ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Σύνθετος ο ρόλος του οικονομικού διευθυντή στο σύγχρονο περιβάλλον

Ο ρόλος ου οικονομικού διευθυντή στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά. Δεν είναι πλέον μόνο υπεύθυνος για την οικονομική πολιτική, το reporting και τη διασφάλιση των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Σήμερα καλείται να παίξει έναν πιο σύνθετο ηγετικό ρόλο, συμμετέχοντας στην διαμόρφωση της στρατηγικής της επιχείρησης. Οι σημαντικότερες ικανότητες που πρέπει, μεταξύ άλλων, να διαθέτει για να ανταποκριθεί στον ρόλο του είναι: α) η υψηλού επιπέδου λογιστική και χρηματοοικονομική παιδεία, β) η στρατηγική σκέψη, γ) η ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας, δ) η διοίκηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, ε) η υψηλή προσωπική ακεραιότητα. Σε αυτό το συμπέρασμα συγκλίνουν αρκετές μελέτες που έχουν διεξαχθεί, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, τα τελευταία χρόνια. Μια σειρά αλλαγών στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον της επιχείρησης όπως οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές, ο οξυμένος ανταγωνισμός, η εφαρμογή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, επιβάλλουν στον οικονομικό διευθυντή να διευρύνει τον ρόλο που διαδραματίζει μέσα στην επιχείρηση.

Σήμερα ο οικονομικός διευθυντής καλείται μεν να συνεχίσει να λειτουργεί όπως και πριν, όμως ο ρόλος του έχει διευρυνθεί και απαιτείται να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση της στρατηγικής της επιχείρησης σε ένα ευρύ πεδίο θεμάτων, όπως τα logistics, η πληροφορική, οι εξαγορές και η στρατηγική τοποθέτηση της εταιρείας. Ενας επιτυχημένος οικονομικός διευθυντής πρέπει να μπορεί να σκέφτεται σαν καλός επιχειρηματίας, να επικοινωνεί σαν διπλωμάτης και να είναι ακέραιος σαν δικαστής.

Η ανάγκη αξιόπιστης εταιρικής διακυβέρνησης και συμμόρφωσης με πλήθος νόμων, κανόνων και ρυθμίσεων που απορρέουν από πλήθος πηγών, απαιτούν, πλέον, υψηλού επιπέδου λογιστική και χρηματοοικονομική παιδεία. Η γνωστική πρόκληση για τον σημερινό οικονομικό διευθυντή είναι τεράστια, καθώς καλείται να επανατοποθετηθεί στο πώς η οικονομική διεύθυνση μπορεί να προσθέσει αξία στην επιχείρηση. Προσπαθεί να συνδυάσει τις υψηλού επιπέδου γνώσεις του στο οικονομικό πεδίο με αυτές στο επιχειρηματικό, έτσι ώστε να κατανοήσει πώς και οι άλλοι διευθυντές βλέπουν την επιχείρηση. Ετσι, αναπτύσσει και βελτιώνει τον τρόπο που η οικονομική διεύθυνση συνεργάζεται με την υπόλοιπη εταιρεία. Σήμερα οι οικονομικοί διευθυντές απαιτείται να συμμετέχουν ενεργά στο «επιχειρηματικό παιχνίδι» και όχι να «κρατάνε απλά το σκορ στην εξέδρα». Δεν θεωρούνται πια ως οι συντηρητικοί μάνατζερ που βάζουν φρένο στις προσπάθειες επέκτασης της εταιρείας επειδή δεν καταλαβαίνουν τη λογική του ρίσκου και της ανταμοιβής. Απαιτείται να είναι συμμέτοχοι στη διαμόρφωση των στρατηγικών αποφάσεων της εταιρείας, εξαιτίας του ότι οι ικανότητες και οι γνώσεις τους μπορούν να είναι εξαιρετικά πολύτιμες για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας των διαφορετικών επιλογών που προτείνονται από τα άλλα ηγετικά στελέχη της εταιρείας. Θέματα όπως η επιλογή των αγορών και των τομέων που θα δραστηριοποιηθεί η εταιρεία ή η μεγιστοποίηση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος είναι πλέον ψηλά στην ατζέντα των οικονομικών διευθυντών.

Ενα από τα βασικά ηγετικά χαρακτηριστικά που συχνά οι οικονομικοί διευθυντές ξεχνούν είναι: η ικανότητα να αναπτύσσουν σχέσεις και να συνεργάζονται με άλλους. Το να διατηρούν ισχυρούς δεσμούς εμπιστοσύνης με συνεργάτες από διάφορα επίπεδα της εταιρείας, είναι ένα από τα βασικά προαπαιτούμενα για μια επιτυχημένη καριέρα. Μια άλλη ικανότητα, που καταδεικνύουν οι έρευνες ότι πρέπει να έχουν οι οικονομικοί διευθυντές, είναι αυτή της διοίκησης και ανάπτυξης προσωπικού. Οι ημέρες που ο οικονομικός διευθυντής ήταν αρκετό να εστιάζει στους αριθμούς και αγνοούσε τους ανθρώπους έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Ως ηγέτης οφείλει να επενδύσει στην ανάπτυξη και την εκπαίδευση των ανθρώπων της ομάδας του. Πρέπει να δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον, ώστε τα νεότερα στελέχη να αναπτύξουν την κρίση τους και να μπορούν να παράσχουν στο μέλλον την κατάλληλη υποστήριξη στις νέες αρμοδιότητες με τις οποίες συνέχεια επιφορτίζεται η οικονομική διεύθυνση.

Τα διάφορα σκάνδαλα των τελευταίων ετών με πρωταγωνιστές υψηλόβαθμα στελέχη κολοσσιαίων εταιρειών όπως η Enron με την τεράστια κάλυψη που πήραν από τα ΜΜΕ καταβαράθρωσαν την εμπιστοσύνη του επενδυτικού κοινού στους εταιρικούς ηγέτες. Με την ανάδειξη του οικονομικού διευθυντή ως ενός από τους εταιρικούς ηγέτες, οι απαιτήσεις για υψηλού επιπέδου ακεραιότητας επαγγελματίες έγιναν ακόμη πιο έντονες από παλιά. Στα θέματα ηθικής και ακεραιότητας ο επικεφαλής της οικονομικής διεύθυνσης πρέπει να έχει ευαγγελικό ζήλο. Ο ηγετικός ρόλος που καλείται να παίξει, πλέον, ο οικονομικός διευθυντής συμμετέχοντας ενεργά στη διαμόρφωση της στρατηγικής της επιχείρησης έχει επαναπροσδιορίσει τις ικανότητες που απαιτούνται από αυτήν τη θέση. Σύμφωνα με έρευνες των τελευταίων ετών οι ικανότητες αυτές εντοπίζονται στην υψηλού επιπέδου λογιστική και χρηματοοικονομική παιδεία, στη στρατηγική σκέψη, στη δημιουργία σχέσεων συνεργασίας, στη διοίκηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και στην υψηλή προσωπική ακεραιότητα.