ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το «κλειδί» της Ευρωζώνης βρίσκεται στην Αθήνα

Η ΕΚΤ συνεδριάζει την 6η Σεπτεμβρίου εν μέσω εκτιμήσεων ότι θα προσπαθήσει να ενισχύσει το ευρωσύστημα, ελέγχοντας το κόστος δανεισμού της Ισπανίας και άλλων κρατών που απειλούνται από τις αγορές. Εν μέσω φημών, διαψεύσεων και διευκρινίσεων το συμβούλιο οικονομικών υπουργών της Ευρωζώνης αποφασίζει επίσης αυτήν την περίοδο για την επιμήκυνση ή μη του χρόνου που θα δοθεί στην Ελλάδα για την εξυγίανση της δημόσιας οικονομίας της.

Τα δύο αυτά θέματα, η χρεοκοπία της Ελλάδας και η διάσωση της Ευρωζώνης συγχέονται ολοένα και περισσότερο και αυτό είναι επικίνδυνο. Είναι εξόχως σημαντικό να διατηρηθούν ξεχωριστά. Οι προοπτικές της Ευρώπης θα βελτιώνονταν άμεσα εάν απορρίπταμε μία ευρέως αποδεκτή ιδέα, ότι δηλαδή η Ελλάδα θα μπορούσε να εγκαταλείψει το ευρώ και ότι το αυτό θα ίσχυε για άλλες χώρες που πιθανόν να δηλώσουν αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους, αν δεν εντείνουν την προσπάθεια ισοσκελισμού των προϋπολογισμών τους.

Η Ελλάδα παραμένει χρεοκοπημένη και μία ακόμη δήλωση αδυναμίας της να εξυπηρετήσει το χρέος της είναι μάλλον αναπόφευκτη. Αυτό όμως δεν σημαίνει -και δεν πρέπει να σημαίνει- ότι η χώρα θα οδηγηθεί εκτός Ευρωζώνης. Ενα ακόμη τέτοιο «γεγονός» -αδυναμίας εξυπηρέτησης του χρέους- θα είχε πολύ μικρότερες επιπτώσεις για την Ελλάδα και για την υπόλοιπη Ευρωζώνη απ’ ό,τι η έξοδος της πρώτης από τη δεύτερη. Οι δύο πιθανότητες είναι εντελώς διαφορετικές. Και όμως, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και κρατικοί υπάλληλοι συνεχίζουν να μιλούν ως αν το ένα να συνεπάγεται το άλλο.

Ο Γκίντο Βεστερβέλε, υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, δήλωσε την εβδομάδα που πέρασε ότι «η γερμανική κυβέρνηση επιθυμεί την παραμονή όλων στην Ευρωζώνη, αλλά το κλειδί βρίσκεται στην Αθήνα.» Ο Φινλανδός ομόλογός του, Ερκι Τουομιόγια, ερωτηθείς σχετικά με την πιθανότητα διάσπασης της Ζώνης του Ευρώ, απάντησε ότι «το θέμα απασχολεί όλους μας αλλά δεν μπορεί και δεν πρέπει να συζητείται δημοσίως…»

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι η Καλιφόρνια βρισκόταν στο χείλος της χρεοκοπίας. Θα αμφισβητούσε κανείς το αν θα παρέμενε στην «αμερικανική νομισματική ένωση;» Ποιον ακριβώς θα βοηθούσε το να απειλείτο η Καλιφόρνια με αναγκαστική έξοδο από το δολάριο υπό τέτοιες συνθήκες; Η ιδέα και μόνον είναι πραγματικά γελοία. Οσο πιο ευρέως αποδεκτή γίνεται η ιδέα της διάσπασης -της νομισματικής ένωσης- τόσο μεγαλύτερες οι πιέσεις σε αυτήν, λόγω της αυξανόμενης διαφοροποίησης του κόστους δανεισμού των κρατών-μελών της και της φυγής κεφαλαίων, και τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης κατάρρευσης. Το θέμα θα διέφερε ασφαλώς αν η διάλυση της Ευρωζώνης ήταν το ζητούμενο, το αναπόφευκτο ίσως, και ίσως και το επιθυμητό, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι. Αλλά τίποτα από αυτά δεν ισχύει. Αυτό που δεν λένε όσοι υποστηρίζουν τα προαναφερόμενα είναι το τι θα συνεπάγετο μια κατάρρευση της Ευρωζώνης.

Δεν υπάρχει περίπτωση «τακτικής εξόδου» της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. Ο κίνδυνος του ντόμινο είναι απόλυτος. Ασφαλώς και υπήρξαν ανάλογα παραδείγματα στο παρελθόν με τη διάλυση άλλων νομισματικών ενώσεων και οι επιπτώσεις ήταν δραματικές. Κάτι τέτοιο στην Ευρωζώνη σήμερα θα επέφερε πρωτοφανή καταστροφή, καθώς το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πολύ πιο ολοκληρωμένο και περίπλοκο από οποιαδήποτε άλλο στο παρελθόν. Ας μην ξεγελιέται κανείς λοιπόν. Το «διαζύγιο» στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποτελεί εναλλακτική. Κανείς, δε, δεν μπορεί να μιλήσει για εναλλακτική «λύση».