ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Μετοχές μπόνους 166 εκατ. ευρώ σε τραπεζικά στελέχη!

Δικαιώματα αγοράς μετοχών σε προνομιακούς όρους (stock options) αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ προσφέρουν κάθε χρόνο οι τράπεζες σε μέλη της διοίκησης και σε υψηλόβαθμα στελέχη!

Τα νούμερα προκαλούν ίλλιγγο: σύμφωνα με τις τρέχουσες χρηματιστηριακές αξίες, οι υπεραξίες που καρπούνται τα επιτελικά στελέχη της Εθνικής, της Alpha Bank, της Eurobank, της Πειραιώς και της Marfin Financial Group, από προγράμματα stock options (διάθεση δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών) που βρίσκονται σε εξέλιξη, υπολογίζονται στο αστρονομικό ποσό των 166 εκατ. ευρώ ή σε όρους δραχμής 56,6 δισ. δρχ. Δηλαδή όσο είναι η αξία σήμερα του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης!

Οι μετοχές προσφέρονται ως πρόσθετη ανταμοιβή, πέραν των υψηλών αμοιβών και των άλλων μπόνους, αλλά κυρίως για να «δεθούν» τα στελέχη με τον οργανισμό: ένα πολύ καλά αμοιβόμενο στέλεχος θα κλείσει τα αυτιά του στις Σειρήνες του ανταγωνισμού.

Η EFG Eurobank κατά την περίοδο 2000 – 2004 προχώρησε στη διάθεση περίπου 4,6 εκατομμυρίων δικαιωμάτων. Οι μετοχές αυτές αποκτήθηκαν από στελέχη της τράπεζας με ιδιαίτερα ελκυστικούς όρους (δεδομένης και της κρίσης του Χ.Α.) και σήμερα η υπεραξία των μετοχών αυτών υπολογίζεται σε 95 εκατ. ευρώ ή 32 δισ. δρχ.!

Στα ύψη οι αποτιμήσεις

Είναι χαρακτηριστικό ότι 24 στελέχη της Marfin θα αποκτήσουν στο διάστημα 2005 – 2009 συνολικά 2.500.000 μετοχές της τράπεζας μέσω προγράμματος stock options καταβάλλοντας 8 ευρώ ανά μετοχή. Με άλλα λόγια, 24 στελέχη θα επιβραβευτούν με stock opions που τους αποδίδουν υπεραξίες… 86,75 εκατ. ευρώ. Από τους 24 εκλεκτούς, 8 αποκτούν δικαιώματα που αντιστοιχούν σε 1.860.000 μετοχές, μοιράζονται δηλαδή υπεραξίες 78 εκατ. ευρώ και ήδη μπορούν να συγκαταλέγουν τους εαυτούς τους στους βαθύπλουτους αυτού του τόπου.

Τα νούμερα αυτά μπορεί να ζαλίζουν ή ακόμα και να προκαλούν, ωστόσο πρέπει να διαβαστούν με προσοχή. Καταρχήν οι υπεραξίες που διαμορφώνονται σήμερα προκύπτουν σε μια εξαιρετικά θετική συγκυρία για τον τραπεζικό κλάδο, που έχει οδηγήσει τις αποτιμήσεις στα ύψη. Σήμερα τα 8 ευρώ που είναι η τιμή διάθεσης των μετοχών της Marfin μπορεί να φαίνονται υπερβολικά χαμηλά, ωστόσο τον Μάρτιο του 2005, όταν αποφασίστηκε η υλοποίηση του προγράμματος, η τιμή μετοχής στο Χρηματιστήριο ήταν στα 11 ευρώ. Με τα δεδομένα της εποχής το discount ήταν εύλογο. Επιπρόσθετα η Marfin σήμερα μικρή σχέση έχει με την εταιρεία του 2005, καθώς ηγείται της τριπλής συγχώνευσης Λαϊκής – Marfin – Εγνατία δημιουργώντας έναν ισχυρό και λίαν φιλόδοξο τραπεζικό όμιλο. Και στην εποχή μας η δημιουργία αξίας ανταμοίβεται πλουσιοπάροχα.

