ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «Κ»

Πράσινη Αθήνα

prasini-athina-2389239

Βρώσιμα λουλούδια σε εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας. Millennials που γνωρίζουν όλα τα μυστικά της μονστέρας και της αλοκάσιας. Café που σερβίρουν πολύχρωμα bowls σε πιάτα καρύδας. Μπαλκόνια που φιλοξενούν το φαβορί για το «Φυτό της δεκαετίας». Η Αθήνα είναι πράσινη, κι αυτό βγαίνει στο Instagram.

Στο Μπρούκλιν υπάρχει «plant nursery», κατάστημα που φροντίζει τα φυτά σας όπως οι βρεφονηπιακοί σταθμοί τα παιδιά σας. Το επισκέφθηκαν οι New York Times στις 21 Μαΐου 2020 για τις ανάγκες του ρεπορτάζ τους «What About The Plants?». Οι κάτοικοι της Νέας Υόρκης εγκατέλειψαν τα φυτά τους εξαιτίας της πανδημίας και της καραντίνας και οι δημοσιογράφοι της πιο διάσημης εφημερίδας του πλανήτη μίλησαν με τους καλούς Σαμαρείτες που τα «έσωσαν». Τα podcasts που μιλούν για τα φυτά, την καλλιέργειά τους, τις ανάγκες τους ως προς το πότισμα και τη σκίαση πολλαπλασιάζονται με ρυθμούς πολυβόλου.  

prasini-athina0
Η ομάδα της Kopria, του πρώτου «plant store» στην Αθήνα, δημιούργησε μια κοινότητα που ασχολείται ευλαβικά με τα φυτά εσωτερικού χώρου.

Το δημοφιλές φυτό #pilea έχει 287.867 δημοσιεύσεις στο Instagram και είναι τόσο αναγνωρίσιμο, που γίνεται sold out από τους πάγκους με φυτά και λουλούδια στη λαϊκή της Καλλιδρομίου μέσα σε μισή ώρα. Το επιβεβαιώνει ο Τάσος Μπρεκουλάκης, ο M.Hulot της Lifo, που μάλιστα έχει γράψει το κομμάτι «Πώς κόλλησα με την εξωγήινη Pilea peperomioides – το πιο δημοφιλές φυτό στο Instagram». 

Στη Βαρκελώνη, η όπερα El Liceu έδωσε κονσέρτο με κοινό 2.292 φυτά σε γλάστρες που δόθηκαν σε υγειονομικό προσωπικό, ως ένδειξη εκτίμησης για τη συνεισφορά τους στην πανδημική κρίση.

 Ένα ερώτημα γεννιέται διαβάζοντας όλα τα παραπάνω: είναι τα φυτά η νέα τάση/μόδα/φαινόμενο της ποπ κουλτούρας; Ή κατά τη διάρκεια του lockdown, ελλείψει κοινωνικών συναναστροφών, «υιοθετήσαμε» ένα φυτό το οποίο ίσως ξεχάσουμε με την επιστροφή στη νέα κανονικότητα; Συνδέεται αυτή η στροφή στην κηπουρική με τα café και τα εστιατόρια που σερβίρουν χορτοφαγικά μενού ή με την ανάγκη μας να μειώσουμε τη χρήση πλαστικού στην καθημερινότητά μας; Μεταμορφώνουν οι Αθηναίοι τα μπαλκόνια τους σε μικρά σπιτικά φυτώρια, μιμούμενοι τις γιαγιάδες μας στην επαρχία; 

Τον Αύγουστο του 2018, το αγαπημένο site των παλαίμαχων χίπστερ και των millennials (οι γεννημένοι μεταξύ 1981 και 1996), το Refinery29, δημοσιεύει το κομμάτι «Plant Ladies are The New Cat Ladies». Τα κορίτσια της Νέας Υόρκης, μετά την αγάπη για τις γάτες, τα τατουάζ, τα ραντεβού στο Tinder, δεν αντιστέκονται στη θέα ενός κάκτου. Κατά 97% είχαν ανέβει οι αναζητήσεις για τη φροντίδα φυτών εκείνη τη χρονιά στο Pinterest. Άρα η τάση δεν είναι καινούργια, απλώς πλέον είναι τόσο ορατή που δεν ξενίζει ένα ακόμη μαγαζί με φυτά στην Αθήνα. 

