ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ακριβότερα τα τρόφιμα, αλλά δεν επίκειται επισιτιστική κρίση

Οι τράπεζες συμβουλεύουν τις χώρες ανά τον κόσμο να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο μίας απότομης ανόδου στις τιμές των τροφίμων κατά τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα τονίζουν ότι υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις για το ενδεχόμενο επανάληψης μιας ευρείας κρίσης στις τιμές των τροφίμων, παρόμοια με αυτή της περιόδου 2007 – 2008.

Η χειρότερη ξηρασία των τελευταίων πενήντα ετών στις ΗΠΑ άσκησε ανοδικές πιέσεις στις τιμές καλαμποκιού, σιταριού και σόγιας. Η τιμή του ρυζιού, το οποίο αποτελεί βασικό συστατικό της διατροφής σε Ασία και σε τμήματα της Αφρικής, δεν έχει επηρεαστεί μέχρι στιγμής. «Δεν λέμε ότι αναμένουμε κάποια μεγάλη κρίση» τονίζει ο διευθυντής του Τμήματος Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Παγκόσμιας Τράπεζας, Γιούργκεν Βέγκελε. «Ο πλανήτης έχει αρκετά τρόφιμα, αλλά, φυσικά, δεν μπορούμε να προβλέψουμε τις καιρικές συνθήκες, και σε περίπτωση που έχουμε κάποια απροσδόκητη εξέλιξη, τότε θα μπορούσαμε να βρεθούμε για μία ακόμα φορά σε μία πολύ δύσκολη κατάσταση».

Τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνουν ότι το συνολικό κόστος των τροφίμων είναι μεν υψηλό, χωρίς ωστόσο να έχει υπερβεί ακόμα τα επίπεδα ρεκόρ του 2007/08, η οποία έσπρωξε εκατομμύρια ανθρώπων στη φτώχεια, καθώς οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν σε όλους τους τομείς σε συνδυασμό και με την απότομη άνοδο των τιμών πετρελαίου. «Η πρότασή μας είναι ότι θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες από νωρίς», συμπληρώνει ο Βέγκελε. «Για όσο διάστημα τα αποθέματα τροφίμων μας θα παραμένουν σε τόσο χαμηλά επίπεδα, τα φαινόμενα μεταβλητότητας στις τιμές δεν θα υποχωρήσουν εύκολα».

Ο τελευταίος γύρος ανοδικών πιέσεων στις τιμές σιτηρών έρχεται σε μία περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνεται, η Ευρωζώνη βρίσκεται σε κρίση και η ανεργία διαμορφώνεται σε υψηλά επίπεδα. Ο κίνδυνος για τις φτωχότερες χώρες εντοπίζεται στην πιθανότητα να έχει διαβρωθεί το δημοσιονομικό οπλοστάσιό τους από την παγκόσμια οικονομική κρίση, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα αντιμετώπισης του υψηλότερου κόστους των εισαγωγών τροφίμων.

Ο κόσμος είναι καλύτερα προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο εκτίναξης στις τιμές τροφίμων χάρη στα διδάγματα από την επισιτιστική κρίση του 2007/08, τονίζει ο Βέγκελε. Η συγκεκριμένη κρίση οδήγησε στην αύξηση των επενδύσεων στη γεωργία, καθώς και στην ενίσχυση της διαφάνειας για τα στοιχεία του γεωργικού κλάδου, επιτρέποντας έτσι στις χώρες να προβλέπουν και να διαχειρίζονται με καλύτερο τρόπο τις διακυμάνσεις των τιμών. Η ομάδα των χωρών του G20 αναμένεται να αποφασίσει αυτή την εβδομάδα για το ενδεχόμενο σύγκλησης για πρώτη φορά του Φόρουμ Αμεσης Αντίδρασης του G20, το οποίο είχε δημιουργηθεί πέρσι κατά τη διάρκεια της γαλλικής προεδρίας του G20 για την αντιμετώπιση αντίξοων συνθηκών στις αγορές.

Ο κ. Βέγκελε επισήμανε ότι η απάντηση στην πιθανότητα μιας απότομης αύξησης των τιμών θα μπορούσε να ήταν η βελτίωση των αποδόσεων από τους αγρότες και η ανάπτυξη ενός συστήματος κοινωνικών δικτύων προστασίας από τις κυβερνήσεις με σκοπό την προστασία των φτωχότερων κατοίκων από την πείνα και τον υποσιτισμό. Από το 2008 και έπειτα, οι χώρες έχουν καταβάλει προσπάθειες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και οι επενδύσεις στη γεωργία έχουν αυξηθεί. Από την πλευρά της η Παγκόσμια Τράπεζα αύξησε τις επενδύσεις της στον κλάδο της γεωργίας στα 9,5 δισ. δολ. ανά έτος, έναντι των 2,5 δισ. δολαρίων που επένδυσε το 2008. Τα αυξημένα επίπεδα μεταβλητότητας στις τιμές των τροφίμων καθιστούν δυσκολότερο για τους αγρότες να προγραμματίσουν και να αποτιμήσουν καταλλήλως τις σοδειές τους. «Το θέμα της μεταβλητότητας θα συνεχίσει να μας απασχολεί έως ότου μπορέσουμε να παράγουμε περισσότερα τρόφιμα και να ενισχύσουμε το μέγεθος των αποθεμάτων μας» αναφέρει ο αναλυτής της μονάδας αγροτικών χρηματοπιστωτικών προϊόντων και διαχείρισης κινδύνου της Παγκόσμιας Τράπεζας, Μαρκ Σάντλερ. «Το σύστημα τροφίμων δέχεται όλο και ισχυρότερα σοκ διότι δεν διαθέτουμε την προστασία που μας παρείχαν παλιότερα τα μεγαλύτερα αποθέματα τροφίμων», συμπλήρωσε ο κ. Σάντλερ.