ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη επιστρέφουν στις πατρίδες τους

metanastes-apo-tin-anatoliki-eyropi-epistrefoyn-stis-patrides-toys-2377971

Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου εκατομμύρια άνθρωποι από τις χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ κατέκλυσαν τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, όπως και την Ελλάδα. Εκεί προσέφεραν τις υπηρεσίες τους οι πιο τυχεροί στον τομέα στον οποίο είχαν ειδικευθεί και οι πιο άτυχοι σε επαγγέλματα που αποφεύγουν πλέον οι Δυτικοευρωπαίοι, όπως η συγκομιδή προϊόντων και η φροντίδα των ηλικιωμένων. Πολλοί από αυτούς, όμως, έχασαν τη δουλειά τους όταν ανεστάλη η οικονομική δραστηριότητα λόγω της πανδημίας. Επαναπατρίζονται, έτσι μαζικά και αναζητούν ξανά την τύχη τους στις χώρες τους. Οι κυβερνήσεις Ρουμανίας, Ουκρανίας και Σερβίας είναι, πάντως, πρόθυμες να υποδεχθούν τους επαναπατρισθέντες. Γι’ αυτό και τους προσφέρουν δάνεια με ευνοϊκούς όρους για να ανοίξουν τις δικές τους επιχειρήσεις.

Η πανδημία ήταν ηπιότερη στις  χώρες τους, η επανένταξη δεν είναι εύκολη. Οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης, που πριν από 30 χρόνια γνώρισαν μιαν άνευ προηγουμένου αιμορραγία εργατικού δυναμικού, τώρα έχουν άφθονο εργατικό δυναμικό. Γνώρισαν, άλλωστε, δυναμική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, αλλά τώρα βυθίζονται στη βαθύτερη ύφεση που έχουν γνωρίσει μετά την πτώση του Τείχους. Και η ανεργία έχει αυξηθεί σημαντικά χωρίς, ωστόσο, να βρίσκεται στα επίπεδα που γνωρίζουν χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Ενδεικτική περίπτωση είναι η Ρουμανία, αφού κατέγραψε τη μεγαλύτερη αποδημία ανάμεσα σε όλες τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Μετά την ένταξή της στην Ε.Ε., το 2007, έφυγαν από τη χώρα τουλάχιστον 4 εκατ. Ρουμάνοι που μετανάστευσαν στη δυτική Ευρώπη. Τουλάχιστον το 1/3 από αυτούς έχει επιστρέψει στη χώρα και αναζητεί εργασία. Πολλοί από αυτούς είναι ειδικευμένοι εργάτες και μπορούν να αξιοποιηθούν στον κατασκευαστικό κλάδο, στη γεωργία, αλλά και στις βιομηχανίες της χώρας.

Παράλληλα, όμως, μπορούν να αποκτήσουν δική τους επιχείρηση ή δικό τους αγρόκτημα, και το Βουκουρέστι σπεύδει να τους βοηθήσει. Τους δίνει την ευκαιρία να πάρουν δάνεια ύψους 40.000 ευρώ προκειμένου να αποκτήσουν δικό τους αγρόκτημα. Μιλώντας στο Bloomberg, ο υπουργός Οικονομικών, Φλορίν Σιτού, τόνισε πως «πριν από την κρίση πολλές επιχειρήσεις διαμαρτύρονταν ότι δεν έβρισκαν το είδος εργαζομένων που χρειάζονταν. Τώρα το εργατικό δυναμικό είναι εδώ και πρέπει να το βοηθήσουμε».

Κάτι ανάλογο συμβαίνει στην Ουκρανία, η κυβέρνηση της οποίας καταβάλλει συστηματικά προσπάθειες για να προσελκύσει όσους εγκατέλειψαν τη χώρα το 2017, όταν η Ε.Ε. κατήργησε τη βίζα για τους Ουκρανούς. Περίπου 1 εκατ. Ουκρανοί βρίσκονταν στην Πολωνία πριν από την κρίση της πανδημίας. Η Τράπεζα της Πολωνίας εκτιμά πως περίπου 300.000 Ουκρανοί επέστρεψαν στη χώρα τους όταν ανεστάλη η οικονομική δραστηριότητα εξαιτίας της πανδημίας. Δεν αντιπροσωπεύουν, βέβαια, παρά μόνον το 10% του συνόλου των αποδήμων. Το Κίεβο σπεύδει, πάντως, να τους προσφέρει φθηνά δάνεια για να δημιουργήσουν δικές τους επιχειρήσεις. Υπόσχεται, άλλωστε, να προσφέρει 170.000 θέσεις εργασίας μέσω ενός φιλόδοξου προγράμματος που η κυβέρνηση αποκαλεί το «μεγάλο κατασκευαστικό» πρόγραμμα.

Στη Σερβία, άλλωστε, ο πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, υπολογίζει σε 400.000 τους αποδήμους που επαναπατρίστηκαν εν μέσω της πανδημίας και οι περισσότεροι έχουν χάσει τη δουλειά τους και την κοινωνική ασφάλιση. Ο αριθμός των επαναπατρισθέντων αντιπροσωπεύει το 6% του πληθυσμού της χώρας και το 1/5 του εργατικού δυναμικού της. Στην περίπτωση της Σερβίας, πάντως, οι Αρχές τούς συνιστούν απλώς να απορροφηθούν στον αγροτικό τομέα της χώρας.

Νέα τάση στην Ιταλία

Επειδή κάθε νόμισμα έχει δύο πλευρές, ο επαναπατρισμός των μεταναστών από τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης έχει παρεπόμενα στις ευρωπαϊκές οικονομίες που τους χρησιμοποίησαν επί χρόνια. Οι επιχειρήσεις της Βρετανίας, της Φινλανδίας και της Γερμανίας που μέχρι προσφάτως επιστράτευαν Ουκρανούς δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό. Την ίδια στιγμή, όμως, νέοι σε χώρες της δυτικής Ευρώπης που έχασαν τη δουλειά τους εξαιτίας της πανδημίας στρέφονται στον πρωτογενή τομέα. Η τάση είναι εξαιρετικά ισχυρή στην Ιταλία. Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ της ιταλικής οικονομικής εφημερίδας Il Sole 24 Ore, τουλάχιστον 20.000 νέοι έχουν κατακλύσει τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες ανεύρεσης εργασίας στον αγροτικό τομέα. Ορισμένοι από αυτούς εργάζονταν απλώς σε ένα μπαρ. Κάποιοι άλλοι σπούδαζαν, αλλά και κάποιοι εργάζονταν σε τράπεζα. Και κάποιοι ήταν ήδη άνεργοι πριν από την πανδημία. Πληροφορήθηκαν, όμως, πως αν θελήσουν να εργαστούν στον αγροτικό τομέα υπάρχει μεγάλη ζήτηση. Φέτος λείπουν 200.000 εργατικά χέρια, τα εργατικά χέρια των μεταναστών που πήγαν στις χώρες τους και δεν επέστρεψαν. Ετσι, πολλοί Ιταλοί, ακόμη κι αν δεν είναι τόσο στιβαροί όσο χρειάζεται για τη σκληρή δουλειά στους αγρούς, υποβάλλουν αιτήσεις. Μέσα σε ένα μήνα μόνο στην πλατφόρμα ανεύρεσης εργασίας στον αγροτικό τομέα, Agrijob, υποβλήθηκαν 17.000 αιτήσεις εκ των οποίων οι 12.000 ήταν από Ιταλούς. Στην πλατφόρμα Jobincountry υπέβαλαν αιτήσεις περίπου 10.000 νέοι, εκ των οποίων οι 9.000 ήταν Ιταλοί.