ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Επανεκκίνηση της οικονομίας

Η κρίση αξιοπιστίας της Ευρωζώνης έχει πάρει δραματικές διαστάσεις. Βιώνουμε τις επιπτώσεις δομικών γεωστρατηγικών μεταβολών, σε συνδυασμό με την έλλειψη διορατικότητας και αποτελεσματικότητας στη λήψη των αναγκαίων πολιτικών αποφάσεων.

Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, ο δυτικός κόσμος, συμπεριλαμβανομένης φυσικά και της Ευρωζώνης, βλέπει τον πληθυσμό του να γερνάει και το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης να περιορίζεται. Ενώ τα επίπεδα χρέους ήδη βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα και τα ελλείμματα επιμένουν. Την ίδια στιγμή, οι αναπτυσσόμενες αγορές με ταχείς ρυθμούς δημιουργούν. Πλέον βλέπουμε τις αναπτυσσόμενες αγορές να απορροφούν περισσότερες από τις μισές διεθνείς επενδύσεις, ενώ παράλληλα οι ίδιες επενδύουν στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Ενωση τις επόμενες δεκαετίες θα αντιμετωπίσει ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η πρόκληση είναι να διατηρήσουμε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, διατηρώντας το βιοτικό επίπεδο σε ένα περιβάλλον δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Βραχυπρόθεσμα, το κύρος της Ευρωζώνης βάλλεται για τρεις κυρίως λόγους. Πρώτον, η αδυναμία του ελληνικού προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής να επιτύχει τους στόχους που έθεσε, διατηρεί υψηλά την αβεβαιότητα για το μέλλον του κοινού νομίσματος. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι μπορούσαμε να προλάβουμε την ελληνική κρίση, το 2009. Με σκληρή δουλειά και αποφασιστικότητα, μπορούσαμε να πάρουμε μόνοι μας τα απαραίτητα τότε μέτρα. Μέτρα δημοσιονομικής πειθαρχίας, συνδυασμένα με διαρθρωτικές αλλαγές, με μέτρα ανάταξης της οικονομίας και με μέτρα αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Αν είχαμε δράσει νωρίς και αν δεν είχε, παντελώς αδικαιολόγητα, η κυβέρνηση δυσφημήσει για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης τη χώρα στο εξωτερικό, θα είχαμε διατηρήσει την πρόσβαση στις αγορές. Σήμερα βλέπουμε πόσο δύσκολο είναι να αναστραφεί το διεθνές κλίμα εις βάρος της εθνικής μας οικονομίας.

Εδώ στην Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να αναμορφώσουμε την οικονομία, με κοινωνική ευαισθησία. Η πορεία της χώρας βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η έξοδος από την κρίση απαιτεί εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις, που θα ανατρέψουν τα κακώς κείμενα των τελευταίων δεκαετιών. Χωρίς δομικές μεταρρυθμίσεις δεν θα φανεί το φως στο τούνελ ακόμα και εάν ξεπεραστεί η ευρωπαϊκή κρίση. Το σημαντικότερο όμως είναι να εφαρμοστούν οι μεταρρυθμίσεις στοχευμένα εκεί όπου θα φέρουν το ταχύτερο δυνατόν ανάπτυξη και θα συμβάλουν θετικά στην ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας. Η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων δεν είναι δυνατή σε ένα ασταθές και μη ανταγωνιστικό φορολογικό και ρυθμιστικό περιβάλλον. Τώρα ο κ. Βενιζέλος καλεί εθνικό διάλογο με θέμα τη φορολογική μεταρρύθμιση. Νόμιζα ότι αυτόν τον διάλογο τον είχε κάνει πέρυσι ο κ. Παπακωνσταντίνου. Εν πάση περιπτώσει, δεν είναι δυνατόν κάθε μέρα να συζητάμε ένα νέο φορολογικό μέτρο!

Σήμερα το έλλειμμα αυξάνεται δραματικά αντί να μειώνεται, αυξήθηκε 28% στο εξάμηνο, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2010! Παρά τις μεγάλες θυσίες του ελληνικού λαού. Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της καταρρέουσας πραγματικής οικονομίας, των μειωμένων κρατικών εσόδων και των νέων περικοπών, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη. Οι επιλογές της κυβέρνησης μέχρι σήμερα ήταν για αύξηση της φορολογίας και οριζόντιες περικοπές, που οδήγησαν σε πρωτοφανή επίπεδα ύφεσης και ανεργίας. Ενώ το Δημόσιο εξακολουθεί να γιγαντώνεται, με 67 νέες Γενικές & Ειδικές Γραμματείες, νομικά πρόσωπα και αυτοτελείς υπηρεσίες να ιδρύονται στο διάστημα διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ.

Η χώρα δεν χρειάζεται αδύναμες και υποχωρητικές ηγεσίες, που απλώς προσπαθούν να διαχειριστούν τα δημόσια πράγματα από μέρα σε μέρα. Εχει ανάγκη από ισχυρή ηγεσία, με όραμα για τη χώρα, με ικανότητα να το υλοποιήσει, αλλά και πίστη να το διεκδικήσει.