Το πρώτο βήμα έγινε πριν από δύο χρόνια με το μικροσκοπικό, μα καταπράσινο κατάστημα kopria στα Εξάρχεια. Η ομάδα της kopria είχε τη διάθεση να μάθει, να συμβουλέψει, να ασχοληθεί σοβαρά με μια ανάγκη των κατοίκων της πόλης που μόλις γεννιόταν: τα φυτά. Το μεγαλύτερο ποσοστό των πελατών του μαγαζιού δεν ήξεραν πώς να συνυπάρξουν με τα φυτά που έβλεπαν στο Instagram και ήθελαν να βάλουν στο σαλόνι τους για να καλλιεργήσουν τη δημοφιλία του λογαριασμού τους. Κι έπρεπε κάποιος να τους μυήσει στην κουλτούρα των φυτών. Στην kopria δεν αντιμετώπισαν ποτέ τα φυτά ως τάση και νέο hype. Αποφεύγουν να ανεβάσουν τα σπάνια υβριδικά είδη που έχουν στη συλλογή τους, ώστε να μην τα αγοράσει κανείς απλώς για τους friends and followers. Σκοπός τους είναι να πείσουν τον μέσο πελάτη τους να αισθανθεί ότι χρειάζεται ένα φυτό και να το φροντίσει, μαθαίνοντας σε ποια θερμοκρασία θα ανθίσει, πόση υγρασία, φως και λίπασμα έχει ανάγκη. Αυτό το καλοκαίρι υιοθέτησαν τη νεοϋορκέζικη φιλοσοφία του plant nursery. Μπορείς, κατόπιν συνεννόησης, να τους εμπιστευτείς τα φυτά σου και να αναλάβουν τη συντήρησή τους όσο θα λείπεις στις διακοπές σου. 

prasini-athina2
Ο ιδιοκτήτης του καταστήματος Mother, Plants & Stuff, Μάνος Τζιαπώνης, πιστεύει ότι η ενασχόληση με τα φυτά σε κάνει καλύτερο άνθρωπο.

