ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Δανεισμός μεταξύ ιδιωτών: εποχική μόδα ή τάση με διεθνή ανάπτυξη;

Από τη Μεγάλη Βρετανία μάς έρχεται ο νέος τρόπος δανεισμού μεταξύ ιδιωτών, χωρίς την τραπεζική διαμεσολάβηση. Γίνεται γνωστός ως peer to peer lending (p2P) ή person to person lending που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ετήσιας έκδοσης του έγκυρου βρετανικού περιοδικού Economist θα γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη στην Ευρώπη τα αμέσως επόμενα χρόνια. Στη Βρετανία, η εταιρεία Zopa που δημιουργήθηκε γι’ αυτό το σκοπό έχει ήδη προσελκύσει περισσότερους από 100.000 πελάτες (στον 1,5 μόλις χρόνο λειτουργίας του). Πώς, όμως, λειτουργεί η νέα μορφή δανεισμού; Ποιος αναλαμβάνει τη διαμεσολάβηση μεταξύ των ατόμων που επιθυμούν να δανειστούν και εκείνων που θέλουν να δανείσουν; Πώς καθορίζεται το επιτόκιο δανεισμού;

Πρόκειται για τη δημιουργία μιας ηλεκτρονικής αγοράς στο Διαδίκτυο, όπου συναντώνται πολίτες που επιθυμούν να δανείσουν και να δανειστούν και με την ύπαρξη ρυθμιστικών κανόνων, ηλεκτρονικών πιστοποιητικών συναλλαγών που αναγνωρίζουν τα άτομα και τις υπογραφές δημοπρασιών που καθορίζουν τα επιτόκια επιτρέπουν στους πολίτες να «κινούν» το χρήμα χωρίς τη διαμεσολάβηση των τραπεζικών ιδρυμάτων. Πρόκειται για ένα on line χρηματιστήριο δανειστών και δανειζομένων, όπως το έχουν ονομάσει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο οργανισμός Zopa στη Μεγάλη Βρετανία που δημιουργήθηκε από πολλά στελέχη της ομάδας που ίδρυσε τη διαδικτυακή τράπεζα Egg και στηρίζεται από οργανισμούς, venture capital funds και διαχειριστές κεφαλαίων που μεταξύ άλλων έχουν σχετισθεί με τη λειτουργία της περίφημης αγοράς στο Διαδίκτυο ebay, όπου σε καθημερινή βάση πωλούνται εκατοντάδες χιλιάδες προϊόντα. Πρόσφατο δημοσίευμα της Guardian αναφερόμενο στο peer to peer lending το προσδιορίζει ως κοινωνικό φαινόμενο που απειλεί την κυριαρχία των μεγάλων τραπεζικών οργανισμών καθώς απειλεί να μεταβάλει τον τρόπο που δανείζονται και αποταμιεύουν οι πολίτες.

Ταυτόχρονα, πρόσφατη έρευνα της εταιρείας τεχνολογίας και ερευνών Forrester Research αναφέρει ότι η μορφή αυτή δανεισμού μπορεί να εξελιχθεί σε μόδα όπως ακριβώς η ανάπτυξη εκατοντάδων χιλιάδων νέων ιστοσελίδων από ομάδες ατόμων που προβάλλουν συγκεκριμένα θέματα και αναπτύσσουν συζητήσεις μέσω του Διαδικτύου.

Από πού προέρχονται όμως τα έσοδα ενός τέτοιου οργανισμού; Στην περίπτωση του Zopa, που έχει λάβει άδεια λειτουργίας από το Γραφείο Fair Trading της Μεγάλης Βρετανίας και είναι μέλος σειράς επίσημων ενώσεων και οργανισμών, οι δανειζόμενοι πληρώνουν το 0,5% του συνολικού του δανείου στην εταιρεία και οι δανειστές μια ετήσια προμήθεια που ανέρχεται επίσης στο 0,5% του ποσού που δανείζουν.

Στις ιντερνετικές πλατφόρμες συναλλαγών η πιστοληπτική ικανότητα των υποψήφιων δανειοληπτών κρίνεται με συστήματα αξιολόγησης ανάλογα με εκείνα που χρησιμοποιούν οι εμπορικές τράπεζες. Επιπλέον, ο κίνδυνος μειώνεται ακόμη περισσότερο καθώς κάθε ποσό δανείου που χορηγείται από τους δανειστές δεν πηγαίνει σε ένα δανειολήπτη, αλλά σε πολλούς, με αποτέλεσμα να επιμερίζεται ο κίνδυνος. Για παράδειγμα, όποιος επιθυμεί να δανείσει 500 ευρώ το δάνειο «σπάει» σε πενήντα μικρότερα δάνεια των 10 ευρώ έτσι ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος από τυχόν αδυναμία αποπληρωμής. Κάθε υποψήφιος δανειολήπτης ανάλογα με την πιστοληπτική του ικανότητα κατατάσσεται σε ανάλογη κατηγορία και ορίζονται τα περιθώρια των επιτοκίων, με το τελικό επιτόκιο να καθορίζεται μεταξύ των ιδιωτών από τις προσφορές στις δημοπρασίες. Στις αγορές αυτές την υποχρέωση συλλογής των δόσεων αναλαμβάνουν εταιρείες όπως συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις και στις τράπεζες. Σύμφωνα με στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας από τον Zopa αλλά και άλλους οργανισμούς στις ΗΠΑ, το ποσοστό αδυναμίας αποπληρωμής των δανείων επί του συνόλου των δανείων που χορηγούνται, κυμαίνεται σε χαμηλότερα επίπεδα απ’ ό,τι στις τράπεζες.

Στην Ελλάδα πάντως, σύμφωνα με αρμόδια στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος, δεν έχει τεθεί θέμα λειτουργίας τέτοιας πλατφόρμας ούτε έχει ζητηθεί σχετική άδεια που είναι απαραίτητη για την λειτουργίας τους.

Προσοχή! Τέτοια συστήματα δανεισμού μπορούν, εάν λειτουργούν χωρίς αυστηρούς κανόνες ελέγχου, να αποτελέσουν σοβαρό κίνδυνο για το ευρύτερο κοινό. Ο δανεισμός δεν είναι «παιχνίδι», απαιτεί συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο, συστηματική εποπτεία και προ πάντων ενημερωμένους πολίτες.