ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Και εγένετο τραπεζικός κολοσσός…

Με την έγκριση των διοικητικών συμβουλίων της Εθνικής Τράπεζας και της Alpha Bank προχωρά η συγχώνευση των δύο τραπεζών, η οποία θα υλοποιηθεί με ανταλλαγή μετοχών, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 16 του νόμου 2515/97.

Τα δύο διοικητικά συμβούλια ενέκριναν επίσης το νέο διοικητικό σχήμα της συγχωνευμένης τράπεζας. Η διοίκηση θα ασκείται από Διοικητικό Συμβούλιο και Εκτελεστική Επιτροπή, των οποίων θα ηγούνται ο κ. Θεόδωρος Καρατζάς ως εκτελεστικός πρόεδρος (που θα έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες) και ο κ. Γιάννης Σ. Κωστόπουλος ως διοικητής (με αρμοδιότητες διεθύνοντος συμβούλου). Μέλη της εκτελεστικής επιτροπής με τον τίτλο του αντιπροέδρου θα είναι οι (κατ’ αλφαβητική σειρά): Ανδρέας Βρανάς (ΕΤΕ), Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος, Δημήτριος Μαντζούνης (Alpha), Θεόδωρος Πανταλάκης και Απόστολος Ταμβακάκης (ΕΤΕ).

Στο πλαίσιο της διαδικασίας συγχώνευσης έχουν ήδη προσληφθεί, ως σύμβουλος της Εθνικής η Schroder SalomoSmith Barney και για λογαριασμό της Alpha Bank, η GoldmaSachs. Ως ανεξάρτητοι ελεκγτικοί οίκοι ορίσθηκαν η KPMG για την ΕΤΕ και η PriceWaterhouseCoopers για την Alpha Bank. Με τη συγχώνευση δημιουργείται ένας όμιλος με συνολικό ενεργητικό της τάξεως των 80 δισ. ευρώ και κεφαλαιοποίηση της τάξεως των 10 δισ. ευρώ η οποία κατατάσσει τη νέα τράπεζα στην 23η θέση της Ευρώπης.

Στην εγχώρια αγορά η συγχώνευση των δύο πρώτων σε μέγεθος τραπεζών, δημιουργεί μια «υπερ-τράπεζα» με μερίδιο (με βάση το ενεργητικό) που προσεγγίζει το 50% ή και πλέον της αγοράς, με τεράστια απόσταση από το δεύτερο, τον όμιλο της Eurobank που κατέχει σήμερα μερίδιο 12%-13%.

Οι δύο τράπεζες, αν και διαφορετικής φιλοσοφίας, σε πολλά σημεία μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν πλεονέκτημα και εμφανίζουν συμπληρωματικότητα. Οι δύο τράπεζες δεν είναι σήμερα ανταγωνιστές στην κερδοφόρα λιανική τραπεζική όπου η Εθνική υπερτερεί με ένα χαρτοφυλάκιο δανείων στο retail ύψους 2,1 τρισ. δρχ.

Στον τομέα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων η Alpha εμφανίζεται πολύ πιο δυναμική κατέχοντας το 28% της αγοράς των μικρών επιχειρήσεων, όπου η παρουσία της Εθνικής είναι περιορισμένη στο 7% περίπου. Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί η ισχυρή θέση και των δύο τραπεζών στην αγορά των ομολόγων, όπου το χαρτοφυλάκιο αθροιστικά ξεπερνά τα 8,5 τρισ. δρχ. ενώ δεν μπορεί να μη σημειωθεί η τεράστια καταθετική βάση του νέου σχήματος που ελαχιστοποιεί το κόστος χρήματος, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερο πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού.

Για την ολοκλήρωση της νομικής συγχώνευσης θα απαιτηθούν τουλάχιστον 6 μήνες -το αργότερο έως το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2002- και δεν θα προηγηθεί ανταλλαγή πακέτων. «Πρόκειται για φουλ συγχώνευση» αναφέρει υψηλόβαθμο στέλεχος και αναμφίβολα θα είναι μια επίπονη και διοικητικά χρονοβόρα διαδικασία.

