σύγχρονης επιχειρησιακής πραγματικότητας- αναπτύσσει την ηγετικότητα, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και την τεχνογνωσία στη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον ευνοεί την ανάπτυξη και διατήρηση μιας παγκόσμιας επιχειρηματικής οπτικής», συμπληρώνει η κ. Gwyneth Slocum Bailey.

Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή
MHT