Η κυβέρνηση δυστυχώς κυβερνά με επικοινωνιακή πολιτική. Χάρη σε αυτή βαφτίζει το μαύρο άσπρο. Πηγαίνει τη χώρα από Μνημόνιο σε Μνημόνιο και από αδιέξοδο σε αδιέξοδο, μιλώντας, κάθε φορά, για μεγάλη νίκη. Ξέχασαν στο ΠΑΣΟΚ ότι για να πετύχει ένα πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, υπάρχουν δύο προαπαιτούμενα: Πρώτον να δουλεύει η αγορά και δεύτερον να υπάρχει κοινωνική συνοχή. Το να μη διορθώνει κανείς τα λάθη του είναι μεγάλο λάθος. Μια κινεζική παροιμία λέει: «Καλύτερα να πας σπίτι και να φτιάξεις ένα δίχτυ, αντί να βουτάς για ψάρια στην τύχη».

Δεύτερος λόγος για τη σημερινή κρίση είναι ότι οι αγορές αμφισβήτησαν τις αποφάσεις της πρόσφατης συνόδου κορυφής. Εμφανώς αγνόησαν τις διαβεβαιώσεις των Ευρωπαίων ηγετών ότι η «συμμετοχή ιδιωτών» αφορά μόνο την Ελλάδα και εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά κύματα στην Ισπανία και την Ιταλία. Θεωρώ ότι για ελάχιστο όφελος, η Ε.Ε. άνοιξε το πιθάρι των Δαναΐδων, θέτοντας εν αμφίβολο την αξιοπιστία των κρατικών ομολόγων διεθνώς

Τρίτον, οι αγορές συνειδητοποιούν ότι οι μηχανισμοί στήριξης είναι, από τη φύση τους, πεπερασμένοι. Δηλαδή έχουν ένα προκαθορισμένο μέγεθος, που σε κάθε περίπτωση υπολείπεται μεσοπρόθεσμα των δανειακών αναγκών των ασθενέστερων οικονομιών. Το ευρωομόλογο θα έβαζε τέλος στην αναταραχή των αγορών, θα ήταν μια σαφής εγγύηση που θα σταματούσε την ακριβή και πλέον αναμενόμενη σεναριολογία για το αν και πότε η Ελλάδα θα χρειαστεί ένα νέο «κούρεμα» χρέους.

Αρα η αντιμετώπιση της κρίση απαιτεί δράσεις και σε ευρωπαϊκό αλλά και σε ελληνικό επίπεδο. Στην Ευρώπη πρέπει τελικά, οδηγημένοι από τις εξελίξεις, να προχωρήσουμε στην έκδοση ευρωομολόγων, κεφαλαιοποιώντας συνέργειες στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Οπως η ΕΚΤ θα πρέπει να αποβάλει την «ψύχωσή» της με τον πληθωρισμό, ψύχωση που της έχει σε μεγάλο βαθμό επιβληθεί καταστατικά. Απαιτείται πλέον περισσότερη ευελιξία.

Στην Ελλάδα πρέπει να επαναφέρουμε τη χαμένη ισορροπία ανάμεσα στην προσπάθεια δημοσιονομικής πειθαρχίας και την ανάγκη επανεκκίνησης της οικονομίας. Στόχοι που δεν είναι αντίθετοι μεταξύ τους. Βασική προϋπόθεση είναι να σταματήσει η λογική της υπερφορολόγησης και της έλλειψης ρευστότητας στην αγορά. Στόχος που απαιτεί επαναδιαπραγμάτευση του προγράμματος. Οταν λέμε εμείς «επαναδιαπραγμάτευση», εννοούμε να αλλάξουμε πολιτική, να περάσουν εκείνα τα μέτρα που μπορούν να προκαλέσουν επανεκκίνηση της οικονομίας. Για να βγει η Ελλάδα από την κρίση, για να αποφύγουμε τη χρεοκοπία. Οταν λέει η κυβέρνηση «επαναδιαπραγμάτευση», εννοεί να πάρουμε τα ελάχιστα εκείνα που μας δίνουν οι ξένοι, όταν διαπιστώνουν πως οι ίδιοι έκαναν λάθος. Δεν εννοούμε, λοιπόν, τα ίδια πράγματα. Γι’ αυτό και δυσκολευόμαστε να συνεννοηθούμε.

Η χώρα σήμερα χρειάζεται λύσεις! Ανήκω σε αυτούς που είναι αισιόδοξοι. Οχι λόγω του προγράμματος. Αλλά λόγω των δυνατοτήτων αυτής της χώρας και αυτού του λαού.

*Ο κ. Νότης Μηταράκης είναι αναπληρωτής τομεάρχης Οικονομίας, περιφερειακός σύμβουλος Αττικής.