ΜΕ ΤΗΝ «Κ»

«ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ», 60 χάρτες και αλφαβητάρι όρων σε μια έκδοση, αυτή την Κυριακή με την Καθημερινή

Ο κατάλογος των τουρκικών διεκδικήσεων

– Οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου. Είναι το μοναδικό θέμα που και η Ελλάδα αναγνωρίζει ως διαφορά μεταξύ των δύο χωρών.
– Επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Συνοδεύεται από την απειλή χρήσεως βίας εκ μέρους της Τουρκίας σε περίπτωση ασκήσεως των νομίμων δικαιωμάτων της Ελλάδος στο Αιγαίο.
– Καθεστώς αποστρατιωτικοποιήσεως των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
– Διαφορετικό εύρος του εναερίου χώρου, 10 ν. μιλίων εν σχέσει προς το εύρος των χωρικών υδάτων, 6 ν. μιλίων.
– Όρια της Περιοχής Πληροφοριών Πτήσεων (FIR) Αθηνών.
– Όρια της Ζώνης Έρευνας και Διασώσεως στο Αιγαίο.
– Επιχειρησιακά όρια στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
– Αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί απροσδιορίστου αριθμού μικρών νησιών στο Αιγαίο. Πρόκειται για τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες».
– Αμφισβήτηση της υπάρξεως ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο που σχηματίζουν το Καστελλόριζο, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και η Κρήτη, καθώς και αμφισβήτηση του συνόλου της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).

Διαφορά μεταξύ παραβάσεων και παραβιάσεων των τουρκικών μαχητικών

Στα ΜΜΕ αναφέρεται ότι τουρκικά μαχητικά πραγματοποίησαν, π.χ., τρεις παραβιάσεις και τέσσερις παραβάσεις. Ο όρος παραβίαση (violation) χρησιμοποιείται εν σχέσει προς τον εθνικό εναέριο χώρο. Σημαίνει ότι τα τουρκικά μαχητικά παραβίασαν τον ελληνικό εναέριο χώρο των 10 μιλίων από τις ακτές. Η παραβίαση συνιστά αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας.
Ο όρος παράβαση (infringement) χρησιμοποιείται για τους κανόνες εναερίου κυκλοφορίας που ισχύουν στο FIR Αθηνών. Σημαίνει ότι τα τουρκικά μαχητικά εισήλθαν εντός των ορίων του FIR Αθηνών χωρίς να υποβάλουν σχέδια πτήσεως στο Κέντρο Ελέγχου Εναερίου Κυκλοφορίας της Αθήνας. Η παράβαση συνιστά αμφισβήτηση της αρμοδιότητας ενός κράτους να ελέγχει και να συντονίζει τις πτήσεις εντός του FIR του.

