Διχάζει ο χρόνος και ο τρόπος τερματισμού της ύφεσης

Διχάζει ο χρόνος και ο τρόπος τερματισμού της ύφεσης

9' 9" χρόνος ανάγνωσης
Ακούστε το άρθρο

Μετά μια εντυπωσιακή πενταετία, κατά την οποία πολλοί επενδυτές κατέγραψαν κέρδη υψηλότερα του 20% στις χρηματιστηριακές, ακολούθησε μια εφιαλτική διετία στην οποία η συντριπτική πλειοψηφία των επενδυτών κατέγραψε ζημίες, ενώ η οικονομία εγκλωβίστηκε σε φάση ύφεσης. Το ενδιαφέρον όλων στρέφεται πλέον στο τι μας επιφυλάσσει το μέλλον, κάτι που σημαίνει ότι οι εκτιμήσεις μερικών εκ των κορυφαίων αναλυτών της Wall Street έχει βαρύνουσα σημασία. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, παρουσιάζονται οι εκτιμήσεις των αναλυτών Abbey Joseph Coheτης GoldmaSachs, ΒyroWieτης MorgaStanley και του Charles Clough, ο οποίος εγκατέλειψε τη Merrill Lynch για να δημιουργήσει το δικό του hedge fund, Clough Capital Partners, λίγο πριν από την κορύφωση της ανοδικής πορείας της αγοράς το 2000.

Το ευχάριστο είναι ότι και οι τρεις ειδήμονες των χρηματιστηριακών αγορών συμφωνούν ότι οι αγορές θα κινηθούν ανοδικά το τρέχον έτος και ότι η ύφεση θα τερματισθεί, έστω και αν διαφωνούν για την ταχύτητα αυτών των διαδικασιών, αν δηλαδή η ανάκαμψη θα έχει σχήμα V ή U. Διαφωνούν επίσης για το αν θα επιστρέψουμε σύντομα στις παλιές καλές ημέρες, αλλά προς το παρόν, η πλειοψηφία των επενδυτών αρκείται έστω σε θετικές αποδόσεις.

– H περυσινή χρονιά ήταν έντονη και με πολλές ιδιαιτερότητες. Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον και τι πρόκειται να συμβεί στην οικονομία;

Cohen: Πιστεύω ότι η οικονομία θα ισχυροποιηθεί φέτος γιατί ακόμα και το Natrional Bureau of Economic Reserch δεν είχε ανακοινώσει μέχρι τον Δεκέμβριο ότι βρισκόμαστε σε ύφεση. H ύφεση βρίσκεται πιθανότητα προς το τέλος της και όχι στην έναρξή της, ενώ η κορύφωση της οικονομικής δραστηριότητας συνέβη στο τέταρτο τρίμηνο του 1999 όταν το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8,3%. Στο ίδιο διάστημα εντοπίζεται και η κορύφωση των επιχειρηματικών κερδών με τα λειτουργικά κέρδη των εταιρειών του δείκτη S&P 500 να αυξάνονται κατά 22%. Πλέον έχουμε περάσει δύο χρόνια οικονομικής συρρίκνωσης, μείωσης των κεφαλαιακών δαπανών, περιορισμού των αποθεμάτων των επιχειρήσεων και πλέον βιώνουμε το πλέον επίπεδο στάδιο της διαδικασίας προσαρμογής της οικονομίας, δηλαδή αυτό που σχετίζεται με την αγορά εργασίας. Εκτιμώ ότι την άνοιξη η κατάσταση θα είναι καλύτερη, καθώς αναμένεται σταθεροποίηση των οικονομικών στοιχείων, επαναδημιουργία των αποθεμάτων και, με την πάροδο του χρόνου, σύσφιγξη της αγοράς εργασίας.

Wien: Πιστεύω ότι θα έχουμε ανάκαμψη το 2002. Αν και αρκετοί εκτιμούν ότι η ανάκαμψη θα έχει σχήμα V, αρχής γενομένης από την 1η Ιουνίου, προσωπικά δεν συμφωνώ. Εκτιμώ ότι στα μέσα του χρόνου οι επιχειρηματικές συνθήκες θα έχουν βελτιωθεί, αλλά η ανάκαμψη θα είναι σταδιακή προσεγγίζοντας το σχήμα U.

