ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «Κ»

Οι εξόριστοι του Καπιτέν

Ένας σουρεαλιστής, ένας μυθιστοριογράφος και ένας ανθρωπολόγος συζητούν στο κατάστρωμα.

Οι εξόριστοι του Καπιτέν

Οι τέσσερις εικονιζόμενοι στη φωτογραφία είναι, κατά πάσα πιθανότητα, λιγότερο εύθυμοι από όσο δείχνουν. Βρίσκονται στη Μασσαλία την άνοιξη του 1941, ανεπιθύμητοι της κυβέρνησης του Βισί, και πιο συγκεκριμένα βρίσκονται στη θρυλική έπαυλη Ερ Μπελ, καταφύγιο των προς αναχώρηση για την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Δύο εξ αυτών, ο μαρξιστής συγγραφέας Βίκτορ Σερζ (αριστερά με το τσιγάρο) και ο πατέρας του σουρεαλισμού Αντρέ Μπρετόν (δεξιά), θα φύγουν στις 24 Μαρτίου της ίδιας χρονιάς με το πλοίο «Capitaine Paul Lemerle». Οι άλλοι δύο, ο ποιητής Μπεναζαμέν Περέ και η ζωγράφος Ρεμέδιος Βάρο, θα τα καταφέρουν μερικούς μήνες αργότερα. 

Το ταξίδι του «Capitaine Paul Lemerle» διήρκεσε έναν μήνα, μέχρι που αγκυροβόλησε στη Μαρτινίκα, και αποτελεί το θέμα του μυθιστορήματος του νεαρού Γάλλου Αντριέν Μποσκ με τίτλο «Καπιτέν», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Στερέωμα. Πέραν του Σερζ και του Μπρετόν, το πλοίο είχε αρκετούς ακόμα επώνυμους επιβάτες, όπως τον ανθρωπολόγο Κλοντ Λεβί-Στρος, τον ζωγράφο Βιλφρέντο Λαμ, τη συγγραφέα Άννα Ζέγκερς, αλλά και πολλούς ακόμα ανώνυμους κυνηγημένους για την ιδεολογία ή την καταγωγή τους. Ο Μποσκ βασίζεται σε γραπτές μαρτυρίες, ημερολόγια και αλληλογραφίες, ενσωματώνει αυτούσια μέρη τους, ζωντανεύει μια ιστορία αληθινών πρωταγωνιστών, ανατρέχει στις πορείες του καθενός τους, υποθέτει τις σκέψεις και τους διαλόγους τους, τον τρόπο που αλληλεπέδρασαν διασχίζοντας τον ωκεανό. Τα γεγονότα της περιόδου εμπλέκονται με το Μανιφέστο του Σουρεαλισμού, ενώ το πλοίο πλησιάζει στους τροπικούς· εκεί θα ξεκινήσει για τους εξόριστους ταξιδιώτες μια νέα περιπέτεια. 

Από τις σελίδες του «Καπιτέν» περνούν αρκετοί ακόμα, από τη Σιμόν Βέιλ μέχρι τον Αλμπέρ Καμί, οι οποίοι δεν βρέθηκαν στο πλοίο, όμως βρέθηκαν σε κοινούς τόπους, διασταυρώθηκαν με την πορεία του ταξιδιού και, γενικά, δίνεται ορθά η αίσθηση της πραγματικότητας, ότι δηλαδή μια ολόκληρη γενιά προοδευτικών μυαλών της Ευρώπης επί της ουσίας είτε εκδιώχθηκε είτε φιμώθηκε είτε απλώς εξοντώθηκε.■