ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Μύθοι και αλήθειες για την «τρικυμία» στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο

«Σε αυτό το ανήσυχο κλίμα στην αγορά, οι άνθρωποι χάνουν την ορθολογικότητά τους», υποστηρίζει ο Φρεντερίκ Ουντεά, διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής τράπεζας Societe Generale. «Κάποιοι διαδίδουν ακόμα και ψευδείς πληροφορίες για να δημιουργήσουν ευκαιρίες συναλλαγών».

Ο κ. Ουντεά το γνωρίζει καλά: στις 10 Αυγούστου, η τιμή μετοχής της τράπεζάς του υποχώρησε κατά 20% μέσα στην ημέρα, για να κλείσει 15% χαμηλότερα.

Η επιτροπή κεφαλαιαγοράς ερευνά αυτήν την ξαφνική βουτιά. Οι μετοχές των άλλων δύο τραπεζικών κολοσσών, BNP Paribas και Credit Agricole, βούλιαξαν επίσης την ίδια ημέρα, κατά 9,5% και 12% αντίστοιχα. «Είδαμε μια απίθανη συγκέντρωση φημών», παραδέχεται ο Μποντουέν Προ, διευθύνων σύμβουλος της BNP Paribas, που μόλις είχε ανακοινώσει εξαιρετικά αποτελέσματα.

Σε αυτό το πυρετώδες κλίμα, οι μύθοι για την προέλευση κάποιων φημών ακούγονται τόσο ευφάνταστοι σχεδόν όσο και οι ίδιες οι φήμες. Η ιστορία για τη SocGen, ότι πετούσε χρυσό, φαίνεται πως προήλθε από λάθος στην εισαγωγή στοιχείων σε οθόνη παραγώγων. Αλλη θεωρία που εξηγεί την πανικόβλητη πώληση μετοχών γαλλικών τραπεζών είναι πως οι Αγγλοι δημοσιογράφοι μιλούν κακά γαλλικά. Βάσει αυτής, δημοσίευμα της έγκριτης Le Monde για την κατάρρευση του ευρώ πυροδότησε σάλο στις γαλλικές τράπεζες. Η λαϊκή βρετανική Mail of Sunday δημοσίευσε στις 7 Αυγούστου ότι η SocGen «κινδυνεύει» και πιθανόν βρίσκεται «στα πρόθυρα της καταστροφής». Στη συνέχεια απέσυρε το δημοσίευμα και αρνήθηκε ότι εμπνεύστηκε από τη Le Μonde.

Παρ’ ότι οι μετοχές των γαλλικών τραπεζών ανέκτησαν έκτοτε μέρος των απωλειών, οι επενδυτές έμειναν να αναρωτιούνται αν πράγματι υπήρχε λόγος ανησυχίας. Πολλοί καταλήγουν πως παρ’ ότι οι μεγαλύτερες διήλθαν σχετικώς αλώβητες της κρίσης (κυρίως χάρις στην περιορισμένη έκθεσή τους σε subprime δάνεια των ΗΠΑ), ίσως η κρίση του ευρώ να τις επηρεάσει περισσότερο, λόγω δύο ευάλωτων σημείων.

Πρώτον, οι γαλλικές τράπεζες στηρίζονται ιδιαίτερα στη δυνάμει ασταθή βραχυπρόθεσμη χονδρική χρηματοδότηση αντί των πιο σταθερών καταθέσεων ή του μακροπρόθεσμου χρέους. Οι γαλλικές τράπεζες (μαζί με κάποιες ιταλικές και γερμανικές) είναι επομένως πιο ευάλωτες στο είδος του συστημικού «παγώματος» που υπέστησαν οι πιστωτικές αγορές μετά την κατάρρευση της Lehman, το 2008.

Η BNP Paribas προσπαθεί να το αλλάξει αυτό ενθαρρύνοντας τους πελάτες της να απομακρυνθούν από τα αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων (money market funds) και να στραφούν στις καταθέσεις. Η εξαγορά της Fortis το 2008 ενίσχυσε τη βάση καταθέσεών της. Η Societe Generale αυξάνει το απόθεμα καταθέσεών της την τελευταία διετία, σύμφωνα με τον κ. Ουντεά.

Το δεύτερο ευάλωτο σημείο των γαλλικών τραπεζών έχει να κάνει με την έκθεσή τους σε ασταθείς χώρες της Ευρωζώνης. Βέβαια, οι μετοχές σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών τραπεζών επλήγησαν από τους φόβους για την κρίση χρέους. Ωστόσο, οι γαλλικές τράπεζες εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες γιατί δάνεισαν πολλά σε χώρες της προβληματικής περιφέρειας.

Οι διαγραφές στα χαρτοφυλάκια ελληνικών κρατικών ομολόγων τους κόστισαν πολλά το τελευταίο τρίμηνο, ωστόσο υπήρξαν διαχειρίσιμες, δεδομένης της υψηλής κερδοφορίας. Θα μπορέσουν, επίσης, να απορροφήσουν τις ζημίες από τα χαρτοφυλάκια ιρλανδικών και πορτογαλικών ομολόγων. Αν η Ισπανία και η Ιταλία χρειαστούν αναδιάρθρωση χρέους, ωστόσο, οι γαλλικές τράπεζες θα πληγούν σοβαρά. Η ΒΝΡ Paribas έχει έκθεση 21,8 δισ. ευρώ στην Ιταλία και 31,7 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Η Credit Agricole απειλείται με απώλεια 12 δισ. ευρώ και η Societe Generale 6,6 δισεκατομμυρίων. Για το επόμενο επεισόδιο του ευρωσίριαλ, ξεφυλλίστε τη Le Μonde.

Οι ιταλικές τράπεζες

Οι φήμες για πρόβλημα ρευστότητας σε μεγάλη ευρωπαϊκή τράπεζα του μεγέθους της Lehman Brothers υπήρξαν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας αρκετές για να πυροδοτήσουν κύμα ρευστοποιήσεων στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, με το μεγαλύτερο μέρος των πιέσεων να δέχονται οι μετοχές του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Την Παρασκευή, οι τιμές των τραπεζικών μετοχών υποχώρησαν στο ναδίρ των τελευταίων 29 μηνών, από τον Απρίλιο του 2009, με την κεφαλαιοποίησή τους να διαμορφώνεται χαμηλότερη ακόμα και από εκείνη των αιγυπτιακών και τους αναλυτές να κάνουν λόγο για «αυξανόμενες ενδείξεις προς μια διατραπεζική κρίση όπως εκείνη του 2008».

Τις μεγαλύτερες απώλειες, της τάξης του 6%, κατέγραφε την ίδια ώρα η ιταλική Ιntesa SanPaolo. Μπορεί οι μεγάλες τράπεζες της Ιταλίας να πέρασαν με ιδιαίτερη επιτυχία τα πρόσφατα ευρωπαϊκά «τεστ κοπώσεως», όμως μετά τις γαλλικές, είναι οι μεγαλύτεροι «χρήστες» των γραμμών repo της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι οποίες μόνο τον Ιούλιο αυξήθηκαν κατά 40 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Morgan Stanley.