Η πράσινη οδός Αναπαύσεως του Μετς 

Ο Μάνος Τζιαπώνης είναι ο ιδιοκτήτης του καταστήματος Mother, Plants and Stuff, που άνοιξε αμέσως μετά την καραντίνα στο Μετς. «Σίγουρα δεν πιστεύω ότι τα φυτά είναι ένα trend, μια μόδα, όπως τα Airbnb, που θα κάνει τον κύκλο της. Δεν είναι κάτι καινούργιο. Τα φυτά άλλωστε προϋπήρχαν των ανθρώπων. Προσωπικά, πολύ πριν ανοίξω το Mother, ζούσα σε ένα καταπράσινο διαμέρισμα όπου είχα παντού φυτά. Μεγάλωσα στη φύση και, όταν ασχολήθηκα ερασιτεχνικά με τα φυτά, άρχισα να ψάχνω για σπάνια είδη και να διαβάζω συνεχώς. Πιστεύω ότι όλοι θέλουν να έχουν κάτι ζωντανό στα διαμερίσματά τους, ειδικά αν ζουν μόνοι. Κάτι που να τους φέρνει κοντά με τη φύση. Οι millennials υιοθετούν ένα φυτό πιο εύκολα από έναν σκύλο. Οι υποχρεώσεις σου απέναντι σε ένα φυτό είναι σαφώς πιο εύκολες. Μπορεί να γίνει ένα πολύ ακριβό χόμπι η ενασχόληση με τα φυτά. Γιατί είναι εξαιρετικά εθιστικό. Κυρίως όμως μεταμορφώνει την ψυχολογία σου. Σου δίνει χαρά και ζωή το να βλέπεις κάτι να μεγαλώνει επειδή το φροντίζεις και το να ξέρεις ότι σε χρειάζεται. Δεν μπορεί να ανθίσει χωρίς τη δική σου βοήθεια. Με βοήθησαν τα φυτά να μην τρελαθώ, προσπαθούσα να γλιτώσω από τους γρήγορους ρυθμούς της ζωής μας. Σε ηρεμεί το να πάρεις ένα κλωνάρι από ένα φυτό, να το βάλεις στο χώμα, να βγάλει ρίζες και να περιμένεις τέσσερις μήνες να δεις αν πέτυχε, να δεις το καινούργιο φύλλο να πετάγεται. Μαθαίνεις να έχεις υπομονή. Η μονστέρα είναι ιδιαίτερα δημοφιλές φυτό. Μέσα στην καραντίνα είδα την πελατεία μου να αυξάνεται. Κάθισε ο κόσμος στο σπίτι και επένδυσε στα φυτά του. “Κόλλησαν” και τώρα ζητούν παραπάνω και παραπάνω», λέει ο Μάνος, που εγκαινίασε το μαγαζί του στις 20 Μαρτίου, έμεινε μία μέρα ανοιχτός προ lockdown και τώρα στο Mother έχει ήδη πιστούς πελάτες. 

Στην Αναπαύσεως, στο Μετς, άνοιξε λίγες μέρες μετά την άρση των μέτρων και μια καλιφορνέζικη όαση: το Joshua Tree Café της Σκεύης Ερωτοκρίτου και του Σαλόνικου Σαλονικίδη, που γνωρίστηκαν σε ένα ταξίδι στο Μπαλί κι έγιναν ταξιδιώτες του κόσμου. Σε ένα ταξίδι τους στην Καλιφόρνια γνώρισαν την τάση για comfort, αλλά υγιεινό φαγητό και αποφάσισαν να την εισαγάγουν στην πρωτεύουσα. «Θέλουμε να βοηθήσουμε τον πλανήτη. Σκεφτήκαμε πως μπορούμε ηθικά και με περιβαλλοντική ευθύνη να δημιουργήσουμε ένα χαλαρό café με νόστιμο vegetarian φαγητό. Γιατί η κουζίνα είναι ένα ζωντανό πράγμα που ακολουθεί τις ανάγκες των ανθρώπων. Το healthy είναι στη μόδα. Το να είσαι fit είναι στη μόδα. Και σίγουρα στο Instagram τα buddha bowls είναι στη μόδα. Οι τάσεις όμως δημιουργούνται από τις ανάγκες μιας κοινωνίας. Δεν είναι όλα θέμα μάρκετινγκ. Τα πιάτα μας είναι καρύδες. Δεν έχουμε εμφιαλωμένο νερό σε πλαστικό. Τα take away πακέτα είναι βιοδιασπώμενα, φιλικότερα προς το περιβάλλον. Αυτή είναι η φιλοσοφία μας», λένε. 

prasini-athina4
Η Σκεύη Ερωτοκρίτου και ο Σαλόνικος Σαλονικίδης άνοιξαν πρόσφατα στο Μετς το Joshua Tree Café και σερβίρουν «plant based» πιάτα. 

