ΤΑΞΙΔΙΑ

Θα ξαναβρεθούμε στην Αθήνα

Θα ξαναβρεθούμε στην Αθήνα

Αργά και μεθοδικά η πόλη δουλεύει για την επόμενη μέρα. Και έχει λόγους να αισιοδοξεί.

Δεν είναι εύκολο να τοποθετηθείς από απόσταση στην πόλη στην οποία έχεις ζήσει όλη σου τη ζωή. Την έχεις δει να περνά από δύσκολες φάσεις, να μεταμορφώνεται, να πληγώνεται, να στέκεται στα πόδια της ξανά. Κι ενώ έχει ανοίξει το βήμα προς το μέλλον για τα καλά, υποδεχόμενη 6,3 εκατ. ξένους επισκέπτες το 2019, τη βλέπεις να παγώνει και πάλι μέσα σε ένα παγκόσμιο standstill. Η τρικυμία της πανδημίας βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αλλά, ακόμα κι όταν κοπάσει, η ελληνική πρωτεύουσα –που τους δύο πρώτους μήνες του 2020 κατέγραφε σημαντική αύξηση των τουριστικών αφίξεων σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά– θα μαζεύει τα απόνερά της για καιρό.

Tα φθινοπωρινά βράδια, μέχρι την επιβολή του δεύτερου lockdown, τα λιγοστά αναμμένα φώτα από τα δωμάτια των ξενοδοχείων επί της λεωφόρου Συγγρού λειτουργούσαν σαν άτυπο βαρόμετρο της περιορισμένης τουριστικής κίνησης. Ο οδικός άξονας που ξεκινά από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και καταλήγει στο παραλιακό μέτωπο καθιερώθηκε την τελευταία διετία σε νέα «πιάτσα» φιλοξενίας, με καινούργιες μονάδες να ανοίγουν η μία μετά την άλλη. Οι ταξιδιώτες όμως δεν ήρθαν τελικά, ενώ αβέβαιο προμηνυόταν το σκηνικό και για τους επόμενους μήνες. Σύμφωνα με στοιχεία του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΞΕΕ), σε 491 καταλύματα ανέρχεται το ξενοδοχειακό δυναμικό της Αττικής, χωρίς τα νησιά του Αργοσαρωνικού. Από αυτά, μετά το πρώτο lockdown άνοιξαν μόλις τα 318. «Οι συνθήκες είναι ευμετάβλητες και δεν γνωρίζουμε υπό ποιους όρους θα λειτουργήσουμε», σημειώνει ο Αλέξανδρος Βασιλικός, πρόεδρος του ΞΕΕ. «Ό,τι είχαμε σε κρατήσεις σταδιακά ακυρωνόταν, αφού για παράδειγμα δεν έγιναν συνέδρια και city breaks, άρα εκ των πραγμάτων ένα μέρος της χειμερινής πελατείας χάθηκε. Και όλα αυτά με το δεδομένο της υπερπροσφοράς, του μοντέλου frozen yoghurt, που δυστυχώς εφαρμόστηκε και στον τουρισμό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η βραχυχρόνια μίσθωση αφέθηκε εντελώς ανεξέλεγκτη. Είναι σαφές ότι πρέπει να στηριχθεί η ξενοδοχειακή λειτουργία των πόλεων, γιατί αυτή είναι που προχωρά σε σημαντικές επενδύσεις, προκειμένου να ζήσει μια πόλη από τους πολλαπλασιαστές του τουρισμού και να μπουν χρήματα στον παραγωγικό ιστό της. Το 1 ευρώ που ξοδεύεται στη διαμονή αντιστοιχεί σε 4 ευρώ δαπανών για αγορές, εστίαση, διασκέδαση, κ.λπ.».

tha-xanavrethoyme-stin-athina0
ΠΟΔΗΛΑΤΑΔΑ ΣΤΟ ΘΗΣΕΙΟ © KOSTIS NTANTAMIS/AFP/VISUALHELLAS.GR

