ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Σε φάση επιβράδυνσης εισέρχεται διεθνώς ο κλάδος εμπορικών κέντρων

Μόλις 25.000 τ. μ. νέων χώρων στα εν λειτουργία εμπορικά κέντρα της χώρας προστέθηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009, σύμφωνα με τον κ. Γιάννη Σταματέλο, επικεφαλής του κλάδου Asset Management και Retail Leasing της Cushman & Wakefield Ελλάδος, με αφορμή σχετική πανευρωπαϊκή έρευνα της εταιρείας συμβούλων. Παράλληλα, τόνισε ότι όσον αφορά τα νέα εμπορικά κέντρα (υπό κατασκευήν ή υπό σχεδιασμό) που το άνοιγμά τους έχει τοποθετηθεί από τις εταιρείες ανάπτυξης μέχρι το τέλος του 2010, αυτά ανέρχονται περίπου στα 160.000 τ. μ. Βέβαια, δεδομένων των συνθηκών, αναμένεται να διαπιστωθεί αν θα υπάρξουν καθυστερήσεις / αναβολές ή όχι.

Στο εξωτερικό, την πρωτοκαθεδρία τους στην ανάπτυξη νέων εμπορικών κέντρων διατήρησαν η Τουρκία και η Ρωσία, ωστόσο, η Cushman & Wakefield προειδοποιεί ότι ο κλάδος αναμένεται να συρρικνωθεί την προσεχή διετία, ως αποτέλεσμα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, το 2010 θα είναι το έτος με το χαμηλότερο επίπεδο δραστηριότητας ανάπτυξης εμπορικών κέντρων της τελευταίας πενταετίας, με μόλις 7 εκατομμύρια τ. μ. νέων χώρων προς λειτουργία. Ωστόσο, ο πλήρης αντίκτυπος της παγκόσμιας ύφεσης είναι πιθανόν να γίνει περισσότερο αισθητός το 2011, όταν μόνο πέντε εκατομμύρια τ. μ. νέων χώρων αναμένεται να λειτουργήσουν σε όλη την Ευρώπη, ο χαμηλότερος αριθμός από το 2003. Μάλιστα, δεν προβλέπεται κάποια νέα άνοδος στην κατασκευή εμπορικών κέντρων, τουλάχιστον για τα προσεχή 2-3 χρόνια.

Οσον αφορά το τρέχον έτος, αναμένεται να ολοκληρωθεί με το άνοιγμα 8,7 εκατ. τ. μ. νέων εμπορικών, μέγεθος που αντιπροσωπεύει μια πτώση της τάξεως του 5% έναντι του 2008, όταν είχαν λειτουργήσει 315 νέα εμπορικά κέντρα, συνολικής επιφάνειας 9 εκατ. τ. μ. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, πραγματοποίησαν εγκαίνια συνολικά 115 νέα εμπορικά κέντρα, επιφάνειας 3,1 εκατ. τ. μ., αριθμός που είναι 18% χαμηλότερος από την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Το ύψος των σχετικών επενδύσεων ανήλθε σε 8,3 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει μείωση κατά 54% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η πλειονότητα λειτούργησε στη Ρωσία, όπου προστέθηκαν 580.000 τ. μ. το πρώτο εξάμηνο, εκ των οποίων το 45% στη Μόσχα. Το 2010, η Ρωσία αναμένει τη λειτουργία 1,8 εκατ. τ. μ. νέων κέντρων, ενώ στην Τουρκία το αντίστοιχο μέγεθος οριοθετείται σε περίπου 2 εκατ. τ. μ. Προς το παρόν, πάντως, η μεγαλύτερη αύξηση (κατά το πρώτο εξάμηνο) πραγματοποιήθηκε στη γειτονική Βουλγαρία με 33% νέων κέντρων να λειτουργούν, ενώ ακολούθησαν η Λεττονία και η Ρουμανία.

Πάντως, παρά τη διαφαινόμενη υστέρηση στις επενδύσεις εμπορικών κέντρων, τα αμέσως προσεχή χρόνια (συγκριτικά πάντα με την περίοδο 2004-2008), υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας. Σύμφωνα με τον κ. Alexander Colpaert, σύμβουλο στην ομάδα έρευνας της Cushman & Wakefield, «αν και μερικά σχήματα βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής εξαιτίας του δύσκολού οικονομικού περιβάλλοντος, ο χώρος της ανάπτυξης νέων εμπορικών κέντρων απέχει πολύ από την απόλυτη στασιμότητα. Τόσο στις ώριμες όσο και στις υπό ανάπτυξη αγορές παραμένει η δυνατότητα για νέα εμπορικά κέντρα και φαίνεται ότι τα μεσαίου μεγέθους και μεγάλα εμπορικά κέντρα είναι ακόμα σε θέση να χρηματοδοτηθούν», ιδίως αν βρίσκονται σε τοποθεσίες κατάλληλες.