ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ορατός ο κίνδυνος για την οικονομία λόγω των αντίμετρων από τη Μόσχα

10s5rosiaexagoges

Μεγάλη ανησυχία επικρατεί πλέον στην ελληνική κυβέρνηση εξαιτίας των περιορισμών που ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει η Μόσχα στις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων. Αν και η Αθήνα ευελπιστούσε αρχικά ότι λόγω των καλών διμερών σχέσεων τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα θα είχαν μια πιο ευνοϊκή μεταχείριση –είχαν δοθεί μάλιστα και οι σχετικές διαβεβαιώσεις προφορικά στο ΥΠΕΞ από τους Ρώσους– το κλίμα άλλαξε στο τέλος της εβδομάδος, όταν στο ΥΠΕΞ διαπίστωσαν ότι οι Ρώσοι δεν βιάζονται να διευκρινίσουν σε ποια προϊόντα συγκεκριμένα αφορά το εμπάργκο, η δημοσιοποίηση της σχετικής λίστας θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα. Αυτό δημιουργεί πλέον προβληματισμό στο ΥΠΕΞ, ότι το «επιλεκτικό εμπάργκο» μπορεί να μην είναι νομικά εφικτό ή να μην είναι πολιτικά επιθυμητό στο Κρεμλίνο. Ο κίνδυνος είναι πλέον ορατός, και οι ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων στη Ρωσία να υποστούν πλήγμα αυτού που δέχονται οι ευρωπαϊκές αγροτικές εξαγωγές, και μάλιστα σε μια περίοδο παρατεταμένης ύφεσης, όπου η εξαγωγική δραστηριότητα έδινε διέξοδο στους παραγωγούς λόγω της μείωσης της ζήτησης στο εσωτερικό και συνέβαλλε στην τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Το πλήγμα ειδικά για τα νωπά και ευπαθή προϊόντα είναι άμεσο, καθώς όσο συνεχίζεται η ρωσική δυστοκία με τη λίστα του εμπάργκο, οι παραγγελίες ακυρώνονται και τα προϊόντα παραμένουν αδιάθετα.

Αν και η Ρωσία αποτελεί –βάσει των στοιχείων του 2013– τον 20ό πελάτη για τα ελληνικά προϊόντα, απορροφώντας το 1,5% των ελληνικών εξαγωγών, έχει βαρύνουσα σημασία ως αγορά για την εγχώρια πρωτογενή παραγωγή. To 41% των ελληνικών εξαγωγών προς τη Ρωσία αφορά αγροτικά προϊόντα και στα πρώτα 15 κυριότερα προϊόντα που εξάγονται από την Ελλάδα προς τη χώρα αυτή τα 12 περιλαμβάνονται στη γενική λίστα με τους περιορισμούς που ανακοίνωσε την περασμένη Πέμπτη η ρωσική κυβέρνηση. Μικρότερες, αλλά όχι ευκαταφρόνητες, είναι οι εξαγωγές που γίνονται από την Ελλάδα προς τη Ρωσία και σε άλλα αγροτικά προϊόντα, κηπευτικά και εσπεριδοειδή, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Το δυνητικό κόστος για τις ελληνικές εξαγωγές προς τη Ρωσία σε αγροτικά προϊόντα, καθώς και τυποποιημένα τρόφιμα, όπως για παράδειγμα τα τυριά, εκτιμάται ότι ετησίως ανέρχεται σε περίπου 178 εκατ. ευρώ.

Ακόμη και εάν οι περιορισμοί δεν επιβληθούν σε όλα τα αγροτικά προϊόντα που έχει ανακοινώσει η ρωσική κυβέρνηση και είναι διάρκειας μικρότερη του ενός έτους, η ρευστότητα που επικρατεί πλέον στη ρωσική αγορά διαταράσσει τις εμπορευματικές συναλλαγές. Ηδη λόγω της ρωσο-ουκρανικής κρίσης και της υποχώρησης του ρουβλίου τους τελευταίους μήνες, που είχαν ως αποτέλεσμα την κάμψη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στη Ρωσία, οι ελληνικές εξαγωγές προς τη χώρα υποχώρησαν το πρώτο τρίμηνο του 2014 κατά 23,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2013, από τα 82,9 εκατ. ευρώ στα 63 εκατ. ευρώ.

Ο μεγαλύτερος φόβος αγροτών, εξαγωγέων και βιομηχάνων δεν είναι τόσο οι άμεσες απώλειες από την επιβολή του εμπάργκο στα ελληνικά προϊόντα, αλλά το κόστος από την πιθανή καταγγελία εμπορικών συμφωνιών με μια μεγάλη αγορά, όπως η ρωσική, των 145 εκατ. κατοίκων. Οι αρμόδιες ρωσικές αρχές κάλεσαν τις εισαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας να αναζητήσουν νέους προμηθευτές. Από την πρώτη δε στιγμή της ανακοίνωσης των ρωσικών αντιποίνων, φάνηκε ότι ισχύει το «ο θάνατός σου, η ζωή μου». Ευρωπαϊκές χώρες-μη μέλη της Ε.Ε. που δεν έχουν επιβάλει οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία, όπως η Σερβία, καθώς και χώρες της Λατινικής Αμερικής ετοιμάζονται να αυξήσουν τις εξαγωγές τους προς τη Ρωσία.

Οι τελευταίες εξελίξεις αναδεικνύουν αν μη τι άλλο την ανάγκη να «ανακαλύψουν» ξανά οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας τις παραδοσιακές αγορές της Ε.Ε., προκειμένου να μη βρίσκονται συχνά προ εκπλήξεων. Αν και αρκετές από τις αναδυόμενες αγορές, όπως η ρωσική, προσφέρουν γρήγορα κέρδη και αποτέλεσαν σημαντική διέξοδο, ειδικά τα τελευταία χρόνια, όταν ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ενωση βρέθηκαν στη δίνη της οικονομικής κρίσης, πολλές από αυτές χαρακτηρίζονται συχνά από οικονομική και πολιτική αστάθεια. Αυτό αποτελεί το ένα αντίδοτο, όχι όμως άμεσης εφαρμογής. Στις άμεσες πρωτοβουλίες που εξετάζονται από την ελληνική πλευρά είναι η υποβολή αιτήματος για την αποζημίωση των κλάδων που θα πληγούν από το ρωσικό εμπάργκο.

Σε ό,τι αφορά πιθανή διαταραχή στη ροή του ρωσικού αερίου, ο υπουργός ΠΕΚΑ κ. Γ. Μανιάτης θα ζητήσει από τον αρμόδιο για την ενέργεια επίτροπο κ. Γκ. Ετινγκερ, χώρες που δεν θα υποστούν μεγάλες επιπτώσεις όπως η Γερμανία και η Γαλλία για παράδειγμα να συνδράμουν χώρες υψηλής εξάρτησης, όπως η Ελλάδα, παρέχοντας αέριο σε τιμές που πληρώνουν και οι ίδιες προκειμένου να αποφευχθεί το υψηλό κόστος του LNG που αναμένεται να εκτιναχθεί στα ύψη. Η πρόταση θα υποβληθεί μαζί με την παράδοση στις 20 Αυγούστου στον επίτροπο Ενέργειας της έκθεσης στρες τεστ που έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη ενόψει πιθανής διακοπής του αερίου μέσω Ουκρανίας.