Σε κοινή ανακοίνωση των δύο τραπεζών, οι δύο ισχυροί άνδρες του νέου τραπεζικού κολοσσού δήλωσαν ότι η συγχώνευση αντιπροσωπεύει μια σημαντική ευκαιρία για τη δημιουργία μιας μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας, με κέντρο αποφάσεων την Ελλάδα, όπως είπε ο κ. Καρατζάς, ενώ ο κ. Κωστόπουλος επεσήμανε οτι η συγχώνευση θα βελτιώσει το φάσμα, την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών προς την πελατεία. Από τη συγχώνευση θα προκύψουν σημαντικές ωφέλειες από την ενοποίηση των άμεσων και έμμεσων δικτύων πωλήσεων των δύο τραπεζών και θα δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες στο προσωπικό μας.

Πάντως και ανώτερα στελέχη των δύο τραπεζών διαβεβαιώνουν ότι η δημιουργία της νέας τράπεζας δεν θα προκαλέσει μείωση του προσωπικού, κάτι που δεν πείθει βέβαια την αγορά. Επίσης ένα άλλο ζήτημα αφορά στην επικάλυψη του δικτύου των 1.000 και πλέον καταστημάτων.

Η απάντηση στο σχετικό ερώτημα «η διατήρηση των καταστημάτων κρίνεται κυρίως από την κερδοφορία τους» μπορεί να έχει εφαρμογή σε ορισμένα σημεία και κυρίως σε μεγάλες πόλεις, αλλά όχι σε όλη την έκταση του δικτύου. Πάντως, αρμόδια στελέχη αναφέρουν ότι ο εκσυγχρονισμός και η αναδιάρθρωση του δικτύου δεν σημαίνει απαραίτητα και κλείσιμο καταστημάτων.

Ικανοποιημένη η κυβέρνηση, αποκλείει την πιθανότητα δημιουργίας μονοπωλίου

Γεγονός με τεράστια πολιτική, οικονομική και κοινωνική σημασία χαρακτήρισε τη συνένωση της Εθνικής Τράπεζας με την Alpha Bank, ο πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης στο υπουργικό συμβούλιο, δίνοντας τον λόγο στον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Χριστοδουλάκη, που έκανε μια αναλυτική ενημέρωση, βεβαίως, όχι για τους λόγους για τους οποίους πήραν τις αποφάσεις οι δύο τράπεζες, αλλά για τις συνέπειες αυτής της συνένωσης, που θα είναι ιδιαίτερα θετικές στην ελληνική οικονομία.

Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών τόνισε ότι η συνένωση δεν δημιουργεί μονοπώλια. Το θέμα, βεβαίως, θα έρθει στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, αλλά η εκτίμηση που υπάρχει από την κυβερνητική πλευρά είναι ότι δεν δημιουργεί μονοπώλια. Και αυτό διότι δεν υπάρχουν εμπόδια για την είσοδο στον τραπεζικό χώρο και άλλων επιχειρήσεων.

Με τη νέα τράπεζα που δημιουργείται, μια ουσιαστικά μεσαία ευρωπαϊκή τράπεζα -θα είναι στην 25η θέση των ευρωπαϊκών τραπεζών- ενισχύεται ιδιαίτερα η οικονομία της χώρας, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και η ανταγωνιστικότητά του, μέσα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Θέλω να επισημάνω, ανέφερε ο κ. Χριστοδουλάκης, ότι η πράξη αυτή είναι μια ιδιαίτερα θετική ενέργεια, μια ιδιαίτερα θετική κίνηση που θα έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Θέλω να τονίσω ότι δεν είναι μόνον αυτή.

Είναι μια συνέχεια ενεργειών, το τελευταίο διάστημα. Πριν από λίγο καιρό ολοκληρώθηκε η ιδιωτικοποίηση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά. Πριν από ελάχιστες ημέρες ανακοινώθηκε ο τελικός πλειοδότης και η μεταφορά της ΕΤΒΑ στον ιδιωτικό τομέα, στον Ομιλο της Τράπεζας Πειραιώς. Τώρα, έχουμε το τρίτο μεγάλο εγχείρημα -που και αυτό με τη σειρά του ενισχύει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και την ελληνική οικονομία που είναι η συνένωση της Εθνικής με την Alpha Βank.

Είναι σαφής η πρόθεση της κυβέρνησης, αλλά το ίδιο έχουν διακηρύξει και οι διοικήσεις των δύο τραπεζών για την πλήρη διασφάλιση όλων των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε τα δικαιώματα των εργαζομένων στις δύο τράπεζες, να διασφαλίσουμε πλήρως την απασχόληση στη νέα τράπεζα που θα δημιουργηθεί.