Το πρόγραμμα της EFG Eurobank μπορεί επίσης να φαντάζει σήμερα ως εξαιρετικά γενναιόδωρο, ωστόσο σημειώνεται ότι τα στελέχη της Eurobank αποκτούσαν μετοχές της τράπεζας στα δύσκολα χρόνια του χρηματιστηρίου, όταν οι σημερινές υπεραξίες φάνταζαν όνειρο καλοκαιρινής νύχτας. Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι η γενναιοδωρία του μετόχου προς τα στελέχη συνδέεται με τα αποτελέσματα, τα οποία είναι εντυπωσιακά. Το 2000 το ενεργητικό της EFG Eurobank ήταν περίπου το μισό σε σχέση με αυτό της Alpha Bank και σήμερα την έχει ξεπεράσει αισθητά. Με γενναιοδωρία ανταμοίβονται και οι επιτελείς της Πειραιώς: πριν από λίγα χρόνια ήταν πίσω από την Εμπορική, ενώ σήμερα την έχει ξεπεράσει.

Στον χορό των stock options μπήκε και η Εθνική Τράπεζα. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, τα στελέχη της τράπεζας θα αποκτήσουν μετοχές με discount που αποδίδει υπεραξίες ύψους 32,4 εκατ. ευρώ. Ούκ ολίγα. Ωστόσο οι επιτελείς της ΕΤΕ αμοίβονται (μισθοί και μπόνους) κατά πολύ χαμηλότερα σε σχέση με τα στελέχη ιδιωτικών τραπεζών. Στο σημερινό ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον η διατήρηση και ενίσχυση του στελεχικού δυναμικού της ΕΤΕ αποτελεί κρίσημο στοιχείο για την επιτυχία των στόχων της διοίκησης.

Αφορόλογητα

Τα stock options μπορεί να έχουν ισχυρή οικονομική λογική, ωστόσο τα όρια μεταξύ εύλογης επιβράβευσης και κατάχρησης είναι εξαιρετικά δυσδιάκριτα. Οι διοικήσεις και οι μετέχοντες στα κέντρα εξουσίας των τραπεζών είναι αυτοί που κρίνουν (εν πολλοίς εαυτούς) και προτείνουν τα stock options.

Αλλο πράγμα ωστόσο είναι η επιβραβευση και άλλο, για παράδειγμα, 30 στελέχη να αποκτούν σε μια νύχτα το 3% των μετοχών της τράπεζας εις βάρος των μετόχων μειοψηφίας. Προγράμματα stock options εφραμόζονται εδώ και δεκαετίες στο εξωτερικό και η χρησιμότητά τους δεν αμφισβητείται, παρά το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί πολλά κρούσματα καταχρηστικής συμπεριφοράς. Αναλυτές υπογραμμίζουν ως βασική αδυναμία των εγχωρίων προγραμμάτων stock options την απουσία σύνδεσης μεταξύ χορήγησης δικαιωμάτων και επιδόσεων.

Επιπρόσθετα, δεδομένου ότι όσο αυξάνει η τιμή της μετοχής τόσο αυξάνει και η αξία της πρόσθετης αμοιβής μέσω των stock options, εκφράζεται η ανησυχία ότι οι επιτελείς των τραπεζών δίνουν μεγάλο βάρος στις βραχυπρόθεσμες επιδόσεις, οι οποίες άμεσα αποτυπώνονται στην κεφαλαιοποίηση, υπονομεύοντας έτσι τις μακροπρόθεσμες προοπτικές του οργανισμού.

Επιπλέον τα stock options εμπεριέχουν ένα σοβαρό στοιχείο κοινωνικής αδικίας, δημιουργώντας δισεκατομμυριούχους από την… πίσω πόρτα. Πρόκειται για περιουσιακά στοιχεία μεγάλης αξίας που μεταφέρονται ως έκτακτη αμοιβή σε λίγα επιλεγμένα τραπεζικά στελέχη χωρίς την παραμικρή φορολογική επιβάρυνση.