ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το παρασκήνιο της αποπομπής Τζούρντα

Οι τεταμένες σχέσεις με τον υφ. Οικονομικών και τους τραπεζίτες – Τι υποστηρίζει ο τέως δ.σ. του ΤΧΣ

Το παρασκήνιο της αποπομπής Τζούρντα

Τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι στις σχέσεις του με τον υφυπουργό Οικονομικών Γιώργο Ζαββό αποτέλεσαν οι δηλώσεις του τέως επικεφαλής του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Μάρτιν Τζούρντα, περί του χρόνου αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς. Οι δηλώσεις που έκανε στο Bloomberg, προσδιορίζοντας τον χρόνο της αύξησης για τον Μάρτιο αλλά και τον στόχο για το ποσοστό συμμετοχής του Ταμείου, θεωρήθηκαν άκρως ατυχείς τη στιγμή που δεν είχε προηγηθεί σχετική απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας, ούτε φυσικά και απόφαση της γενικής συνέλευσης. Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, το Ταμείο, που αποτελεί τον μεγαλύτερο μέτοχο της Τράπεζας Πειραιώς με ποσοστό 61,3%, δεν έχει τέτοια αρμοδιότητα εκ του ρόλου του. Ετσι, οι δηλώσεις του Μάρτιν Τζούρντα, οι σχέσεις του οποίου με την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών δεν ήταν ποτέ στενές, ερμηνεύθηκαν ως προσπάθεια να προκαταλάβει τις αποφάσεις της διοίκησης της Τράπεζας Πειραιώς και λειτούργησαν ως θρυαλλίδα για την αποπομπή του από την ηγεσία του Ταμείου.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά τις δηλώσεις αυτές η διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς, που μέχρι τότε τηρούσε σιγήν ιχθύος όσον αφορά την επικείμενη αύξηση κεφαλαίου, υποχρεώθηκε από την κεφαλαιαγορά να ενημερώσει το επενδυτικό κοινό για τις επικείμενες κινήσεις της. Με ανακοίνωσή της στα τέλη της εβδομάδας, η διοίκηση της τράπεζας σημειώνει ότι εξετάζει τη δυνατότητα μελλοντικής αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της, με δυνατότητα συμμετοχής του ΤΧΣ, παράλληλα με ιδιώτες επενδυτές. Προαπαιτούμενο, όπως αποσαφηνίζεται στην ανακοίνωση, είναι να «υπάρχει η σχετική νομοθεσία και το Ταμείο να λάβει σχετική απόφαση για τη συμμετοχή του και το ύψος αυτής», τηρώντας αποστάσεις ως προς τις δηλώσεις Τζούρντα. Μέχρι στιγμής και προς επίρρωση του ότι η προκαταβολική τοποθέτηση του Μάρτιν Τζούρντα ήταν ατυχής, η Τράπεζα Πειραιώς σημειώνει ότι «δεν έχει ληφθεί η εταιρική απόφαση για υλοποίηση κάποιας από τις παραπάνω εξεταζόμενες πιθανές επιλογές».