Μέσα σε έναν χρόνο, από τον Αύγουστο του 2019 έως τον Αύγουστο του 2020, από τις ψηφιακές πλατφόρμες βραχυχρόνιων μισθώσεων είχαν «κατέβει» πάνω από 3.000 αγγελίες διαμερισμάτων στο κέντρο της Αθήνας. Η πανδημία επέδρασε καταλυτικά: η αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων μοιάζει πλέον να επιστρέφει στο επίπεδο όπου βρισκόταν προ τριετίας, πριν δηλαδή αρχίσουν να παρατηρούνται φαινόμενα υπερπροσφοράς σε περιοχές χαμηλότερου τουριστικού ενδιαφέροντος, όπως τα βόρεια προάστια. Τα ενοίκια, ωστόσο, παραμένουν υψηλά, ενώ το κατά πόσο στις αθηναϊκές γειτονιές θα κυριαρχήσει πάλι η μόνιμη κατοικία μένει να αποδειχθεί. «Οι τουρίστες δεν εξαφανίστηκαν, είναι απλώς λιγότεροι», μου λέει κάτοικος της περιοχής της Ακρόπολης. Από τα εννέα διαμερίσματα της πολυκατοικίας της που βρίσκονταν μέχρι τον περασμένο Μάρτιο στη βραχυχρόνια μίσθωση, τα τρία εξακολούθησαν το καλοκαίρι του 2020 να υποδέχονται ξένους επισκέπτες, και μάλιστα σε ικανοποιητικούς ρυθμούς.

ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΕΞΩ

Μέρα μεσημέρι στα στενά γύρω από την οδό Μητροπόλεως, στο Σύνταγμα, εκεί που προ Covid-19 για να βρεις τραπέζι στον πεζόδρομο έπρεπε να έχεις την τύχη με το μέρος σου, τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Περπατάς σε μια άλλη Αθήνα. Μουδιασμένη και αμήχανη μεν, πάντα όμως μια πόλη «έξω» –αυτό δεν της το στέρησε η πανδημία–, που, όσο κι αν συννεφιάζει προσωρινά, βρίσκει τον τρόπο να ανθίζει μέσα από τις αντιφάσεις της, αυτές ακριβώς που της προσδίδουν διαχρονικά μέρος της γοητείας της. «Aναβαθμίζουμε συνεχώς τις υπηρεσίες του δήμου μας, προκειμένου να προσφέρουμε μια καλύτερη και περισσότερο προσβάσιμη πόλη σε κατοίκους και επισκέπτες», λένε οι άνθρωποι του Δήμου Αθηναίων. «Η Αθήνα γίνεται όλο και πιο φιλόξενη. Και αυτό το αποδεικνύουμε καθημερινά, με τις δράσεις καθαριότητας, τις οποίες από την πρώτη μέρα θέσαμε ως προτεραιότητα σε καθεμία από τις γειτονιές της, με μια συντονισμένη εκστρατεία anti-graffiti, με τη συντήρηση και την αναβάθμιση των χώρων πρασίνου, με τη βελτίωση των υποδομών».

Ο Γιάννης Τσάκαλος, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας στρατηγικού μάρκετινγκ AQ Strategy, ως έμπειρος γνώστης της ελληνικής τουριστικής πραγματικότητας, βλέπει την Αθήνα αντιμέτωπη με μια ουσιαστική πρόκληση. «Έχει μοναδικά πράγματα να προσφέρει, αρκεί να ενταχθούν σε έναν στρατηγικό σχεδιασμό, ώστε να αναδειχθούν σωστά. Η Αθήνα δεν είναι μόνο προορισμός, αλλά και μια μοναδική εμπειρία που αξίζει να ζήσεις. Η δεδομένη συνθήκη τής δίνει την ευκαιρία να επικεντρωθεί στρατηγικά σε αυτή την προσέγγιση, την οποία και αναζητεί η νέα γενιά ταξιδιωτών. Πόσοι από τους εν δυνάμει επισκέπτες της γνωρίζουν ότι σε 20 λεπτά από το κέντρο μπορούν να απολαύσουν τη θάλασσα ή ότι σε μία ώρα μπορούν να κάνουν σκι στο βουνό τον χειμώνα; Ότι κάθε μέρα στην Αθήνα μπορεί να είναι μία ακόμη έκπληξη γι’ αυτούς: η γαστρονομία, ο πολιτισμός, οι άνθρωποι, η ζωντάνια της πόλης. Αυτή η προσέγγιση θα διαφοροποιήσει την πόλη στρατηγικά και θα της δώσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα». Για τον κ. Τσάκαλο, το κλειδί είναι η προσαρμοστικότητα στην αλλαγή, την οποία επιτάχυνε η πανδημία. «Το ερώτημα είναι αν η Αθήνα θα μπορέσει να προσαρμοστεί σε αυτήν και να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία».

