ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι BRICS και η προσπάθεια αποδέσμευσης από τους πιστωτικούς οργανισμούς της Δύσης

brics

Η είδηση ότι διεκπεραιώθηκαν οι τελευταίες εκκρεμότητες και η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (NDB) των χωρών BRICS θα αρχίσει σύντομα να χορηγεί πιστώσεις συνέπεσε μέσα στην εβδομάδα με τις προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών (ΟΟΣΑ και ΔΝΤ) για την επιβράδυνση της οικονομίας Κίνας και για το πλήγμα που έχουν δεχθεί εταίροι της στο εγχείρημα της επίμαχης τράπεζας.

Και αναμόχλευσε τη διαμάχη για το α) αν η NDB θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τους δύο θεσμούς του Bretton Woods, που είναι το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, β) περί του πόσο επιτυχής μπορεί να είναι και γ) περί του πόσο θα σεβαστεί τα κοινωνικά κεκτημένα των χωρών.

Διάψευση

Εχοντας επί τρία χρόνια εμπλακεί σε σχοινοτενείς διαπραγματεύσεις για να διασφαλίσουν ότι δεν θα πρόκειται για ακόμη έναν θεσμό ενταγμένο αμιγώς στη σφαίρα επιρροής της Κίνας, οι χώρες BRICS διαψεύδουν πως το εγχείρημα της NDB διάκειται ανταγωνιστικά προς το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Η συγκυρία, όμως, στην οποία άρχισαν οι πέντε αναδυόμενες οικονομίες, Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική, να προωθούν το νέο πιστωτικό οργανισμό καταδεικνύει ότι πρόκειται τουλάχιστον για μια προσπάθεια χειραφέτησής τους από τους πιστωτικούς οργανισμούς της Δύσης.

Το εγχείρημα ανακοινώθηκε για πρώτη φορά το 2013 και στο μεταξύ οι χώρες BRICS δρομολογούν τη δημιουργία δικού τους οίκου πιστοληπτικής αξιολόγησης ενώ έχουν εξετάσει την ιδέα να θεσπίσουν δικό τους σύστημα διατραπεζικών πληρωμών αντίστοιχο του SWIFT. Είχε, βέβαια, προηγηθεί η απογοήτευση των αναδυόμενων οικονομιών που στην κορύφωση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης απέσπασαν την υπόσχεση ότι θα αναβαθμισθεί η επιρροή τους στο ΔΝΤ ώστε να αντανακλά την αναβαθμισμένη θέση τους στην παγκόσμια οικονομία.

Η υπόσχεση της Δύσης διαψεύστηκε, ενώ μεσολάβησε η επιβράδυνση της Κίνας, την οποία χαρακτηρίζει πλέον «ραγδαία» ο ΟΟΣΑ, ενώ το ΔΝΤ τη χαρακτηρίζει ήπια αλλά διαβλέπει σε αυτήν έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ανάκαμψη παγκοσμίως αν επιδεινωθεί. Σημειωτέον ότι μετά την ανάπτυξη κατά 6,9% που σημείωσε το 2015, η Κίνα θα αναπτυχθεί σύμφωνα με το ΔΝΤ κατά 6,5% φέτος και 6,2% το 2017.

Εχει, άλλωστε, μεσολαβήσει η ύφεση που έπληξε τη Ρωσία εξαιτίας του φτηνού πετρελαίου αλλά και η παρατεταμένη κρίση στη Βραζιλία. Λαμπρή εξαίρεση μεταξύ των χωρών της ομάδας BRICS αποτελεί η Ινδία, που πλέον έχει αφήσει πίσω της την Κίνα καθώς σημείωσε ανάπτυξη 7,3% το περασμένο έτος και σύμφωνα με το ΔΝΤ θα αναπτυχθεί με 7,5% τόσο φέτος όσο και το 2017.

Τα κεφάλαια

Δεδομένων, των προβλημάτων των χωρών BRICS, αμφισβητείται αν θα μπορέσουν να συνεισφέρουν τα κεφάλαια που έχουν δεσμευθεί αφ’ ενός η Βραζιλία για 18 δισ. δολάρια και αφ’ ετέρου η Ρωσία για πέντε δισ. δολάρια.

Αναμφίβολα οι δυνατότητες της νέας αναπτυξιακής τράπεζας που ξεκινάει με αρχικά κεφάλαια 50 δισ. δολαρίων δεν είναι συγκρίσιμες με της Παγκόσμιας Τράπεζας που έχει συγκεντρώσει κεφάλαια άνω των 223 δισ. δολαρίων ούτε με τους διαθέσιμους πόρους τουλάχιστον 755 δισ. δολαρίων του ΔΝΤ που υπό ειδικές συνθήκες μπορεί να αντλήσει τουλάχιστον 1,4 τρισ. δολάρια.

Η σύγκριση, όμως, έχει δύο όψεις, καθώς απαντά ταυτοχρόνως και στους επικριτές της NDB που έχουν αμφισβητήσει τον λόγο ύπαρξής της επικαλούμενοι την ύπαρξη της Ασιατικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων Υποδομών (ΑΙΙΒ). Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, μόνον οι χώρες της Νότιας Ασίας θα χρειαστούν δάνεια ύψους 2,5 τρισ. δολαρίων μέσα στην επόμενη δεκαετία.