ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

221 δισ. από πολυεθνικές σε φορολογικούς παραδείσους το 2015

04s23ag1

Πολυεθνικές  επιχειρήσεις τοποθέτησαν 221 δισ. δολάρια το 2015 σε χώρες με χαμηλό φορολογικό συντελεστή, κυρίως την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο, ενώ τα 72 δισ. δολάρια από αυτά διοχετεύθηκαν στους βρετανικούς υπεράκτιους χρηματοπιστωτικούς κόμβους των Νήσων Κέιμαν και των Βρετανικών Παρθένων Νήσων. Το παρελθόν έτος, όπως αναφέρει στη σχετική της έκθεση η Διάσκεψη για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη του ΟΗΕ (UNCTAD), εντάθηκε σημαντικά η αστάθεια στις επενδυτικές ροές προς τους υπεράκτιους χρηματοπιστωτικούς κόμβους – συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων χρηματοπιστωτικών κέντρων και των οχημάτων ειδικού σκοπού (SPE). Ωστόσο οι ροές αυτές, τις οποίες η UNCTAD δεν τις περιλαμβάνει στα στατιστικά της στοιχεία για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, μειώθηκαν αλλά παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα. Είχαν αγγίξει επίπεδα ρεκόρ το 2013, φθάνοντας στα 132 δισ. δολάρια, και έκτοτε εμφανίζουν σταθερή κάμψη. Το παρελθόν έτος διαμορφώθηκαν στα σχεδόν 72 δισ. δολάρια. Υπενθυμίζεται πως οι άμεσες ξένες επενδύσεις το 2015 ενισχύθηκαν κατά 36%, στα σχεδόν 1,7 τρισ. δολάρια, φθάνοντας τα υψηλότερα επίπεδά τους από τη χρηματοπιστωτική κρίση της περιόδου 2008 – 2009. Πάντως, ο όγκος των επενδύσεων σε οχήματα ειδικού σκοπού αυξήθηκε το 2015 σε όρους απόλυτης αξίας, εν συγκρίσει με το 2014. Αυτό, όπως αναφέρει ο ΟΗΕ, οφείλεται σε έναν βαθμό και στο ότι αυξήθηκαν οι επενδυτικές ροές που προέρχονται από πολυεθνικούς ομίλους με έδρα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και στις οικονομίες σε μετάβαση. Ορισμένες φορές, μάλιστα, οι προαναφερθείσες επενδύσεις λαμβάνουν τη μορφή πώλησης περιουσιακού στοιχείου μεταξύ δύο επιχειρήσεων, με τη δέσμευση στο μέλλον αυτό να αγοραστεί εκ νέου.

Αλλαγές

Κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου του 2015, οι πολυεθνικές απέσυραν δισεκατομμύρια δολάρια από το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία. Ο κύριος λόγος ήταν ότι αμφότερες οι χώρες αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν νέους κανόνες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίοι στόχο έχουν την πάταξη πρακτικών διευκολυντικών της φοροδιαφυγής ή/και της φοροαποφυγής. Αναφορικά τώρα με τις επενδυτικές ροές προς τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους και τις Νήσους Κέιμαν, αυτές βρίσκονταν πέρυσι σχεδόν στα επίπεδα του ιστορικού τους μέσου όρου. Παρατηρήθηκε, εντούτοις, μία διαφοροποίηση, όπως επισημαίνει στην έκθεσή της η Διάσκεψη για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη. Η προέλευση των επενδυτικών ροών μετατοπίστηκε από τις πλούσιες στις αναπτυσσόμενες χώρες. Την τετραετία 2010 – 2014 οι τέσσερις κορυφαίες πηγές ήταν το Χονγκ Κονγκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες διοχέτευσαν το 65% των επενδύσεων στης Παρθένους Νήσους και στις Νήσους Κέιμαν.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έχει δεχθεί σφοδρές πιέσεις τους τελευταίους μήνες, για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τη φοροαποφυγή. Αφορμή δόθηκε με τη διαρροή χιλιάδων εγγράφων από νομική εταιρεία του Παναμά (υπόθεση Panama Papers), με τα οποία αποκαλυπτόταν πως οι ισχυροί και οι πάμπλουτοι χρησιμοποιούσαν μυστικές εταιρικές δομές σε υπεράκτιες περιοχές για να τοποθετήσουν και να αποκρύψουν τον πλούτο τους. Οι μεμονωμένοι επενδυτές και οι πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες φοροδιαφεύγουν ή φοροαποφεύγουν, αποτελούν μείζον πρόβλημα για την πολιτική και οικονομική ηγεσία, επισημαίνει η έκθεση του ΟΗΕ. Για παράδειγμα, δείγμα εταιρειών από 26 αναπτυγμένες χώρες κατέγραφε περισσότερα κέρδη στις Βερμούδες παρά στην Κίνα, το 2014. Τα κέρδη τους, μάλιστα, συγκρινόμενα με το μέγεθος της οικονομίας του κράτους, φθάνουν το 779,4% του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει πως υπάρχει αποσύνδεση των παραγωγικών επενδύσεων από τη δημιουργία εσόδων. Επιπλέον, στην έκθεση αναφέρεται πως οι «οντότητες ειδικού σκοπού» συνήθως είναι θυγατρικές των πολυεθνικών, οι οποίες ελάχιστες διασυνδέσεις έχουν με την τοπική οικονομία, αλλά διατηρούν περιουσιακά στοιχεία ή κάνουν αυξήσεις κεφαλαίου ή έχουν οικονομικές εκκρεμότητες. Τέλος, επισημαίνεται ότι οι επενδύσεις στην Ολλανδία το τρίτο τρίμηνο του 2015 ανήλθαν σε 148 δισ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007, και μετά μειώθηκαν δραστικά.