ΝΕΕΣ ΑΦΙΞΕΙΣ

Την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου καταγράφηκαν μόλις 3,9 εκατ. διεθνείς αεροπορικές αφίξεις στον διεθνή αερολιμένα «Ελευθέριος Βενιζέλος», έναντι 15,8 εκατ. το 2019. Η πόλη πάντως ελπίζει πως θα συνεχίσει να κινείται. Με το βλέμμα στο διαχρονικό σύμβολό της, την Ακρόπολη, της οποίας οι υποδομές αναβαθμίζονται συνολικά μέσα από τον νέο φωτισμό, που εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο με την υπογραφή της βραβευμένης με Έμμυ Ελευθερίας Ντεκώ και διακρίνει για πρώτη φορά τα μνημεία του Ιερού Βράχου από τα τείχη, αλλά και μεταξύ τους, και με τον σύγχρονο ανελκυστήρα πλαγιάς, που παραδόθηκε τον Δεκέμβριο στο κοινό. Με τις εργασίες για τη μεταμόρφωση της Εθνικής Πινακοθήκης σε μουσείο του 21ου αιώνα να προχωρούν, ώστε τον Μάρτιο του 2021 η νεοελληνική τέχνη να επιστρέψει οριστικά στο «σπίτι» της. Με τις συζητήσεις για μελλοντική επέκταση του μετρό στα δυτικά και νότια προάστια της Αθήνας –η οποία θα εξασφαλίσει, μεταξύ άλλων, καλύτερη πρόσβαση στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος– να έρχονται στο προσκήνιο. Με νέα ξενοδοχεία να προστίθενται στο χαρτοφυλάκιό της, όπως το Athens Capital-MGallery, μια επένδυση ύψους 60 εκατ. ευρώ –το πρώτο πεντάστερο ξενοδοχείο διεθνούς αλυσίδας που ανοίγει στο κέντρο μετά το 2004–, ή την άφιξη της ισραηλινής αλυσίδας Brown Hotels στην περιοχή της Ομόνοιας. Με καινούργια εγχειρήματα να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους στον χώρο της εστίασης, αποδεικνύοντας πως αντανακλαστικά υπάρχουν και στις πλέον αντίξοες συνθήκες, όπως η κατ’ οίκον γαστρονομική εμπειρία που προσφέρει το Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία, την οποία οι Αθηναίοι μπορούν να απολαύσουν στο σπίτι τους σε εκλεπτυσμένα σκεύη σερβιρίσματος, επιλέγοντας μέσα από πέντε διαφορετικά μενού. Με τη φιλοξενία να εγκαινιάζει νέα κόνσεπτ, όπως το Work from Hotel των Electra Hotels, που μένουν ανοιχτά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη για τους business travelers και προσφέρουν ειδικές εκπτώσεις στα rooftop εστιατόριά τους. Και με τους πολίτες, βέβαια, να διχάζονται για το κατά πόσο ο Μεγάλος Περίπατος, η αστική παρέμβαση που ξεκίνησε να υλοποιεί πιλοτικά η δημοτική αρχή για την ενοποίηση του Ιστορικού Κέντρου μέσα από διαπλατύνσεις πεζοδρομίων σε σημαντικούς οδικούς άξονες, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, ποδηλατόδρομους κ.ά., ωφελεί τελικά την πόλη.

