ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Αποψη: Τελικά πάμε για ένα νέο συνταξιοδοτικό σύστημα;

apopsi-telika-pame-gia-ena-neo-syntaxiodotiko-systima-2103251

Τελικά έπειτα από επανειλημμένες πιέσεις των μνημονίων φαίνεται ότι αναγκαζόμαστε, απρόθυμα, να συρθούμε στη δημιουργία ενός νέου συνταξιοδοτικού συστήματος αφού πετάξουμε στα σκουπίδια (εκεί, άλλωστε, του αξίζει) το παλιό μας συνταξιοδοτικό σύστημα.

Ως μία minimum συμβολή σε αυτή τη προσπάθεια, θα ήθελα να βοηθήσω εκφράζοντας μία άποψη για το ποια θα πρέπει να είναι τα βασικά στοιχεία ή οι βασικές αρχές πάνω στις οποίες πρέπει να θεμελιωθεί ένα νέο συνταξιοδοτικό σύστημα στην Ελλάδα;

1. Το σύστημα πρέπει να διαθέτει ένα σημαντικό κοινωνικό δίχτυ προστασίας (αλληλεγγύη) προς εκείνους που την έχουν ανάγκη. Το δίχτυ αυτό αποτελεί τον εκφραστή της αλληλεγγύης μεταξύ των μετεχόντων του συστήματος. Τον ρόλο αυτό θα πρέπει να αναλάβει ένας διανεμητικός παράγοντας ο οποίος θα είναι ενιαίος και κάτω από κρατική διοίκηση.

2. Για περισσότερη ασφάλεια, το σύστημα θα πρέπει να περιλαμβάνει και συνδυασμούς κεφαλαιοποιητικών παραγόντων. Να μην είναι μόνο διανεμητικό. Πρέπει να στηρίζεται, σε μεγάλο βαθμό, σε ιδιωτικά κεφαλαιοποιητικά σχήματα (όπως επαγγελματικά ταμεία ή ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα), με αντίστοιχη μείωση του κρατικού διανεμητικού συστήματος. Επιβάλλεται όμως η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού εποπτείας των ιδιωτικών σχημάτων. Το ύψος της σύνταξης του 1ου πυλώνα (κοινωνικό δίχτυ προστασίας) δεν πρέπει να ξεπερνά, μετά την πλήρη εφαρμογή του, το 35% του μέσου μηνιαίου μισθού.

3. Το σύστημα πρέπει να διασφαλίζει την πληρέστερη δυνατή ανταποδοτικότητα των καταβαλλομένων εισφορών, έτσι ώστε να είναι δίκαιο απέναντι στους μετέχοντες σε αυτό, οι οποίοι δικαίως αναμένουν μία παροχή ανάλογη των εισφορών που καταβάλλουν.

4. Το σύστημα πρέπει να είναι ενιαίο και να αντιμετωπίζει με όρους ισότητας και δικαιοσύνης όλους τους πολίτες.

5. Το σύστημα πρέπει να διασφαλίζει τη μακροχρόνια σταθερότητα των εισφορών, έτσι ώστε να αποφεύγεται η υπέρμετρη επιβάρυνση των νεότερων γενεών. Η αρχή αυτή στοχεύει στη δημιουργία ενός συνταξιοδοτικού συστήματος με ελεγχόμενο κόστος.

6. Η συμμετοχή στο κρατικό συνταξιοδοτικό θα είναι υποχρεωτική. Η συμμετοχή σε ιδιωτικά συστήματα μπορεί να είναι είτε προαιρετική είτε υποχρεωτική. Συνήθως, η συμμετοχή σε ιδιωτικά σχήματα είναι προαιρετική. Ομως, είναι πιθανό να κριθεί ότι εξυπηρετεί καλύτερα η θεσμοθέτηση υποχρεωτικού ιδιωτικού συνταξιοδοτικού συστήματος.

7. Το σύστημα πρέπει να ενσωματώνει μηχανισμούς αυτόματης προσαρμογής στο φαινόμενο της συνεχώς βελτιούμενης μακροζωίας. Το φαινόμενο αυτό θα συνεχίσει να υπάρχει στο μέλλον. Οι εξελίξεις της ιατρικής επιστήμης και η συνεχώς αναπτυσσόμενη τεχνολογία θα συνεχίσουν να συμβάλλουν αποφασιστικά στη βελτίωση της μακροζωίας του ανθρώπου.

8. Το σύστημα πρέπει να παρέχει στο σύγχρονο άτομο δυνατότητες επιλογών. Η σύγχρονη κοινωνία δεν αποδέχεται τον αλόγιστο εξαναγκασμό. Τέτοιες δυνατότητες επιλογών μπορεί να αφορούν τη δυνατότητα του ατόμου να καθορίζει την ηλικία συνταξιοδότησης από το κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα, χωρίς αυτό να επηρεάζει τη βιωσιμότητα του συστήματος (αναλογιστικά αντίστοιχη παροχή), καθώς και τον φορέα διαχείρισης των εισφορών του για τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.

9. Αν και δεν υπάρχει ενιαία πολιτική της Ε.Ε. για τον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, θα πρέπει η νέα πρόταση να συντάσσεται με τις συστάσεις που κάνει η Ε.Ε. και να παραδειγματίζεται από τα πλέον επιτυχημένα παραδείγματα των άλλων χωρών.

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι στοιχειώδης ρεαλισμός επιβάλλει να λάβουμε υπόψη ότι δεν είναι δυνατό μέσα σε μία νύκτα να σβήσει από τον χάρτη το σημερινό συνταξιοδοτικό σύστημα και να στηθεί ένα εντελώς νέο εκ του μηδενός. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχει ένα μεγάλο πλήθος ήδη συνταξιούχων οι οποίοι πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν συντάξεις, προκειμένου να επιβιώσουν. Αρα είναι απαραίτητο η κάθε νέα πρόταση να συνοδεύεται από ένα αναλυτικό και καλά μελετημένο πρόγραμμα μετάβασης.

* Αναλογιστής, πρόεδρος & διευθύνων σύμβουλος της AON Hewitt.