ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Σε 1,3 τρισ. δολ. το κόστος από τις φυσικές καταστροφές

Οταν χάνονται ανθρώπινες ψυχές και καταστρέφεται το περιβάλλον ανεπανόρθωτα, ο υπολογισμός των οικονομικών επιπτώσεων από τις φυσικές καταστροφές είναι μάλλον μια άχαρη διαδικασία. Εντούτοις, από τη στατιστική παρακολούθηση των φυσικών καταστροφών και των επιπτώσεων που έχουν σε διάφορους κοινωνικο-οικονομικούς δείκτες προκύπτουν εντυπωσιακά συμπεράσματα για την πρόληψη και τη μείωση των επιπτώσεων στο μέλλον. Διότι, οι μελέτες αυτές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το κόστος σε ανθρώπινες ζωές και σε κεφάλαια είναι μεγαλύτεροοο όσο τα κράτη είναι υπανάπτυκτα, δεν διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές και δεν έχουν λάβει προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα. Εχουν προκύψει και άλλα συμπεράσματα, όπως για παράδειγμα ότι τα περισσότερα θύματα είναι γυναίκες και ότι στις περισσότερες περιπτώσεις θίγεται η αγροτική παραγωγή.

Ολα αυτά τα συμπεράσματα είναι χρήσιμα εργαλεία για τα κράτη, αλλά και για τις ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες αναπροσαρμόζουν τις προβλέψεις τους προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στο μέλλον. Για παράδειγμα, οι πλημμύρες στη Γερμανία το 2005, που κόστισαν περίπου 220 εκατ. ευρώ, δημιούργησαν ζημιές στις ασφαλιστικές εταιρείες ύψους 50 εκατ. ευρώ. Η ένωση ασφαλιστικών εταιρειών της Γερμανίας αναπροσάρμοσε τις προβλέψεις για το κόστος από μελλοντικές φυσικές καταστροφές. Οι Γερμανοί προβλέπουν για τα επόμενα 200 χρόνια ζημιές από φυσικές καταστροφές που θα κυμανθούν μεταξύ 32 και 48 δισ. ευρώ. Ενώ για τα επόμενα 300 χρόνια τα αντίστοιχα μεγέθη είναι 37 – 56 δισ. ευρώ. Για τις πλημμύρες υπολογίζουν ότι οι απώλειες τα επόμενα 200 με 300 χρόνια θα ανέλθουν στα 7,5 – 12 δισ. ευρώ, για τους σεισμούς σε 6,5 – 12 δισ. ευρώ, για τις καταιγίδες 7 – 12 δισ. ευρώ και για παλίρροια σε 10 – 20 δισ. δολάρια.

Αν και τα μεγέθη αυτά με την πρώτη ματιά ίσως να φαίνονται υπερβολικά υψηλά, στην πραγματικότητα δεν είναι. Αρκεί να ανατρέξει κάποιος στα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει διεθνείς οργανισμοί, όπως Παγκόσμια Τράπεζα, ΟΟΣΑ και διάφορα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα οποία αποτιμούν το κόστος των φυσικών καταστροφών που πραγματοποιήθηκαν τον τελευταίο αιώνα. Πιο αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών υπάρχουν για τα τελευταία 30 χρόνια.

Το μέγεθος των οικονομικών επιδράσεων

Το ύψος των ζημιών και των οικονομικών επιπτώσεων από μια φυσική καταστροφή εξαρτάται από το μέγεθος της χώρας, τη συχνότητα του φαινομένου και το είδος της καταστροφής. Για παράδειγμα, οι τροπικοί τυφώνες φαίνεται ότι παρουσιάζουν μία συνέπεια σε ό,τι αφορά το κόστος.

– Οι τροπικοί τυφώνες κοστίζουν κάθε χρόνο μείωση του ΑΕΠ κατά 0,3%.

– Το κόστος των ζημιών αντιστοιχεί με ετήσια μείωση του ΑΕΠ που ανέρχεται στο 10%. Στατιστικά κυμαίνεται μεταξύ 5% (σεισμός στη Γιουγκοσλαβία το 1963 με 1.000 νεκρούς) και 17% (το 1976 στη Γουατεμάλα με 27.000 νεκρούς). Υπάρχει και μία ακραία τιμή με μείωση του ΑΕΠ κατά 89,6% στη Νικαράγουα το 1972, όταν σκοτώθηκαν 10.000 νεκροί.

– Οι κυκλώνες έχουν οδηγήσει σε μείωση του ΑΕΠ από 3% (το 1970 στις Φιλιππίνες) έως 17% (1979, Δομήνικος).

– Οι πλημμύρες κοστίζουν στο ΑΕΠ από 0,6% (Κολομβία 1979) μέχρι 3,3% (Τζαμάικα). Η πλημμύρα στη Γερμανία το 2005 κόστισε περίπου το 0,01% του ΑΕΠ.

Με τη λογική του μέσου όρου, στις μεγάλες φυσικές καταστροφές, σύμφωνα με δείγμα 2.000 περιπτώσεων, το κόστος ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι:

– Για όλες τις χώρες 1,26%

– Για τις χώρες του ΟΟΣΑ 0,47%

– Για τις αναπτυσσόμενες χώρες 20-60%

O απολογισμός

Από τις μελέτες που έχουν γίνει για την περίοδο αυτή προκύπτει ότι οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ανέρχονται σε 2.189.116, ενώ το συνολικό οικονομικό κόστος ήταν 1,3 τρισ. δολάρια. Το πιο θλιβερό, ίσως, είναι ότι από τις καταστροφές αυτές επηρεάστηκαν η ζωή και το περιβάλλον για άλλα 5,3 δισ. ανθρώπους! Την περίοδο αυτή κατεγράφησαν 8.319 καταστροφές. Δηλαδή, κάθε καταστροφή στοίχιζε κατά μέσο όρο 150 εκατ. δολάρια και σχεδόν 260 θανάτους.

Το μεγαλύτερο οικονομικό κόστος τα τελευταία 30 χρόνια προήλθε κυρίως από σεισμούς (350 δισ. δολ.), πλημμύρες (341 δισ. δολ.) και τυφώνες (438 δισ. δολ.). Οι περισσότεροι θάνατοι προήλθαν από ξηρασία (κυρίως στην Αφρική) και από σεισμούς (κυρίως στην Ασία) όπου έχασαν τη ζωή τους συνολικά 564.598 και 610.539 άνθρωποι, αντίστοιχα.

Το μεγαλύτερο κόστος έχει υποστεί η Ασία (570 δισ. δολ). και ακολουθεί η Αμερική (470 δισ. δολ.). Ο πλανήτης μέχρι σήμερα έχει δεχθεί τις καταστροφικές συνέπειες κυρίως από τυφώνες (26,1%, ξηρασία (7,3%) και σεισμούς (10%). Ιδιαίτερα καταστροφικές συνέπειες -κυρίως σε ανθρώπινες ζωές- είχαν οι επιδημίες και οι λιμοί (170.000 άνθρωποι), ενώ η ανθρωπότητα έχει υποστεί τα τελευταία 30 χρόνια 82 επιθέσεις εντόμων (κυρίως Αφρική), χωρίς ανθρώπινες απώλειες (άμεσα).

Οι πυρκαγιές που έπληξαν την Ελλάδα τον Αύγουστο, καταγράφοντας πανευρωπαϊκό ρεκόρ τον Αύγουστο, έχουν στοιχίσει συνολικά τα τελευταία 30 χρόνια σχεδόν 1.000 ανθρώπινες ζωές και 29 δισ. δολάρια.