Clough: Για να δούμε πού πάμε, πρέπει πρώτα να δούμε από πού ερχόμαστε. H οικονομία υποχώρησε σε ύφεση το 2001 και τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου επιδείνωσαν την κατάσταση, κυρίως στους κλάδους της μεταποίησης και των υπηρεσιών. Θα υπάρξη βελτίωση των συνθηκών, αλλά το ζητούμενο είναι το τι θα γίνει μετά αυτή τη φυσική βελτίωση. Ενας μεγάλος κύκλος συνεχίζεται και για τον λόγο αυτόν η ανάκαμψη θα είναι βραδεία. Οι υπερεπενδύσεις αποδείχθηκαν η αχίλλειος πτέρνα της οικονομίας και για να επιδιορθωθεί αυτή η ανωμαλία θα χρειαστεί χρόνος. Εκτιμώ ότι το πρώτο εξάμηνο του έτους μπορεί να μας φανεί πολύ όμορφο, προερχόμενοι από ύφεση και δεν συμφωνώ με την πλειοψηφία που προβλέπει δυσκολίες στο δεύτερο εξάμηνο και το 2003, καθώς τότε θα επανέλθει η φάση του κύκλου κατά την οποία οι επενδύσεις αυξάνονται.

– Τι βλέπει η χρηματιστηριακή αγορά;

Wien: Τα χρηματιστήρια βλέπουν ανάκαμψη σε σχήμα V. H χρηματιστηριακή αγορά αισιοδοξεί ότι στο δεύτερο εξάμηνο θα υπάρξει ταχεία ανάκαψη και αύξηση των επιχειρηματικών κερδών.

Cohen: Το νούμερο που χρησιμοποιούμε στο μοντέλο αξιολόγησης για τα λειτουργικά κέρδη του S&P 500 είναι 37 δολάρια για φέτος και 42 για το 2003. Επίσης, υπάρχει και μια άλλη εκτίμηση, η οποία δεν ικανοποιεί τα αμερικανικά λογιστικά πρότυπα καθώς αναφέρεται σε κέρδη χωρίς καμία αφαίρεση. Τα νούμερα αυτά είναι 50 και 52 δολάρια αντίστοιχα.

Clough: Αυτό που οι επενδυτές πρέπει να συνηθίσουν είναι ότι οι συνολικές αποδόσεις σε όλες τις αγορές χρήματος συνήθως αποζημιώνουν σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα από τα αναμενόμενα ή τα πραγματικά του παρελθόντος. Διανύουμε περίοδο αποπληθωρισμού, αλλά η διαφορά είναι ότι στην προηγούμενη ύφεση τα επιτόκια ήταν στο 11%, ενώ τώρα είναι στο 2%. Αυτό συνιστά τεράστια διαφορά στο κόστος των πιστώσεων και γι’ αυτό εκτιμώ ότι η αναλογία τιμής κερδών θα είναι υψηλότερη. Εκτιμώ, και αυτό είναι μόνο μια εκτίμηση, ότι η ετήσια απόδοση των αγορών θα είναι 6% με 7%.

– Σε ποια επίπεδα θα κινηθούν φέτος οι δείκτες;

Clough: Για να είμαι ειλικρινής δεν έχω ιδέα, αλλά θα δοκιμάσω μια πρόβλεψη. Λοιπόν, 11.3000 για τον Dow, 1.250 για τον S&P και περίπου 2.300 για τον Nasdaq.

Wien: Συμφωνώ, τα νούμερα προσεγγίζουν τα δικά μου, δηλαδή 11.000 για τον Dow, 1.200 για τον S&P και 2.200 για τον Nasdaq.

Cohen: Οταν οι αγορές λειτούργησαν ξανά στις 17 Σεπτεμβρίου δώσαμε τις εξής προβλέψεις: ο S&P μεταξύ 1.300 και 1.425 μονάδων και ο Dow μεταξύ 11.300 και 12.400.

– H κ. Coheεμφανίζεται πολύ πιο αισιόδοξη από εσάς, γιατί συμβαίνει αυτό;

Wien: Από το 1995 ώς το 1999 η αγορά ενισχυόταν κατά 20% κάθε χρόνο. Κατά μέσον όρο στην πενταετία ενισχύθηκε κατά 25% και ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που συνέβη κάτι τέτοιο. H αγορά διατηρήθηκε σε υπερεκτιμημένα επίπεδα, τα οποία πιθανότατα δεν έχουν διορθωθεί ακόμα. Ετσι, δεν υπάρχει κάτι που να αποκλείει μια πτωτική τριετία. Σήμερα τα επιτόκια είναι χαμηλά και ο πληθωρισμός νεκρός, και ίσως να συμφωνούσαμε σε έναν υψηλότερο πολλαπλασιαστή. Ομως, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι στα τρέχοντα επίπεδα η αγορά είναι φθηνή.