Νησιά, βράχοι, χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα

Στο άρθρο 121 της Συμβάσεως για το Δίκαιο της Θάλασσας ορίζεται ότι όλα τα νησιά δικαιούνται αιγιαλίτιδας ζώνης, συνορεύουσας ζώνης, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Στην παράγραφο 3 εισάγεται όμως μια εξαίρεση: «Οι βράχοι οι οποίοι δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή δεν θα έχουν ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα». Το ερώτημα που τίθεται συχνά είναι υπό ποίες προϋποθέσεις ένα νησί θεωρείται βράχος. Ο λόγος του ερωτήματος έγκειται στο ότι από τα περίπου 8.500 ελληνικά νησιά του Αιγαίου μόνον 100 κατοικούνται. Τα υπόλοιπα δικαιούνται υφαλοκρηπίδας;
Αυτή η ανησυχία οδήγησε το 1995 στο πρόγραμμα δημιουργίας υποδομών που θα διευκόλυναν την ανθρώπινη διαβίωση σε 12 μικρά νησιά. Η εγκατάσταση ανθρώπων στα νησιά θα πληρούσε τον όρο περί της δυνατότητας να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση. Κατά συνέπεια, θα ήσαν σε θέση να διεκδικήσουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Στην πραγματικότητα, στην περιοχή του Αιγαίου η συγκεκριμένη διάταξη περί υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ είναι πρακτικώς άνευ νοήματος. Κάθε νησί ασχέτως μεγέθους μπορεί να διεκδικήσει αιγιαλίτιδα ζώνη. Λόγω του πλήθους και της εγγύτητάς τους σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του Αιγαίου, οι θαλάσσιες περιοχές καλύπτονται από το δικαίωμά τους στα χωρικά ύδατα. Για την ακρίβεια, η γειτνίαση με άλλα νησιωτικά ή ηπειρωτικά εδάφη σε πολλές περιπτώσεις δεν επιτρέπει ούτε την πλήρη διεκδίκηση αιγιαλίτιδας ζώνης. Δεν ισχύει το ίδιο στην περίπτωση νησιών με θαλάσσιο μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Ιόνιο, λόγω του πολύ μικρότερου αριθμού τους. Εκεί είναι κρίσιμα όλα τα νησιά του συμπλέγματος της Μεγίστης (Καστελλόριζο), τα νησιά νοτίως της Κρήτης και τα Επτάνησα. Από τα δώδεκα νησιά του προγράμματος του 1995, τα μόνα για τα οποία θα μπορούσε να έχει νόημα η διεκδίκηση υφαλοκρηπίδας (ή ΑΟΖ) ήσαν η Γαυδοπούλα, νοτίως της Κρήτης, τα Αντικύθηρα και η Στρογγύλη, στην περιοχή του Καστελλόριζου.

Ανησυχητικά μεγάλες επενδύσεις

Η Τουρκία το 2012 διαπίστωσε ότι δεν είχε δικά της σύγχρονα ερευνητικά σκάφη για να δημιουργεί κρίσεις όπου και όποτε επιθυμεί. Τον Δεκέμβριο του 2012 αγόρασε το νορβηγικό ερευνητικό σκάφος «Πολάρκους Σαμούρ» έναντι τιμήματος 213 εκατ. δολαρίων και το με- τονόμασε σε «Μπαρμπαρός Χαϊρεντίν Πασά». Το πλήρωμα και η επεξεργασία των σεισμικών δεδομένων παρέμειναν υπό τη νορβηγική εταιρεία Πολάρκους με ανανεούμενα συμβόλαια μέχρι τον Ιανουάριο του 2019.
Το κόστος των συμβολαίων ανήλθε σε τουλάχιστον 40 εκατ. δολάρια. Το 2017 ολοκληρώθηκε η ναυπήγηση ενός άλλου ερευνητικού σκάφους, το οποίο στοίχισε 115 εκατ. δολάρια και ονομάσθηκε «Ορούτς Ρέις».
Τον Δεκέμβριο του 2017 περιήλθε στην Τουρκία το σκάφος «Ντιπ Σι Μέτρο ΙΙ», που κάνει γεωτρήσεις στην ανοιχτή θάλασσα και σε μεγάλα βάθη.
Ακολούθως το 2018 αγόρασε το αδελφό σκάφος «Ντιπ Σι Μέτρο Ι», που μετονόμασε σε «Γιαβούζ». Εν αντιθέσει προς το σεισμογραφικό «Πολάρκους/Μπαρμπαρός» που αγοράσθηκε ακριβά, τα δύο γεωτρητικά πλοία αποκτήθηκαν σε χαμηλές τιμές εν σχέσει προς το κόστος ναυπηγήσεώς τους. Τέλος, το 2020 αγόρασε ένα τρίτο γεωτρητικό σκάφος, το «Σερτάο», που μετονόμασε σε «Κανουνί».
Σε οποιαδήποτε περίπτωση κανένα κράτος δεν κάνει επενδύσεις σχεδόν 1 δισ. δολαρίων χωρίς πρόθεση να τις χρησιμοποιήσει.

Αυτή την Κυριακή με την Καθημερινή