ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «Κ»

Ο Νέος Κόσμος δεν είναι πια αυτό που ξέρατε

Εκθέσεις, παραστάσεις, νέα καφέ, μπαρ και εστιατόρια τραβούν την προσοχή σε μια υποτιμημένη γειτονιά της Αθήνας, με προσφυγικό παρελθόν και πολλές άγνωστες ιστορίες που καλούμαστε να ανακαλύψουμε.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate-561597061

Τα περισσότερα χρόνια της ιστορίας του ο Νέος Κόσμος έζησε στη σκιά της επίσημης Αθήνας. Η ονομασία του είναι κυριολεκτική: αφορούσε ένα καινούργιο κομμάτι της πόλης που αναπτυσσόταν, για να απορροφήσει πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Λίγο να τον περπατήσεις, καταλαβαίνεις ότι σ’ αυτό το κομμάτι της πρωτεύουσας η ζωή έχει ξεκινήσει πολλές φορές από την αρχή. Παλιά μονώροφα και διώροφα σπίτια που έχουν ξεμείνει ανάμεσα σε πολυκατοικίες της αντιπαροχής «μπλέκονται» με συνεργεία και καταστήματα ανταλλακτικών αυτοκινήτων, βιοτεχνίες και μικρομάγαζα. Οι πληθωρικές προσφυγικές πολυκατοικίες πίσω από τη λεωφόρο Συγγρού έχουν πλέον νέους ενοίκους από τα Βαλκάνια, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Ένα θέατρο και αργότερα μια πραγματική ατμομηχανή πολιτισμού που προσγειώθηκε στις παρυφές της γειτονιάς το 2010, καθώς και νέα στέκια για φαγητό και ποτό που δημιουργούνται το ένα πίσω από το άλλο τα τελευταία χρόνια φέρνουν στο προσκήνιο μια γειτονιά της πόλης που για δεκαετίες υπήρξε προορισμός μόνο για τους κατοίκους της. Ο Νέος Κόσμος αλλάζει μέρα με τη μέρα, συνθέτοντας ένα ιδιαίτερο, συμβιωτικό μωσαϊκό.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate0
Η πεζογέφυρα στο ύψος της λεωφόρου Καλλιρρόης είναι ένα φυσικό σύνορο ανάμεσα στον Νέο Κόσμο και στο Κουκάκι.  

Από παλιά, πριν ακόμη περάσουν από δω το μετρό και το τραμ που διευκόλυναν πολύ τις μετακινήσεις από και προς την περιοχή, το φιλότεχνο κοινό ερχόταν στη γειτονιά για τις εμφανίσεις των αγαπημένων του τραγουδιστών στη μουσική σκηνή του Σταυρού του Νότου και για τις παραστάσεις του Θεάτρου Νέου Κόσμου. Η δημιουργία της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, πριν από έντεκα χρόνια, ενίσχυσε αποφασιστικά το πολιτιστικό προφίλ της περιοχής με παραστάσεις, εικαστικές εγκαταστάσεις, φεστιβάλ και συζητήσεις – δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι πολλοί Αθηναίοι έμαθαν τον Νέο Κόσμο μέσα από τη Στέγη, οι άνθρωποι της οποίας διοργάνωσαν διάφορες δράσεις αλληλεπίδρασης με τη γειτονιά που τη φιλοξενεί. Δημιούργησαν το «Soundscapes/Landscapes», μια εφαρμογή για smartphones που δίνει την ευκαιρία στον επισκέπτη να κάνει έναν οπτικοακουστικό περίπατο στα προσφυγικά, στις εκκλησίες, στους δημόσιους κοινόχρηστους χώρους, στη λαϊκή αγορά που στήνεται τα Σάββατα, με λαχανικά, φρούτα, ψάρια, μπαχαρικά και μικροαντικείμενα κάθε λογής. Με τη δράση OnAthens ανακαίνισε και γέμισε χρώμα, σε συνεργασία με τους street artists SAME84 και Ath1281, γήπεδα και παιδικές χαρές, σε μια περιοχή που είδε τριγύρω της πολλές αλλαγές, αλλά παρέμεινε ανθρώπινη. Κράτησε και κρατάει την αίσθηση και τους ρυθμούς της γειτονιάς.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate2