Clough: Δεν είναι μόνο ζήτημα υπερεκτίμησης, αλλά ο επιχειρηματικός κλάδος έχει μείνει με πολύ υψηλά επίπεδα δανειακής μόχλευσης, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τους καταναλωτές. Οταν ξεκινά η φάση ανάκαμψης, η ζήτηση δεν είναι τόσο υψηλή, κυρίως στα διαρκή καταναλωτικά αγαθά, ενώ τα αγκάθια για την ταχεία ανάπτυξη είναι πολλά.

Cohen: Θα συμφωνήσω ότι η ανάκαμψη από την παρούσα ύφεση θα είναι πιο αργή του μέσου όρου. Αν η αγορά κατοικίας και αυτοκινήτου είναι ήδη ισχυρή, δεν θα προσθέσει πολλά στο τρέχον έτος. Επίσης, θα αναφερθώ σε κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχουμε θίξει και αυτό είναι ο υπόλοιπος κόσμος. H Fed μείωσε τα επιτόκια 11 φορές, ενώ η EKT λειτούργησε σαν μην υπήρχε πρόβλημα, ενώ σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε τον Νοέμβριο. Ολες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν υψηλότερη ανεργία από τις ΗΠΑ και η ανεργία αυξάνεται σταθερά. Είμαι ιδιαίτερα ανήσυχη για την κατάσταση της διεθνούς οικονομίας και δεν αναφέρω καν την Ιαπωνία.

Wien: Προχωρούμε πολύ αυτή την κουβέντα χωρίς να έχουμε αναφερθεί στην 11η Σεπτεμβρίου, αν και οι χρηματιστηριακές αγορές δείχνου να την έχουν ξεπεράσει. Μπορεί φέτος η αγορά να μην είχε μια καλή χρονιά, αλλά πλέον βρίσκεται υψηλότερα από τη 10η Σεπτεμβρίου. Αν και το καθεστώς των Ταλιμπάν δεν υπάρχει πια και ο πυρήνας της Αλ Κάιντα έχει καταστραφεί, η απειλή της τρομοκρατίας εξακολουθεί να υφίσταται. Ακόμα και αν η απειλή αυτή έχει περιοριστεί, το κόστος των τρομοκρατικών επιθέσεων συνεχίζει να επιβαρύνει την οικονομία. Το κόστος της ασφάλειας, των μεταφορών, των ασφαλιστικών καλύψεων έχει αυξηθεί και η αύξηση αυτή εντείνει τις πιέσεις στα περιθώρια κερδοφορίας. H χρηματιστηριακή αγορά υποστηρίζει ότι το risk premium πρέπει να παραμείνει στα προ των επιθέσεων επίπεδα, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζεται πολύ αισιόδοξη στην ικανότητα της οικονομίας να ανακάμψει με ταχείς ρυθμούς. Προσωπικά είμαι ιδιαίτερα καχύποπτος και προβληματισμένος από αυτές τις προσδοκίες.

– Τι βλέπουμε από την αγορά ομολόγων και τα επιτόκια ως αντίδραση στην πολιτική της Federal Reserve;

Wien: H πλειοψηφία των επενδυτών ασχολήθηκε με την πολιτική της Fed περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο ζήτημα. Τον περασμένο Ιανουάριο, η κυρίαρχη άποψη ήταν ότι η Fed είναι ο φίλος μας και όταν μειώνει τα επιτόκια οι αγορές ανεβαίνουν. Σε ένα περιβάλλον, όμως, που η κερδοφορία των επιχειρήσεων μειώνεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς όπως πέρυσι, δεν έχει σημασία αν η Fed μειώνει.

Clough: Πιστεύω ότι διανύουμε μια περίοδο που θα χαρακτηρίζεται από πολύ χαμηλά επιτόκια για ικανό χρονικό διάστημα.

Wien: Αυτό θα είναι καλό για αναπτυξιακές μετοχές.

Clough: Θα πρέπει όμως να βρεις την ανάπτυξη.

Cohen: Και τις μετοχές γενικά. Θεωρώ ότι η Fed δεν λαμβάνει τον σεβασμό που της αρμόζει. Οι πλέον αδύναμοι τομείς της οικονομίας εντοπίζονται σε κλάδους που δεν επηρεάζονται άμεσα από τη νομισματική πολιτική. Από την άλλη πλευρά, οι κλάδοι που εμφανίζονται σήμερα ισχυροί, είναι αυτοί που επηρεάζονται άμεσα από την αποτελεσματική νομισματική πολιτική της Fed.

– Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονη ζήτηση για το δολάριο. Πιστεύετε ότι αυτό θα συνεχισθεί;

Cohen: Μακροπρόθεσμα, το δολάριο μπορεί να κινηθεί χαμηλότερα λόγω του υψηλού ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Ομως προς στιγμήν, οι Ηνωμένες Πολιτείες, αν και αντιμετωπίζουν ορισμένα κυκλικά προβλήματα, βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Δείχνουν καλά έναντι της Ιαπωνίας, ενώ και οι Ευρωπαίοι, με τον μεγάλο ενθουσιασμό όταν εμφανίστηκε το ευρώ, αισθάνονται ότι ίσως δεν είναι τόσο κακό να διατηρούν δολάρια.

– Αυτό αποδεικνύει ότι οι ξένοι επενδυτές κάνουν πάντα λάθος;

Cohen: Σχεδόν πάντα ναι. Δεν είμαι απόλυτη, αλλά σε πολύ μεγάλο ποσοστό ισχύει αυτό.

Wien: Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν το λίκνο της επιχειρηματικότητας και αυτή είναι που δημιουργεί ευκαιρίες για τους επενδυτές. Την περίοδο 1980-2000 στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργήθηκαν 75 εκατ. νέες θέσεις εργασίας, ενώ στην ίδια περίοδο μειώθηκαν 44 εκατ. εργαζόμενοι από τους κλάδους της παλαιάς οικονομίας, την αυτοκινητοβιομηχανία, τη βαριά βιομηχανία, για να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας στην υψηλή τεχνολογία και στη βιοτεχνολογία. Την ίδια περίοδο η Ευρώπη δημιούργησε 5 εκατ. θέσεις εργασίας και όλες στον δημόσιο τομέα.

Cohen: Αυτό που δεν είπε ο Βyroκαι είναι σημαντικό, είναι ότι οι δύο περιοχές έχουν τον ίδιο πληθυσμό.

– Σε ποιους κλάδους, λοιπόν, πρέπει να επενδύσουν οι πολίτες;

Wien: Στην περιοχή της ανάπτυξης, ο μόνος κλάδος που μας έλκει αυτή τη στιγμή είναι αυτός των υπηρεσιών υγείας. Επίσης, ενδιαφέρον εμφανίζουν και οι μετοχές που υποχώρησαν σημαντικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου και μέχρι στιγμής έχουν ανακάμψει αλλά όχι ολοκληρωτικά. Οι μετοχές αυτές προέρχονται από κλάδους όπως οι αλυσίδες λιανικών πωλήσεων, βιομηχανίες, εταιρείες κεφαλαιουχικών αγαθών.

Clough: H βιομηχανία των νοσοκομείων βρίσκεται σε ύφεση αλλά αυτό σύντομα θα αλλάξει και πολλά νοσοκομεία θα παρουσιάσουν διψήφιο ποσοστό αύξησης εσόδων. O δεύτερος κλάδος είναι αυτός της διεθνούς αντασφάλισης, ο οποίος μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου και τα νέα δεδομένα που δημιουργήθηκαν, αποκτά άλλη διάσταση.

Cohen: Εκτιμώ ότι υπάρχουν ακόμα σημαντικές ευκαιρίες στον κλάδο της τεχνολογίας, που σχετίζονται με τους υπολογιστές, το λογισμικό και τις υπηρεσίες. Πρόκειται για έναν κλάδο που έχει να προσφέρει πολλά σε καλά οργανωμένους επενδυτές. Επίσης, αρκετές τραπεζικές μετοχές φαίνονται καλές, όπως επίσης και ορισμένες χρηματοοικονομικές εταιρείες με διασπορά στις δραστηριότητές τους. Επίσης, οι ενεργειακές μετοχές πρέπει να υπάρχουν σε ένα χαρτοφυλάκιο, καθώς όλοι γνωρίζουμε τις προοπτικές τους, ειδικά σε μια περίοδο που η τιμή του πετρελαίου είναι χαμηλή. Τέλος, στο πλαίσιο του S&P, βιομηχανίες. Είναι η πρώτη φορά την τελευταία τριετία που συστήνουμε τις μετοχές ορισμένων βιομηχανιών και αυτό συμβαίνει γιατί οι προβλέψεις για τα κέρδη τους δείχνουν λογικότερες από ποτέ, ενώ οι τιμές των μετοχών βρίσκονται κοντά σε αυτές τις εκτιμήσεις. Πέραν του συνηθισμένου χαρτοφυλακίου του S&P, προτείνω επιχειρηματικά ομόλογα υψηλής ποιότητας καθώς επίσης και μετοχές εταιρειών μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης.

– Και τι θα πρέπει να αποφύγουν οι επενδυτές;

Wien: Τις μετοχές των τεχνολογικών και των χρηματοοικονομικών μετοχών.

Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή
MHT