ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Δύσκολοι καιροί για τραπεζίτες

Οι κεντρικές τράπεζες και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού πρέπει αυτήν την εβδομάδα να μειώσουν τα επιτόκιά τους προκειμένου να στηρίξουν την εμπιστοσύνη στην παραπαίουσα διεθνή οικονομία. Σειρά στοιχείων τις τελευταίες ημέρες αποδεικνύουν ότι η αμερικανική οικονομία θα βιώσει εντονότερη ύφεση της εκτιμώμενης. Τα πράγματα θα είναι καλύτερα για την Ευρώπη, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες θα φτάσουν στο όριο.

Το σίγουρο είναι ότι οι αποφάσεις που λαμβάνει η Federal Reserve δεν είναι εύκολες. Η συρρίκνωση του ΑΕΠ στη διάρκεια του τρίτου τριμήνου ήταν μικρότερη της αναμενόμενης αλλά η ανεργία σημείωσε μεγάλη αύξηση φθάνοντας στο 5,9% κλονίζοντας ξανά την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε μια περίοδο που η κατανάλωση εμφανίζεται αισθητά αποδυναμωμένη. Αυτή η θολή και απαισιόδοξη εικόνα δικαιολογεί τη συνέχιση της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι η επιθετική νομισματική πολιτική που έχει υιοθετήσει η Fed δεν είναι σίγουρο ότι θα είναι και αποτελεσματική. Οι υπάρχουσες ενδείξεις αποδεικνύουν ότι οι μειώσεις που έχει πραγματοποιήσει το τρέχον έτος η Fed δεν έχουν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αντιθέτως υπέσκαψαν την εμπιστοσύνη των χρηματοοικονομικών αγορών και οδήγησαν εκατομμύρια Αμερικανούς στη λήψη νέων πιστώσεων και στην αύξηση των αποταμιεύσεών τους. Μόνο οι αυτοκινητοβιομηχανίες ακολουθούν επιθετικότερη πολιτική από αυτή της Fed προσφέροντας δόσεις με μηδενικό επιτόκιο.

Δεδομένης της καθυστέρησης με την οποία η νομισματική πολιτική αποδίδει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, η Fed διαθέτει ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η στρατηγική της αποδίδει καρπούς. Από την άλλη πλευρά βέβαια, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι η κατάσταση θα ήταν χειρότερη χωρίς τις αλλεπάλληλες μειώσεις

Ομως, στο στάδιο αυτό, ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι από τη χορήγηση πρόσθετων δόσεων νομισματικής στήριξης. Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της πρόσφατης πιστωτικής και επενδυτικής έκρηξης στην οποία η νομισματική πολιτική προσφέρει περιορισμένη ανακούφιση, καθώς οι μακροοικονομικές και επιχειρηματικές ανισορροπίες χρειάζονται ακόμα πολύ χρόνο για να εκτονωθούν. Οι νέες μειώσεις των επιτοκίων αν δεν συνοδευτούν από σαφείς ενδείξεις επιτυχίας θα προκαλέσουν περαιτέρω κλονισμό της εμπιστοσύνης των επενδυτών. Ο κίνδυνος αυτός όμως περιορίζεται από την απειλή του περιορισμού της καταναλωτικής εμπιστοσύνης σε περίπτωση που η Fed χαλαρώσει την πολιτική της σε μια περίοδο που η εικόνα της οικονομίας επιδεινώνεται.

Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αντιμετωπίζει μέχρι στιγμής τέτοια διλήμματα. Προς το παρόν οι αποφάσεις της δείχνουν να είναι σαφώς πιο εύκολες με τον πληθωρισμό στη Ζώνη του Ευρώ να υποχωρεί και κατά πάσα πιθανότητα να ικανοποιεί τον στόχο του 2% στις αρχές του 2002. Ταυτόχρονα, το πιθανότερο είναι ότι η ανάπτυξη της Ζώνης Ευρώ θα είναι υψηλότερη το 2002, παρέχοντας στην ΕΚΤ τα απαραίτητα περιθώρια για τη μείωση των επιτοκίων της.