Από την πλευρά του Μάρτιν Τζούρντα, με τον οποίο επικοινώνησε η «Κ», οι αιτιάσεις αυτές απορρίπτονται ως αβάσιμες, αφού, όπως σημειώνει, δεν δημοσιοποίησε τίποτε περισσότερο από αυτά που ούτως ή άλλως γράφονται το τελευταίο διάστημα σε σχέση με την κεφαλαιακή ενίσχυση της Τράπεζας Πειραιώς. Η θέση αυτή, αν και δεν απέχει από την πραγματικότητα, δεν δικαιολογεί, σύμφωνα με τις απόψεις όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, τον ατυχή χαρακτήρα της δήλωσης και όπως φαίνεται επέσπευσε την απομάκρυνση του διευθύνοντος συμβούλου πριν από τη λήξη της θητείας του, που είχε ανανεωθεί τον περασμένο Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, η «ατυχής δήλωση» του Μάρτιν Τζούρντα δεν ήταν παρά μια «ηρωική έξοδος» από το Ταμείο σε μια περίοδο που ήταν σε εξέλιξη η διαδικασία της αξιολόγησης των μελών της εκτελεστικής επιτροπής, επικεφαλής της οποίας ήταν ο ίδιος. Η αξιολόγηση των μελών του γενικού συμβουλίου και της εκτελεστικής επιτροπής του ΤΧΣ, αν και αποτελεί σταθερή διαδικασία, έχει φέρει στην επιφάνεια και τις εντάσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό του Ταμείου και οι οποίες δεν βλέπουν πάντα τα φώτα της δημοσιότητας.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που προκύπτει είναι ότι οι σχέσεις τού μέχρι πρότινος επικεφαλής του ΤΧΣ με μέλη της κυβέρνησης, αλλά και κάποιες διοικήσεις τραπεζών, κάθε άλλο παρά ιδανικές ήταν. Τραπεζίτες και στελέχη του Ταμείου υποστηρίζουν ότι ο Μάρτιν Τζούρντα ήταν μια προσωπικότητα με στοιχεία υπεροψίας. Ο ίδιος απαντάει πως «αυτό που έκανα ήταν να διατυπώνω την άποψή μου». Από την πλευρά, πάντως, του υπουργείου Οικονομικών και δη του αρμόδιου υφυπουργού Γιώργου Ζαββού, που προσδιόρισε με απόφασή του την ημερομηνία λήξης του ΤΧΣ στις 31 Δεκεμβρίου 2022, αυτό που καταλογίζεται στο Ταμείο –και προφανώς στον επικεφαλής του– είναι ανεπάρκεια όσον αφορά τον ρόλο του, δηλαδή τη μείωση της συμμετοχής του κράτους στο μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών. Ο στόχος αυτός είναι αλήθεια ότι δεν επετεύχθη επί της προηγούμενης διοίκησης του Ταμείου, αλλά το κατά πόσον αυτό είναι ευθύνη τού μέχρι πρότινος επικεφαλής του μένει να αποδειχθεί στον βαθμό που κρίσιμες αποφάσεις δρομολογούνται για τις τράπεζες, με προεξάρχουσα την επικείμενη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς. 

Η επιλογή νέου προσώπου

Στα επόμενα βήματα είναι η επιλογή του νέου προσώπου που θα ηγηθεί του ΤΧΣ έπειτα από διεθνή διαγωνισμό και την υποβολή υποψηφιοτήτων, που στη συνέχεια θα αξιολογηθούν από την επιτροπή επιλογής. Να σημειωθεί ότι τρία από τα έξι μέλη της επιτροπής επιλογής υποδεικνύονται από την Ε.Ε., την ΕΚΤ και τον ESM, δύο από τον υπουργό Οικονομικών και ένα από την ΤτΕ. Τον νέο διευθύνοντα σύμβουλο του Ταμείου θα πρέπει να εγκρίνει το Euroworking Group. Εως την επιλογή του νέου επικεφαλής, καθήκοντα διευθύνοντος θα εκτελεί ο σημερινός αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου, Ηλίας Ξηρουχάκης.

Σύμφωνα με τον αρμόδιο υφυπουργό για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τη διαδικασία θα προετοιμάσει σύμβουλος που θα ορίσει και τα κριτήρια που θα πρέπει να συγκεντρώνει ο νέος επικεφαλής του Ταμείου, τα οποία, εκτός από τη διεθνή εμπειρία, θα πρέπει να είναι και η εμπειρία σε θέματα μετασχηματισμού του τραπεζικού τομέα, με κύριο έργο τη μείωση του ποσοστού που διαθέτει σήμερα το Δημόσιο στις τράπεζες. 
Από την πλευρά του, το υπουργείο Οικονομικών έχει ολοκληρώσει την επεξεργασία του νέου νόμου που θα επιτρέπει στο ΤΧΣ να συμμετέχει σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών έως του ποσοστού που διαθέτει. Στην περίπτωση της Πειραιώς αυτό μεταφράζεται σε δικαίωμα συμμετοχής έως του 61,3% που διαθέτει σήμερα, μετά τη μετατροπή των CoCos σε μετοχές. Στον νέο νόμο θα συμπεριληφθεί και η διάταξη που θα απαλλάσσει τα μέλη του συμβουλίου του Ταμείου από τυχόν ποινικές ευθύνες που απορρέουν στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων τους. Η σχετική διάταξη έχει αποσταλεί προς έγκριση στην ΕΚΤ.