ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Πρωταρχικός στόχος, η θωράκιση της παγκόσμιας οικονομίας

Η «Ομάδα των 20» (G20) θα αναδειχθεί σε διεθνές βήμα για τη διαχείριση της παγκόσμιας οικονομίας, ενισχύοντας τη θέση αναδυόμενων δυνάμεων όπως η Κίνα και θεσπίζοντας αυστηρότερους κανόνες για την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών μέχρι το τέλος του 2012. Αυτά ανέφερε την Παρασκευή το κοινό ανακοινωθέν.

Η ένταση ανάμεσα στη Δύση και το Ιράν παραμερίστηκε και κυριάρχησε η ανάγκη να βγει ο κόσμος από μια θηριώδη ύφεση πιο προστατευμένος από μια νέα κρίση. Στο Πίτσμπουργκ, ο Αμερικανός πρόεδρος, Μπαράκ Ομπάμα, και οι ηγέτες Βρετανίας και Γαλλίας κατηγόρησαν το Ιράν ότι διατηρούσε κρυφή μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου επειδή ενημέρωσε τη διεθνή κοινότητα αρκετά καθυστερημένα.

Ωστόσο, κυρίως θέμα της συνόδου, στην οποία συμμετείχαν αναπτυγμένες και αναδυόμενες δυνάμεις, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία, ήταν ο τρόπος με τον οποίο θα διασφαλισθεί και θα σταθεροποιηθεί η οικονομική ανάκαμψη. Στο κοινό ανακοινωθέν τονίζεται πως θα παραμείνουν σε ισχύ τα μέτρα τόνωσης της οικονομίας μέχρις ότου εξασφαλιστεί η ανάκαμψη. Παράλληλα, υπογραμμίζεται πως «θα προετοιμάσουμε τις στρατηγικές μας για την έξοδο και την κατάλληλη στιγμή θα ανακαλέσουμε την έκτακτη στήριξη με συντονισμένο τρόπο επανερχόμενοι σε δημοσιονομική υπευθυνότητα». Αναφέρει, επίσης, πως οι χώρες του G20, που αντιπροσωπεύουν το 90% του παγκόσμιου ΑΕΠ, θα προσπαθήσουν να συμφωνήσουν για την απελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου μέσα στο επόμενο έτος. Εχουν διατυπωθεί παρόμοιες δεσμεύσεις και άλλες φορές, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Οι χώρες-μέλη του G20 συμφώνησαν επίσης να τιθασεύσουν τις ακρότητες του χρηματοπιστωτικού κλάδου που προκάλεσαν την πιστωτική κρίση πριν από δύο χρόνια. Οι αυστηρότεροι κανόνες για την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών θα είναι έτοιμοι μέχρι το τέλος του 2010. Στη συνάντηση, βρέθηκε στο στόχαστρο το ακανθώδες θέμα των αμοιβών των τραπεζικών στελεχών, που ενθάρρυναν την ανάληψη υπερβολικού κινδύνου οδηγώντας σε δυσθεώρητες ζημίες και ενισχύσεις των τραπεζών με τα χρήματα των φορολογουμένων. Το κοινό ανακοινωθέν προτείνει να εξαρτηθούν οι αμοιβές «από τη μακροπρόθεσμη δημιουργία κέρδους» χωρίς, ωστόσο, να ορίζει συγκεκριμένα όρια στις αμοιβές όπως πρότειναν ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες. Η δημοσιοποίηση του ανακοινωθέντος δεν ενίσχυσε τις τιμές των μετοχών που είχαν υποχωρήσει την προηγούμενη ημέρα όταν οι κεντρικές τράπεζες ανακοίνωσαν ότι περιορίζουν τα προγράμματα ενίσχυσης της ρευστότητας.

Νέα ώθηση έλαβαν χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, καθώς το G20 κινήθηκε προς μια συμφωνία που θα παραχωρεί σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες μεγαλύτερη επιρροή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αναγνωρίζοντας την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου τους. Σε αντάλλαγμα, το G20 απέσπασε τη δέσμευσή τους να δώσουν τη δική τους συνεισφορά στην εξισορρόπηση της παγκόσμιας οικονομίας. Η εξισορρόπηση αυτή προϋποθέτει πως οι καταχρεωμένες ΗΠΑ θα αποταμιεύουν περισσότερο και η εξαγωγική υπερ-δύναμη, η Κίνα, θα καταναλώνει περισσότερο. Το κείμενο αναφέρει πως χώρες του G20 που εμφανίζουν «βιώσιμα και σημαντικά» πλεονάσματα -περιγραφή που ταιριάζει στην Κίνα- δεσμεύονται να «ενισχύσουν τις εγχώριες πηγές ανάπτυξης». Παρομοίως, χώρες με μεγάλα ελλείμματα -όπως οι ΗΠΑ- δεσμεύονται να ενισχύσουν την ιδιωτική αποταμίευση.

Είναι, πάντως, απίθανο να υπακούσει οποιαδήποτε χώρα στις προσταγές του G20 ως προς το πώς θα διαχειριστεί την εγχώρια οικονομία της. Εν μέρει συμβαίνει ήδη κάτι τέτοιο εξ αιτίας της ύφεσης. Οι Αμερικανοί καταναλωτές, που παραδοσιακά θεωρούνται «αγοραστές τελευταίου καταφυγίου», έχουν περικόψει τις δαπάνες τους καθώς έχουν συρρικνωθεί τα έσοδά τους, ενώ η Κίνα δαπανά περί τα 600 δισ. δολάρια για να τονώσει την οικονομία της και να περιορίσει την εξάρτησή της από τις εξαγωγές.

Η παγκόσμια οικονομία δείχνει πως ανακάμπτει ταχύτερα από όσο είχαν προβλέψει ορισμένοι οικονομολόγοι, κυρίως χάρη στις δραστικές περικοπές των επιτοκίων, τον απεριόριστο δανεισμό των κεντρικών τραπεζών και τα περίπου πέντε τρισ. δολάρια από τις κυβερνητικές δέσμες μέτρων. Δεδομένου, όμως, πως η ανεργία είναι σε υψηλά επίπεδα και οι τράπεζες αγωνίζονται να απορροφήσουν τις τεράστιες ζημίες τους, το G20 πιέζεται να διατηρήσει τα μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας και να συντονίσει τον τρόπο και τον χρόνο της ανάκλησής τους. Αυτό σημαίνει πως το G20 αντικαθιστά το G7 και το G8, στα οποία κυριαρχούν οι αναπτυγμένες δυτικές οικονομίες και στα οποία θα εξετάζονται θέματα γεωπολιτικής φύσης.