ΕΡΕΥΝΕΣ

Πάνος Κονανδρέας


Πάνος Κονανδρέας

Πάνος Κονανδρέας-1

«Εάν υπάρχουν εχθροί, αυτοί είναι ανάμεσά
μας»


EIKONOΓPAΦHΣH: Τιτινα Χαλματζη

Tης Αννας Γριμανη

Η ελληνικότητα είναι αίσθημα ή συνείδηση;

Δεν πιστεύω σε μια εκ γενετής πολιτισμική ιδιαιτερότητα που
εννοεί η λέξη «ελληνικότητα» – πολλοί φιλέλληνες την έφτασαν ίσως
καλύτερα από εμάς. Αίσθημα είναι, αλλά, για να γίνει συνείδηση,
χρειάζεται δουλειά.

Πώς φτάνει σε εσάς η κρίση της Ελλάδας;

Οχι τόσο άμεσα όσο στους δρόμους της Αθήνας, αλλά εξίσου έντονα.
Κυρίως από τους απογοητευμένους νέους μας, που δεν κάνουν καν σκέψη
για επιστροφή, βλέποντας στα διεθνή ΜΜΕ τον καπνό και τις φλόγες να
υψώνονται πάνω από την Αθήνα και την ανελέητη καταστροφή της όποιας
παράδοσης μας έχει απομείνει.

Ποιος φταίει;

Οι Ευρωπαίοι συνεταίροι, που αγνόησαν βασικές αρχές στη συμμαχία
που δημιούργησαν μαζί μας. Εύκολες χρηματοδοτήσεις, με λίγη
προετοιμασία και ακόμα λιγότερη επιτήρηση και αξιολόγηση του
αποτελέσματος, προήγαγαν την απληστία και τη διαφθορά. Φταίνε η
πελατειακή νοοτροπία του πολιτικού μας συστήματος και η έλλειψη
θεσμών, που δεν μας επέτρεψαν να εκμεταλλευτούμε τη μοναδική
ευκαιρία για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Πώς φαντάζεστε τον Ελληνα της εποχής μετά την κρίση;

Πιο ενήμερο για τα κοινά, πιο υπεύθυνο, πολύ λιγότερο ανεκτικό
για τα κακά και τα αίτιά τους, πιο αυστηρό προς αυτούς που τον
κυβερνούν. Να μη δέχεται τα προνόμια των ολίγων να καταπατούν τα
δικαιώματα των πολλών, να αποκρούει τους ιδιοτελείς συμβιβασμούς
και να τα μετράει όλα. Με άλλα λόγια, λιγότερο «Ελληνα», αλλά
σίγουρα πιο δυνατό. Θέλω να πιστεύω ότι η κρίση δεν θα πάει
χαμένη.

Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.

Τον πρωινό μου καφέ κάτω από τον παχύ ίσκιο της μουριάς, με
φόντο τη γέρικη ελιά και το Αιγαίο.

Η υπέροχη εκδοχή των Ελλήνων.

Αυτοί που έζησαν με πολύ λίγα και προσέφεραν πολλά. Οι
αγράμματοι αγρότες, που με αφάνταστες προσωπικές στερήσεις
σπούδασαν τα παιδιά τους. Καθοριστική η προσφορά τους στον
εκδημοκρατισμό της ελληνικής κοινωνίας τα τελευταία 40 – 50 χρόνια,
πολύ σπουδαιότερη από τα «κοινωνικά» προγράμματα των εκάστοτε
κυβερνήσεων, που μάλλον είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα, όπως
αποδεικνύεται από τη σημερινή κατάντια της χώρας.

Ο,τι με απογοητεύει.

Η έλλειψη κοινωνικής συνείδησης, η προχειρότητα (αν και είμαστε
ικανοί για την τελειότητα), η ανικανότητα για συνεργασία ακόμη και
σε θέματα που συμφωνούμε, η εγωπάθεια των πολιτικών και η εθνική
εσωστρέφεια, η αυθαιρεσία σε όλα τα επίπεδα. Οπως λέει ο Σουρής: «Ο
Ελληνας δύο δίκαια ασκεί πανελευθέρως, συνέρχεσθαί τε και ουρείν
εις όποιο θέλει μέρος».

Με ποια ταυτότητα οι Ελληνες περιέρχονται τον σύγχρονο
κόσμο;

Ξεχωρίζουμε με την ανησυχία μας για τη γνώση αλλά και το
άγνωστο, με το να καταφέρνουμε να βγαίνουμε από το χάος, αλλά και
εύκολα να το ξαναδημιουργούμε. Συχνά οι τρίτοι μάς συνταυτίζουν με
μια πνευματική κληρονομιά που τη θαυμάζουν, αν και η ταυτότητά μας
καθορίζεται από εμάς τους ίδιους.

Παράγει πολιτισμό ο σημερινός Ελληνας ή είναι προσκολλημένος
σε μια ρητορική ελληνικότητα;

Η γνήσια ελληνικότητα συμβάλλει στην πολιτισμική μας προσφορά,
σε αντίθεση με τη ρητορική, που αποτελεί τροχοπέδη στην αξιοποίηση
των δυνατοτήτων μας.

Η αδιαπραγμάτευτη ελληνική αλήθεια μου.

Αυτή του Αριστοτέλη, ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι να κατέχεις
τιμές, αλλά να τις αξίζεις.

Η Οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη – ορίστε την.

Η ελληνική σκέψη και ο πολιτισμός θα είναι πάντοτε σημεία
αναφοράς για την ανθρωπότητα. Θέλω να πιστεύω ότι οι Ελληνες θα
βρούμε ξανά το δρόμο μας, αντάξιοι της ανυπέρβλητης κληρονομιάς
μας. Πιστεύω ότι έχουμε περισσότερους φίλους παρά εχθρούς σε αυτή
την πορεία και, εάν υπάρχουν εχθροί, αυτοί είναι ανάμεσά μας!

* Ο Πάνος Κονανδρέας είναι σύμβουλος στα Ηνωμένα Εθνη στη
Γενεύη, όπου και διατέλεσε ανώτατο οικονομικό στέλεχος για 30
χρόνια σε θέματα Aγροτικής Πολιτικής και Ανάπτυξης.