ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Πάνω από ένας μισθός χάνεται κάθε μήνα από την κατανάλωση

pano-apo-enas-misthos-chanetai-kathe-mina-apo-tin-katanalosi-2157064

Λιγότερες δαπάνες κατά 843 ευρώ σε σχέση με το 2008 έκανε μηνιαίως το 2015 το μέσο ελληνικό νοικοκυριό, όπως προκύπτει από τη σύγκριση των Ερευνών Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ). Πρόκειται στην πραγματικότητα για ποσό μεγαλύτερο από έναν μέσο καθαρό μισθό, καθώς σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΙΚΑ ο μέσος μεικτός μισθός στον ιδιωτικό τομέα ανέρχεται σε 986 ευρώ. Τούτο δείχνει, πέρα από το γεγονός ότι τα ελληνικά νοικοκυριά κάνουν αιματηρές θυσίες, πως η αγορά έχει χάσει σε σχέση με επτά χρόνια πριν περίπου 41 δισ. ευρώ –με το ποσό αυτό να μην είναι μάλιστα σωρευτικό– κάτι, βεβαίως, που εξηγεί τα εκατοντάδες χιλιάδες «λουκέτα».

Ειδικότερα, ενώ το 2008 η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών, βάσει των στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) ανερχόταν σε 2.262,47 ευρώ σε σταθερές τιμές, το 2015 κι έχοντας ακολουθήσει όλα τα έτη από τότε φθίνουσα πορεία, διαμορφώθηκε σε 1.419,57 ευρώ, καταγράφοντας μείωση της τάξεως του 37,2%. Τα επίσημα στοιχεία, βεβαίως, για το 2016 θα δημοσιοποιηθούν το φθινόπωρο του 2017, όμως τα στελέχη της αγοράς δεν εμφανίζονται καθόλου αισιόδοξα, εκτιμώντας, περαιτέρω, έστω και μικρότερη, υποχώρηση των πωλήσεων. Περικοπές παρατηρούνται σε όλες τις κατηγορίες δαπανών, από αυτές που αφορούν βασικά αγαθά και υπηρεσίες, όπως είναι τα είδη διατροφής και η υγεία έως αυτές που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητες, αλλά σήμερα μοιάζουν με πολυτέλεια, όπως είναι οι δαπάνες για αναψυχή, εστίαση ή διαμονή σε ξενοδοχείο. Αναγκαστικά δε αυτές οι θεωρούμενες «περιττές απολαύσεις» όχι μόνο έχουν συρρικνωθεί ως απόλυτο ποσό, αλλά και ως ποσοστό της συνολικής μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών.

Εξετάζοντας τα στοιχεία μέσης μηνιαίας δαπάνης μιας εκ των βασικότερων κατηγοριών, των ειδών διατροφής, παρατηρείται συρρίκνωση σε απόλυτες τιμές, αλλά αύξησή της ως ποσοστό επί της συνολικής δαπάνης.

Το 2015 η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών για είδη διατροφής διαμορφώθηκε σε 293,3 ευρώ έναντι 347,4 ευρώ το 2008. Υποχώρησε δηλαδή στη διάρκεια αυτής της επταετίας κατά 15,57% ή κατά 54 ευρώ.

Το υποχρεωτικά ελαφρύτερο «καλάθι» σημαίνει ότι το 2015 έλειψαν από την αγορά τροφίμων περίπου 2,6 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2008, εάν υπολογισθούν οι μηνιαίες απώλειες με τον αριθμό των νοικοκυριών (4.134.540 με βάση την απογραφή του 2011). Ωστόσο, το μικρότερο αυτό ποσό που διαθέτουν σήμερα τα νοικοκυριά για την αγορά τροφίμων αποτελεί το 1/5 της μέσης μηνιαίας δαπάνης, ενώ το 2008 αποτελούσε το 16,4%. Σε ακόμη δυσμενέστερη θέση βρίσκονται τα φτωχά νοικοκυριά, καθώς η δαπάνη για την αγορά ειδών διατροφής αντιπροσωπεύει σχεδόν το 1/3 των συνολικών μηνιαίων δαπανών τους.

Σε ό,τι αφορά το 2016 και με βάση τα στοιχεία για τις πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ και τις εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) αναμένεται νέα σχετική μείωση στη δαπάνη για τα είδη διατροφής, κατά 1,9% σε σύγκριση με το 2015. Σημειώνεται ότι το 2015 η σχετική δαπάνη υποχώρησε κατά 3,9% σε σύγκριση με το 2014.

Τα είδη ένδυσης και υπόδησης είναι επίσης μια κατηγορία του λιανεμπορίου όπου τα ελληνικά νοικοκυριά προέβησαν σε δραστικές περικοπές δαπανών. Το 2015 η μέση μηνιαία δαπάνη για την αγορά ρούχων και υποδημάτων διαμορφώθηκε σε 83,06 ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 5,9% της συνολικής μέσης μηνιαίας δαπάνης των ελληνικών νοικοκυριών. Το 2008 δαπανούσαμε υπερδιπλάσιο ποσό και συγκεκριμένα 174,24 ευρώ, που αντιπροσώπευε το 8,2% της συνολικής μέσης μηνιαίας δαπάνης. Τι σημαίνει αυτό; Από τον κλάδο έλειψαν το 2015 4,5 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2008. Μια βόλτα άλλωστε σε κεντρικούς εμπορικούς δρόμους στην Αθήνα και σε άλλες παραδοσιακές αγορές που κάποτε έσφυζαν από ζωή και τώρα είναι γεμάτες κλειστά καταστήματα επιβεβαιώνει με τον πιο «ζωντανό» τρόπο τη σκληρή πραγματικότητα των αριθμών. Τα ξενοδοχεία μπορεί να είναι γεμάτα το καλοκαίρι αλλά όχι κατά βάση από Ελληνες τουρίστες, ενώ η διασκέδαση στις ταβέρνες και στα καφέ συνεχίζεται, αλλά λιγότερο συχνά και με μικρότερη κατανάλωση.

Το 2015 η μέση μηνιαία δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για ξενοδοχεία και μαζική εστίαση-διασκέδαση ανήλθε σε 141,05 ευρώ (9,9% επί της συνολικής) όταν το 2008 ήταν 229,79 ευρώ (10,9% επί της συνολικής). Με άλλα λόγια, μια «μαύρη τρύπα» για τον κλάδο το 2015 ύψους 4,4 δισ. ευρώ περίπου.