Πράσινη haute cuisine 

Ο Νικηφόρος Κεχαγιαδάκης είναι ιδιοκτήτης του Aleria και ο Γκίκας Ξενάκης Chief Executive Chef του εστιατορίου και δεινός κηπουρός. Αμφότεροι πρεσβευτές του fine dining, του σύγχρονου ελληνικού γκουρμέ. Τα τελευταία τρία χρόνια, στο γνωστό εστιατόριο του Μεταξουργείου σερβίρουν και χορτοφαγικό, γευσιγνωστικό μενού. «Είναι το Garden & Nature μενού μας», λέει ο κ. Κεχαγιαδάκης. «Είμαστε το άντρο του  Έλληνα παραγωγού. Το 20-30% των πελατών επιλέγουν το μενού με πρωταγωνιστές τα λαχανικά της εποχής. Δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα χορτοφάγοι. Φυσικά αναρωτηθήκαμε πώς θα σερβίρουμε τα πιάτα με πρώτη βάση τα λαχανικά στην ίδια τιμή με τα χτένια, λόγου χάρη. Αφουγκραστήκαμε όμως μια ανάγκη του ελληνικού κοινού μας. Είχε ήδη μεγάλη ζήτηση το μενού από τους τουρίστες. Εμείς οι ίδιοι ταξιδεύουμε στο εξωτερικό. Έχουμε επισκεφθεί τριάστερα εστιατόρια κι έχουμε δοκιμάσει το χορτοφαγικό τους μενού, με κορυφαίο παράδειγμα το εστιατόριο L’Arpège, που είναι αποκλειστικά χορτοφαγικό. Τα λαχανικά σού δίνουν ένα τεράστιο εύρος πειραματισμού. Μπορεί να μου πάρει κι έναν μήνα η δημιουργία μόνο ενός πιάτου. Καλλιεργούμε τα βρώσιμα φυτά μας», λέει ο Γκίκας Ξενάκης. Είναι τάση τα φυτά; «Είναι “η” τάση! Φέτος έκανα όλο το μπαλκόνι μου πράσινο. Ήμουν ο κηπουρός της καραντίνας. Διάβασα πολύ κι ασχολήθηκα άπειρες ώρες», συμπληρώνει. Ο Νικηφόρος Κεχαγιαδάκης μάς αποχαιρετά τονίζοντας ότι «δεν σημαίνει πως εξαργυρώνεις στην Ελλάδα ένα μενού που μπορείς να δημιουργήσεις. Ικανοποιείς όμως σε βάθος χρόνου τη φήμη του εστιατορίου για πρωτοπορία και σύγχρονο βλέμμα. Πρέπει να διαμορφώνεις εσύ τις τάσεις, όχι να τις υιοθετείς».

prasini-athina6
Ο Νικηφόρος Κεχαγιαδάκης, ιδιοκτήτης του εστιατορίου Aleria, και ο Γκίκας Ξενάκης, καλύτερος σεφ της χρονιάς (σύμφωνα με τον κορυφαίο γαστρονομικό οδηγό Gault & Millau), έχουν αγκαλιάσει από νωρίς την τάση για «πράσινη κουζίνα».