Οι «παλιοί» του Νέου Κόσμου

Μέχρι πρόσφατα, που άρχισαν να φωλιάζουν στους δρόμους του εστιατόρια και καφέ με κουλ αύρα, οι Αθηναίοι δεν έδιναν πολλά ραντεβού για φαγητό και ποτό στον Νέο Κόσμο. Ήταν περιοχή κατοικίας και εργασίας, όχι διασκέδασης. Κάποιοι κατέληγαν στον Μπάτμαν, ένα από τα πιο θρυλικά ξενυχτάδικα της πόλης, για να συνεχίσουν το ποτό μέχρι να ξημερώσει. Κάποιοι έφταναν έως εδώ για τον ιστορικό Svejk, το διώροφο εστιατόριο, το πρώτο τσέχικο της πόλης, που άνοιξε τις πόρτες του πριν από 39 χρόνια στην οδό Ρουμπέση, για να φάνε ψωμάκια knedlíky και πάπια με σάλτσα μύρτιλου δίπλα σε φιγούρες από τον Καλό στρατιώτη Σβέικ του Jaroslav Hašek και σε εικόνες της Πράγας. Πέρα από τους καφενέδες και τα αναψυκτήρια, άνοιξαν και κάποια μεζεδοπωλεία. Όσοι δούλευαν ή κινούνταν στην περιοχή έκαναν απαραιτήτως μια στάση στον Αρμένη Τόμας, που από το 1983 φτιάχνει τα ίδια απαράλλαχτα κεμπάπ από ανάμεικτο μοσχαρίσιο κιμά, καρυκευμένο μόνο με κρεμμύδι και αλάτι, ή στο σουβλατζίδικο του Αχιλλέα, που βρίσκεται από το 1987 στη Σπινθάρου κι έχει ακόμη την ίδια παλιά ταμπέλα, για ένα τυλιχτό με γύρο. 

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate4
Ο Αχιλλέας, κλασικό στέκι του Νέου Κόσμου για ένα τυλιχτό με γύρο. © ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΝΙΚΟΛΑΣ, ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Η γειτονιά γίνεται κουλ

Οι πρόσφατες αλλεπάλληλες αφίξεις καφέ-μπαρ και εστιατορίων έφεραν νέα ζωντάνια στην περιοχή. Το λιτά μοντέρνο ΦΙΤΑ, μια χαλαρή, φιλική γαστροταβέρνα με μενού που αλλάζει καθημερινά, που άνοιξε στη συμβολή Ντουρμ και Κασομούλη, πίσω από τις προσφυγικές πολυκατοικίες, απέναντι από τις γραμμές του τραμ, ήταν instant hit. Το Naif, στην Ευρυδάμαντος, με την κόκκινη επιγραφή από νέον και την κίτρινη μπάρα, το οποίο συνδυάζει καλό καφέ, brunch, πίτσες και μπέργκερ και ποτό, ήταν μία ακόμη ωραία προσθήκη στην περιοχή. Πολλοί στήνουν στο περβάζι του το μικρό τους εξωστρεφές «γραφείο», παίρνοντας έναν εσπρέσο κι ανοίγοντας το λάπτοπ τους ή δίνουν ραντεβού στα τραπέζια του για μια μπίρα ή ένα κοκτέιλ μετά τη δουλειά. Μερικά βήματα παραπέρα, στον ίδιο δρόμο, ο Λάλος, με τη χαρακτηριστική μπλε πρόσοψη, προτείνει κι εκείνος μια μικρή χαλαρή στάση για καφέ και τσιμπολόγημα (γλυκά και αλμυρά rolls, cookies και κέικ, σάντουιτς και σαλάτες) ή κάποιο ποτό αργότερα.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate6
Στο καλαίσθητο εστιατόριο Αnnie – Fine Cooking, η σεφ Σταυριανή Ζερβακάκου παρουσιάζει μια ιδιαίτερη, ιδιοσυγκρασιακή κουζίνα που αλλάζει με τις εποχές.

Στο πολύ καλαίσθητο μικρό εστιατόριο που ακούει στο όνομα Αnnie – Fine Cooking, στην οδό Μεναίχμου, η σεφ Σταυριανή Ζερβακάκου παρουσιάζει μια ιδιαίτερη, ιδιοσυγκρασιακή, ελληνική κουζίνα που αλλάζει με τις εποχές, αξιοποιώντας προϊόντα από διάφορα σημεία της χώρας και όσα «αλιεύει» στην αγορά και δένοντας διάφορες τεχνικές και μαγειρικές παραδόσεις. Το Τέρας, στεγασμένο σε διώροφο κτίσμα του ’30, με μια όμορφη αυλή, προτείνει πλούσια πρωινά κι αργότερα σαλάτες, αργεντίνικα choripans, steak sandwiches, burgers και κοκτέιλ.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate8
Η γαστρονομική βόλτα συνεχίζεται (από αριστερά): Τέρας, La Bella Napoli και Naif.
o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate10
Το Nerdom, όπου βρίσκει κανείς action figures, μπλουζάκια με υπερήρωες, κόμικ και παιχνίδια. © ΘΑΛΕΙΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΛΙΝΑ ΛΕΦΑ

