ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Η έλλειψη χωροταξικού σχεδίου κοστίζει στη χώρα 8 δισ. ετησίως

i-elleipsi-chorotaxikoy-schedioy-kostizei-sti-chora-8-dis-etisios-2001124

Περί τα 8 δισ. ευρώ ετησίως κοστίζουν στη χώρα μας οι αδυναμίες που σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της γης και τον καθορισμό του προορισμού της. Αυτό υποστηρίζει μελέτη της Εθνικής Τράπεζας, ζητώντας επιτακτικά την ολοκλήρωση του κτηματολογίου και των δασικών χαρτών, αλλά και εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις. Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι η Εθνική Τράπεζα εφιστά την προσοχή της πολιτείας στο ενδεχόμενο τα πρόσφατα μέτρα όπως το fast track και το νέο πλαίσιο για την τουριστική κατοικία να οδηγήσουν σε περιβαλλοντικές καταστροφές και υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.
Η μελέτη της Εθνικής Τράπεζας παραθέτει τα βασικά -και χρονίζοντα- προβλήματα της ιδιοκτησίας γης στην Ελλάδα:

• Ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς.

Οπως επισημαίνει η μελέτη, σχεδόν η μισή έκταση της Ελλάδας διεκδικείται ιδιοκτησιακά από ιδιώτες (65.000 τ.χλμ από περίπου 130.000 τ.χλμ. συνολικά). Ωστόσο, βάσει ιστορικών πηγών, τίτλοι ιδιοκτησίας φαίνεται να έχουν εκδοθεί μόνο για τα 40.000 τ.χλμ. (με την πλειονότητα αυτών να έχουν προκύψει μέσω διανομών γης της περιόδου 1871-1938). Τα υπόλοιπα 25.000 τ.χλμ. μπορούν να έχουν νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας βάσει του νόμου της χρησικτησίας, στον βαθμό που δεν αφορούν δασικές εκτάσεις οι οποίες είναι κατά κανόνα δημόσιες.

Εντούτοις, επισημαίνεται, οι δασικές διεκδικήσεις του κράτους βασίζονται σε αεροφωτογραφίες του 1945 και αφορούν έκταση περίπου 80.000 τ.χλμ. (το 60% της συνολικής έκτασης). «Με το ελληνικό κράτος να διεκδικεί σχεδόν το 60% της ελληνικής γης και παράλληλα τους ιδιώτες να διεκδικούν σχεδόν το 50% της ελληνικής γης, το ποσοστό των αλληλεπικαλυπτόμενων διεκδικήσεων αυτή τη στιγμή είναι τουλάχιστον 10% – ποσοστό αρκετά υψηλό ώστε να αποτελεί σοβαρό εμπόδιο δυνητικών επενδύσεων».

• Μικροϊδιοκτησία.

Η μεγάλη διάσπαση της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα, αποτέλεσμα συγκεκριμένων ιστορικών διεργασιών, αποτελεί εμπόδιο για τις επενδύσεις, εκτιμά η μελέτη. Ενδεικτικά, τα γεωτεμάχια που είναι μεγαλύτερα των 500 στρεμμάτων αντιστοιχούν μόλις στο 17% της γεωργικής γης στη χώρα μας (σε σχέση με το 66% του μέσου όρου της Ε.Ε.). Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται ότι χρειάστηκε η απαλλοτρίωση περισσοτέρων από 1.300 οικοπέδων για τη δημιουργία του γηπέδου γκολφ στο Costa Navarino.

• Ασαφές πλαίσιο για τις χρήσεις γης.

Οπως επισημαίνεται, παρά τον μεγάλο αριθμό των χωροταξικών μεταρρυθμίσεων, το ακριβές πλαίσιο που ορίζει τις χρήσεις γης παραμένει ασαφές και συχνά εξαρτώμενο από αλληλεπικαλυπτόμενες διατάξεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παράκτια ζώνη: «παρότι η δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου ειδικά για τις ακτές ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’90, τα όρια του αιγιαλού δεν έχουν ακόμα οριστεί με σαφήνεια, ενώ οι πολεοδομικοί κανόνες είναι ασαφείς», αναφέρεται (σ.σ. πρόσφατα επιδεινώθηκαν από το υπουργείο Τουρισμού, με τη δυνατότητα οικοδόμησης μόλις 30 μέτρα από το κύμα).
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης της εκτός σχεδίου δόμησης (ζήτημα το οποίο έχει μόνο ακροθιγώς αγγιχθεί από τη νομοθεσία). Επίσης, εκτιμά ότι οι πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις όπως το fast track και η δημιουργία ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις επενδύσεις και τα τουριστικά χωριά είναι μεν στη σωστή κατεύθυνση. Ομως «πρέπει να θυμόμαστε ότι πρόκειται για επείγουσες ρυθμίσεις που είχαν ως στόχο την παράκαμψη προβλημάτων. Και οι οποίες μπορεί να “εκπυρσοκροτήσουν” σε όρους βιωσιμότητας.

Ειδικότερα, η υπερδόμηση τουριστικών υποδομών μπορεί να οδηγήσει στα αντίθετα αποτελέσματα σε κάποιες περιοχές, όπως περιβαλλοντική καταστροφή, κατασπατάληση πόρων και μείωση της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος. Ενα παράδειγμα ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης που οδήγησε στην υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος ήταν η περίπτωση των ισπανικών ακτών», αναφέρεται.