ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

H πορεία των εναλλακτικών επενδύσεων στην πρόσφατη κρίση

Η διερεύνηση της συμπεριφοράς των εναλλακτικών επενδύσεων σε όρους απόδοσης – κινδύνου και σε διάφορες φάσεις των οικονομικών κύκλων είναι ιδιαίτερης σπουδαιότητας, τόσο για τους επαγγελματίες διαχειριστές όσο και για τους μεμονωμένους επενδυτές, οι οποίοι επιθυμούν να διαχειριστούν οι ίδιοι τις επενδύσεις τους.

Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι η παρουσίαση πληροφοριών αναφορικά με την απόδοση, τον κίνδυνο και τους συντελεστές συσχέτισης μεταξύ των κυριότερων εναλλακτικών επενδύσεων στον πρόσφατο μεγάλο πτωτικό κύκλο των χρηματιστηριακών αγορών. Επιπροσθέτως παρουσιάζονται αντίστοιχες πληροφορίες για την εγχώρια αγορά σε επίπεδο χρηματιστηριακών κλάδων και ομολόγων διαφορετικής διάρκειας.

Συστηματικός κίνδυνος

Στη δεύτερη στήλη του Πίνακα 1 εμφανίζεται ο συστηματικός κίνδυνος, με βάση τον οποίο έχει γίνει η κατάταξη των δεικτών, καθώς και τυπικό σφάλμα εκτίμησης (Sb) του συντελεστή βήτα. Για την περίοδο 2000-2003 τη μεγαλύτερη επικινδυνότητα (beta = 1,57) παρουσιάζει ο NASDAQ Composite, που περιλαμβάνει τις μετοχές των αμερικανικών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Ακολουθούν ο γερμανικός XETRA DAX και ο γαλλικός CAC 40 με beta > 1, το οποίο συνεπάγεται επιθετική κίνηση των δεικτών στις μεταβολές του MSCI World. Ο DOW JONES Industrials παρουσιάζει beta ίσο με τη μονάδα και σχετικά μικρό σφάλμα (Sb = 0,066), που ερμηνεύεται ως παρόμοιες μεταβολές του δείκτη στις αντίστοιχες μεταβολές του MSCI World. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται και από τον πολύ υψηλό συντελεστή προσδιορισμού (R2 = 86%) που παρουσιάζει ο DOW JONES, ο οποίος μάλιστα είναι και ο υψηλότερος. Οι υπόλοιποι δείκτες παρουσιάζουν beta μικρότερο της μονάδας, γεγονός που καθιστά την κίνησή τους αμυντική. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο ελληνικός Γ.Δ. για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εμφανίζει το μικρότερο beta (0,47). Το αποτέλεσμα αυτό σε συνδυασμό με το υψηλό τυπικό σφάλμα και τον χαμηλό συντελεστή προσδιορισμού αποδεικνύει ότι η πορεία της χρηματιστηριακής αγοράς των Αθηνών δεν επηρεάζεται τόσο από τις διεθνείς εξελίξεις όσο κυρίως από εγχώριους παράγοντες.

Στην τέταρτη στήλη εμφανίζονται οι μέσες μηνιαίες αποδόσεις, οι οποίες για όλους του χρηματιστηριακούς δείκτες, για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο εμφανίζουν αρνητικές με μεγαλύτερες απώλειες: -2,56% για τον NIKKEI 225 και -2,11% για τον NASDAQ Composite. Αντίθετα θετική απόδοση εμφανίζουν τόσο ο χρυσός όσο και το πετρέλαιο, που όμως εμφανίζει πολλαπλάσια επικινδυνότητα από αυτή του χρυσού.

Στην πέμπτη στήλη παρουσιάζεται ο συνολικός κίνδυνος που προσεγγίζεται με την τυπική απόκλιση των αποδόσεων των δεικτών. Με διαφορά τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφανίζει ο NASDAQ Composite, με τους XETRA DAX και NIKKEI 225 να ακολουθούν. Επίσης, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τον μικρότερο κίνδυνο εμφανίζει ο χρυσός με μόλις 3,18%. Στην τελευταία στήλη του πρώτου πίνακα παρουσιάζεται ο συντελεστής συσχέτισης των δεικτών με το δείκτη της MorgaStanley, που εκφράζει το παγκόσμιο χαρτοφυλάκιο.

Από το σύνολο των δεικτών τη μεγαλύτερη συσχέτιση εμφανίζουν ο DOW JONES (0,93) και ο FTSE 100 (0,89), ενώ τη μικρότερη παρουσιάζουν οι ασιατικοί NIKKEI 225 και HANG SENG. Ενδιαφέρον εμπειρικό εύρημα αποτελεί ο χαμηλός συντελεστής συσχέτισης (0,33) του ελληνικού δείκτη με τον παγκόσμιο δείκτη της MSCI. Οπως αναμενόταν, τόσο ο χρυσός όσο και το πετρέλαιο παρουσιάζουν πολύ μικρή συσχέτιση με τον ΜSCΙ.