Τα χειροποίητα έπιπλα (τα φτιάχνει ένας από τους ιδιοκτήτες) που βλέπεις στα δωμάτια είναι προς πώληση, ενώ στον επάνω χώρο ετοιμάζονται εκθέσεις και workshops, σεμινάρια και μαθήματα γιόγκα. Για όσους θέλουν κάτι ιταλικό, υπάρχει στην οδό Ρουμπέση το La Bella Napoli, η μικρή πιτσερία που έστησε ένας Μιλανέζος που μένει εδώ και κάποια χρόνια στην Αθήνα. Σχετικά πρόσφατη άφιξη κι αυτή στη γειτονιά, φτιάχνει ναπολιτάνικες πίτσες σε διάφορες εκδοχές.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate12
Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση υπήρξε καταλύτης για τη γειτονιά. Δεξιά, graffiti artwork από τον Same84 σε γήπεδο μπάσκετ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του Ιδρύματος OnAthens. © ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΖΕΤΖΙΑΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ, ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Δεδομένου ότι στη Συγγρού, στο ύψος του Νέου Κόσμου, βρίσκονται και δύο από τα πιο αξιόλογα γαστρονομικά εστιατόρια της Αθήνας, η περιοχή προσελκύει και τους λάτρεις του fine dining. Η Hytra στον όγδοο όροφο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών προτείνει μια ιδιαίτερη δημιουργική ελληνική κουζίνα με αστέρι Michelin, που δίνει έμφαση στην πρώτη ύλη. Μαζί με τη μοντέρνα πρόταση του Première του ξενοδοχείου Athenaeum InterContinental, που κινείται σε διεθνή λογική, με σεφ τον ταλαντούχο Μιχάλη Νουρλόγλου, βάζουν μια πιο γκουρμέ πινελιά στην περιοχή.

o-neos-kosmos-den-einai-pia-ayto-poy-xerate14
Το δισκάδικο-γκαλερί UnderFlow, που πλαισιώνει βινύλια και CD με jazz, rock, ethnic και experimental μουσικές, με περιοδικές εκθέσεις έργων τέχνης. © ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Η λειτουργία του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην περιοχή του Φιξ, τα νέα ξενοδοχεία που υψώθηκαν κατά μήκος της Συγγρού και η άνοδος του Airbnb αλλά και τα πάρε-δώσε με την απέναντι όχθη της λεωφόρου, όπου απλώνεται το δημοφιλές Κουκάκι, έφεραν ξένους επισκέπτες και στον Νέο Κόσμο, που κάνοντας τις βόλτες τους στην περιοχή βρίσκουν και μερικές αφορμές για shopping. Δίπλα στα μαγαζιά μοτοσικλέτας της Καλλιρρόης πλέον συναντά κανείς το Nerdom, όπου βρίσκει action figures, μπλουζάκια με υπερήρωες, κόμικ και παιχνίδια, ή το δισκάδικο-γκαλερί UnderFlow, που πλαισιώνει βινύλια και CD με jazz, rock, ethnic κι experimental μουσικές με περιοδικές εκθέσεις έργων τέχνης. Παραμέσα, στη Μανδροκλέους, ανάμεσα στα σπίτια και τα μαγαζιά που καλύπτουν τις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων, κρύβεται το καλαίσθητο studio του Daphnis & Chloe που κλείνει ελληνικά βότανα και μπαχαρικά σε σακουλάκια και κουτάκια με μοντέρνα αισθητική – μπουκετάκια ρίγανης από τον Ταΰγετο, δίκταμο από την Κρήτη, ανθάκια άγριου θυμαριού σε όμορφες συσκευασίες είναι ένα υπέροχο δώρο για όποιον αγαπά τη μαγειρική. Μερικούς δρόμους παραπέρα, στη Θεοδωρήτου Βρεσθένης, βρίσκεις ακόμη τα παραδοσιακά λουκούμια του Βομβύλα, η ιστορία των οποίων κρατάει από το 1950, όπως γράφει με μεγάλα μπλε γράμματα έξω από το εργαστήρι του. Περνάς απέξω και βλέπεις από το τζάμι τον καλυμμένο με άχνη ζάχαρη πάγκο με φόντο τα λευκά πλακάκια. Δίπλα στα καινούργια, και σ’ αυτή την περίπτωση, είναι και τα παλιά.