Το πράσινο αστικό μπαλκόνι 

Ο Τάσος Μπρεκουλάκης, διευθυντής της έντυπης έκδοσης της Lifo, είναι ο καταλληλότερος άνθρωπος να σου μιλήσει για την ποπ κουλτούρα και να σου εξηγήσει όλες τις νέες τάσεις απλά και κατανοητά. Είναι τα φυτά τάση; «Αυτή τη στιγμή, τα φυτά είναι η πιο μεγάλη μπίζνα από όλες», απαντά αποστομωτικά. «Πάρε παράδειγμα το φυτό αλοκάσια. Υπέροχο φυτό εσωτερικού χώρου, το είχαν όλες οι γιαγιάδες διαχρονικά στην Ελλάδα. Είναι το αγαπημένο των χίπστερ. Όταν τα φέρνουν στη λαϊκή αγορά της Καλλιδρομίου, μέσα σε δέκα λεπτά, είκοσι το πολύ, έχουν τελειώσει. Δεν έχω πληρώσει ποτέ αρκετά χρήματα για φυτό που έχω αγοράσει. Το πιο ακριβό φυτό στο σπίτι μου το έχω πάρει 15 ευρώ. Εννοείται πως έβλεπα φυτά στο Instagram όταν πρωτοξεκίνησε, το 2010-2011. Και στα ταξίδια μου έψαχνα να βρω αυτά τα φυτά, γιατί στα φυτώρια και στα ανθοπωλεία της Αθήνας ήταν τα περισσότερα –τότε– άγνωστα». Όπως έγραψε και ο ίδιος και επαναλαμβάνει, «οι πρασινάδες των γιαγιάδων μας, αυτά τα φυτά που βλέπαμε μεγαλώνοντας στα σπίτια μας, κάνουν νέα καριέρα ως χιπστερο-φυτά, βιγόνιες, πόθοι, φίκοι. Την Pilea την είδα σε μια ανάρτηση στο Facebook και την αναζητούσα επί πέντε χρόνια στα ανθοπωλεία, μάταια. Μου την έφερε δώρο φίλος από ταξίδι και παραμένει ακόμη το πιο ωραίο δώρο που μου έχουν κάνει στη ζωή μου. Ουσιαστικά την εισήγαγα στην Ελλάδα, γιατί έδωσα κλαδάκια σε όποιον ξέρω. Είναι και το νούμερο ένα φυτό στις ανταλλαγές μεταξύ των φαν των φυτών εσωτερικού χώρου, ειδικά στην Αμερική». 

Το μπαλκόνι του Τάσου Μπρεκουλάκη είναι το ωραιότερο μπαλκόνι των Εξαρχείων. Πώς τα κατάφερε; «Διάβασα τα πάντα για το φως, τη σκίαση, την υγρασία, τα λιπάσματα – οικολογικά χρησιμοποιώ εγώ. Κάποια φυτά πρέπει να τα ποτίζεις από πάνω, κάποια από κάτω. Έμαθα να κάνω το δικό μου οικολογικό φάρμακο για τις κάμπιες, με πράσινο σαπούνι και λίγο οινόπνευμα. Έχω φέρει μικρά βελανίδια από πάρκο στο Βούπερταλ, όπου είχα πάει στο Χοροθέατρο της Πίνα Μπάους, κουβάλησα κλαράκιa από τη ζούγκλα του Αμαζονίου και τα φύτεψα και έβγαλαν ρίζες και άνθισαν. Από ό,τι φρούτα έτρωγα σε ταξίδια μου στο εξωτερικό έχω κουβαλήσει το κουκούτσι και το έχω φυτέψει [σ.σ.: ναι, έχει φυτέψει και αβοκάντο]. Έχω κουβαλήσει σπόρους από λουλούδια της Τοσκάνης. Έχουν συναισθηματική αξία τα φυτά για μένα. Δεν τα θεωρώ διακοσμητικά, αλλά ζωντανά πλάσματα. Τα φυτά επικοινωνούν μεταξύ τους. Σου προτείνω το βιβλίο “Η μυστική ζωή των δέντρων”, αξίζει να το διαβάσεις». Γιατί όμως τώρα παρουσιάστηκε αυτή η τάση; «Γιατί φέρνεις τη φύση μέσα στο σπίτι σου. Τώρα τάση είναι τα υδρόφυτα, η Pistia stratiotes –φυτά που τα βάζεις σε ένα ποτήρι και κάνουν αποικία– και η Begonia maculata, λόγω των στιγμάτων της, με 45.313 δημοσιεύσεις στο Instagram».

Κι αν δεν έχετε πειστεί ότι τα φυτά είναι μαζική ανάγκη κάθε μοντέρνου νοικοκυριού, παρακολουθήστε το ριάλιτι του Netflix που μόλις βγήκε στην πλατφόρμα, τη «Μεγάλη μάχη των λουλουδιών». Δέκα ζευγάρια ανθοδετών, ανθογλυπτών και σχεδιαστών κήπων συμμετέχουν σε μια φιλική αναμέτρηση για το ποιος θα φτιάξει τα μεγαλύτερα και ωραιότερα γλυπτά κήπου.  ■