Για πιο ολοκληρωμένη ανάλυση παρατίθεται και ο Πίνακας 2 που εμφανίζει την απόδοση ανά μονάδα κίνδυνου. Εδώ η «λάμψη» του χρυσού είναι αναμφισβήτητη με απόδοση ανά μονάδα κινδύνου που αγγίζει το 16% έναντι των χρηματιστηριακών αγορών, όπου την «καλύτερη» απόδοση έχει ο DOW JONES με -13,03% και τη χειρότερη ο NIKKEI 225 με… -36,25%!

– Εγχώριες επενδύσεις. Οσον αφορά την εγχώρια αγορά, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η γνώση της συμπεριφοράς των εναλλακτικών κλάδων του Χρηματιστηρίου της Αθήνας.

Χρηματιστηριακοί κλάδοι

Ακολουθώντας την προηγούμενη ανάλυση, η κατάταξη και εδώ γίνεται με βάση τον συντελεστή επικινδυνότητας βήτα. Οπως βλέπουμε στη δεύτερη στήλη του Πίνακα 3, το μεγαλύτερο beta παρουσιάζουν οι κλάδοι των Λύσεων Πληροφορικής, των Εκδόσεων – Εκτυπώσεων και της Κλωστοϋφαντουργίας με beta > 1,5, γεγονός που εκφράζει την επιθετικότητα των συγκεκριμένων κλάδων στις κινήσεις του Γενικού Δείκτη. Αντίθετα, το χαμηλότερο beta εμφανίζουν κλάδοι των Διυλιστηρίων, των Τηλεπικοινωνιών και του Real Estate. Τα παραπάνω συμπεράσματα είναι στατιστικά σημαντικά και πρέπει να ληφθούν υπόψη από τον επενδυτή καθώς ο συντελεστής προσδιορισμού (R2) είναι υψηλός.

Ως προς την απόδοση, την καλύτερη μέση μηνιαία απόδοση εμφανίζει ο κλάδος του Real Estate (-0,43%) και τη χειρότερη οι κλάδοι των Λύσεων Πληροφορικής (-5,34%) και της Παράλληλης (5,06%). Οσον αφορά στον κίνδυνο, οι κλάδοι που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μεταβλητότητα στην εξεταζόμενη περίοδο και άρα τον μεγαλύτερο κίνδυνο είναι των Λύσεων Πληροφορικής (12,46%) και των Κατασκευών (12,39%). Πιο ασφαλείς κλάδοι προς επένδυση αναδείχθηκαν αυτοί των Διυλιστηρίων (2,35%) και του Real Estate (1,97%).

Εξετάζοντας σαφέστατα τα εμπειρικά αποτελέσματα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι σε περιόδους πτώσης του χρηματιστηρίου, η αγορά ομολόγων φαντάζει πολύ δελεαστική επιτυγχάνοντας θετικές μέσες μηνιαίες αποδόσεις (3ετές και 5ετές ομόλογο) ή τουλάχιστον οριακά αρνητικές (10ετές ομόλογο), αλλά και εξασφαλίζοντας μικρότερο κίνδυνο έναντι όλων των χρηματιστηριακών κλάδων. Τα παραπάνω καθίστανται περισσότερο εμφανή στον Πίνακα 4, όπου τα εξετασθέντα ομόλογα εμφανίζουν τις 3 καλύτερες σχέσεις αποδόσεως ανά μονάδα κινδύνου. Ο αμυντικός χαρακτήρας των ομολόγων επιβεβαιώνεται από τη μηδενική τιμή του συντελεστή επικινδυνότητας βήτα, η δε χρησιμότητά τους για αντιστάθμιση κινδύνου προκύπτει από τη χαμηλή συσχέτιση των αποδόσεών τους με τους υπόλοιπους χρηματιστηριακούς δείκτες.

Τα πρακτικά αποτελέσματα της προηγηθείσης ανάλυσης είναι πολλαπλά. Κατ’ αρχάς, η γνώση της επικινδυνότητας των εναλλακτικών εγχώριων ή διεθνών επενδύσεων είναι καθοριστική για τη μεγιστοποίηση της αναμενόμενης απόδοσης ή της ελαχιστοποίησης της ζημιάς, των χαρτοφυλακίων μας εφ’ όσον φυσικά οι προβλέψεις μας είναι επιτυχημένες. Η γνώση του συντελεστή συσχέτισης των εναλλακτικών επενδύσεων είναι εξ ίσου σημαντική για την κατασκευή αποτελεσματικών χαρτοφυλακίων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το έντονο εύρος σε όρους απόδοσης – κινδύνου των κλάδων του Χρηματιστηρίου της Αθήνας. Τέλος, επιβεβαιώνεται και στην Ελλάδα το εύρημα που έχει παρουσιασθεί και στις διεθνείς αγορές, όπου σε χρηματιστηριακές υφέσεις αναδεικνύεται κυρίαρχος ο ρόλος των ομολόγων, του πετρελαίου και του χρυσού ως ασφαλή επενδυτικά καταφύγια.

(1) Επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιά, τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής, (2) Τριτοετείς φοιτητές του ιδίου τμήματος.