Ο κ. Φλωρίδης

Μιλώντας σε ραδιοφωνική εκπομπή ο υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γ. Φλωρίδης, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι φροντίδα της κυβέρνησης είναι «να μην υποστούν οι εργαζόμενοι πλήγμα από αυτήν την εξέλιξη. Διαφορετικά μια τέτοια εξέλιξη, η οποία πλήττει το δικαίωμα της εργασίας, νομίζω ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ευχάριστη. Θέλω να εκφράσω την εκτίμηση από τη δική μας πλευρά ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα.

Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την πολύ μεγάλη ανάγκη της ελληνικής οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Αυτό που μοιάζει σήμερα ως πρόβλημα, αν δεν υπάρξει προσαρμογή θα γίνει χιονοστιβάδα».

Μήλον της έριδος το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, «μπαλαντέρ» η Πειραιώς

Η συγχώνευση Εθνικής – Alpha προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις -από ενθουσιώδεις έως πολύ επιφυλακτικές- καθώς άνοιξε τον «ασκό του Αιόλου» στην τραπεζική αγορά. Οι υπόλοιπες μεγάλες τράπεζες παρακολουθούν «σιωπηλά» τις εξελίξεις και δηλώνουν στην παρούσα φάση «θεατές».

Ωστόσο, οι μεγάλες τράπεζες, Eurobank, Εμπορική και Πειραιώς, παρακολουθούν στενά τα τεκταινόμενα και ήδη στα γραφεία τους εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια.

Μπορεί η κατατάξη των τραπεζών κατά σειρά μεγέθους να μην αλλάζει, όμως η απόσταση μεταξύ πρώτου και δεύτερου γίνεται τεράστια, με τον πρώτο να ελέγχει το 50% και πλέον της αγοράς. Ετσι όπως διαμορφώνονται οι εξελίξεις, που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε αναμόρφωση του τραπεζικού χάρτη, εξετάζονται όλες οι πιθανές λύσεις.

Στην παρούσα φάση, «φιλέτο» αναδεικνύεται το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο με το ευρύτατο δίκτυο και καταθέσεις 3 τρισ. δρχ. και πλέον. Η απόκτηση του Τ.Τ. είναι βέβαιο ότι συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσο της Εμπορικής Τράπεζας όσο και της Eurobank. Η Εμπορική έχει ιδιαίτερους λόγους να ενδιαφέρεται για την τύχη του Ταμιευτηρίου που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους μετόχους της τράπεζας με ποσοστό 10% (σημειώνεται ότι το Τ.Τ. ελέγχει και το 6% της Εθνικής). Πάντως το μέλλον του Τ.Τ. δεν εξαρτάται από τις προθέσεις των τραπεζών αλλά από αυτές των συναρμοδίων υπουργών, και ίσως ο κ. Χριστοδουλάκης θα χρειασθεί να πείσει τον κ. Βερελή για την πώλησή του, στην οποία ο δεύτερος προς το παρόν αντιδρά, λέγοντας ότι «για το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο θα χρειασθεί να περιμένετε μέχρι το τέλος του 2002. Πρέπει πρώτα να εισαχθεί στο ΧΑΑ και μετά βλέπουμε».

Το ενδεχόμενο απόκτησης του Τ.Τ. από μια άλλη τράπεζα, π.χ. τη Euorbank, θα δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα στην Εμπορική που διατηρεί στρατηγική συμμαχία με τη γαλλική Credit Agricole (ελέγχει το 6,7% της Εμπορικής) δεδομένου ότι η απόκτηση του Τ.Τ. από άλλη τράπεζα θα καθιστούσε αυτομάτως μεγαλύτερο μέτοχο της Εμπορικής μια άλλη εμπορική τράπεζα.

Η Τράπεζα Πειραιώς αναδεικνύεται σε «μπαλαντέρ», γεγονός που μάλλον φαίνεται να χαροποιεί ιδιαίτερα τον κ. Μιχάλη Σάλλα. Η Πειραιώς δεν διατηρεί συμμαχία με ξένους, με την απόκτηση της ΕΤΒΑ ενίσχυσε σημαντικά την κεφαλαιακή της βάση με ίδια κεφάλαια που προσεγγίζουν τα 550 δισ. δρχ. και μερίδιο που ανήλθε στο 10%. Μερίδιο διόλου ευκαταφρόνητο σε μια τέτοια φάση συγκέντρωσης.