tha-xanavrethoyme-stin-athina1
ATHENS CAPITAL

«Ο τουρισμός πόλης είναι μια προέκταση της ζωής των κατοίκων της. Αυτό που βλέπουν οι επισκέπτες είναι αυτό που ζουν οι κάτοικοι στην καθημερινότητά τους. Αν λοιπόν οι δεύτεροι είναι χαρούμενοι, θα είναι και οι πρώτοι», σημειώνει η Ιωάννα Δρέττα, διευθύνουσα σύμβουλος της Marketing Greece, μιας σύμπραξης του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων και του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος για την προβολή του ελληνικού τουρισμού. «Η ανάγκη για βιωσιμότητα και πράσινα ταξίδια ενισχύθηκε ως τάση στην πανδημία. Σε αυτό το πλαίσιο, υποδομές όπως ο Μεγάλος Περίπατος τις χρειάζεται η πόλη, για να αξιοποιηθούν όμως τουριστικά πρέπει να υποστηριχθούν από αντίστοιχα προϊόντα, να συμπεριληφθούν για παράδειγμα σε οργανωμένες ή self-guided περιηγήσεις. Στην Ελλάδα συγχέουμε συχνά τις υποδομές με το προϊόν. Το ότι η Αθήνα έχει τον Εθνικό Κήπο δεν αρκεί. Για να τον γνωρίσει και να τον χαρεί ο επισκέπτης, πρέπει να μπορεί να κάνει και μια ενδιαφέρουσα δραστηριότητα σε αυτόν».

Μέχρι την επιβολή του δεύτερου lockdown, για να βρεις τραπέζι στο Proveleggios, το πρόσφατο δημιούργημα του restaurateur Κώστα Πισιώτη στον Κεραμεικό, που άνοιξε στα τέλη του 2019, έπρεπε να έχεις προνοήσει εγκαίρως για την κράτησή σου. «Φύσει αισιόδοξος άνθρωπος», όπως αυτοχαρακτηρίζεται, ο κ. Πισιώτης διέγνωσε στη μετά Covid-19 εποχή μια ευκαιρία. Τον περασμένο Μάιο, ενώ ακόμη η πόλη παρέμενε «κλειστή», προχώρησε σε ριζική ανακαίνιση του έτερου εστιατορίου του, Nolan, στο Σύνταγμα. «Αποφασίσαμε, αντί να παίξουμε άμυνα, να βγούμε μπροστά και να εμπιστευτούμε τις δυνάμεις μας. Να προσφέρουμε μια καθησυχαστική ποιότητα στους πελάτες μας που να εμπνέει ασφάλεια και καθαριότητα, ώστε, όταν θα είναι έτοιμοι να βγουν, να ξέρουν ότι σε εμάς μπορούν να την αναζητήσουν», λέει. Πριν από λίγες εβδομάδες, η ομάδα του Nolan και του Proveleggios σύστησε στους Αθηναίους το τρίτο κατά σειρά γαστρονομικό της πρότζεκτ, το PS Luncheon: ένα μενού σχεδιασμένο για το σπίτι, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει 3 DIY kits για πίτσα, ράμεν και τάκος, κρασιά περιορισμένης κυκλοφορίας και κοκτέιλ με 3 διαφορετικά είδη πάγου.

tha-xanavrethoyme-stin-athina2
PROVELEGGIOS

Λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα, στο Παγκράτι, το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, που πραγματοποίησε τα εγκαίνιά του το φθινόπωρο του 2019, έκλεισε στα μέσα Μαρτίου για τρεις ολόκληρους μήνες και παραμένει κλειστό στην παρούσα συνθήκη, επανατοποθετείται με τη σειρά του στο πολιτιστικό γίγνεσθαι της πόλης. Στο σύντομο διάστημα που άνοιξε για το κοινό, το σύστημα κλιματισμού προσαρμόστηκε σε ανοιχτού κυκλώματος, ώστε να γίνεται χρήση φρέσκου αέρα στους εσωτερικούς χώρους, η χρήση ηλεκτρονικού εισιτηρίου ενθαρρύνθηκε για την επίσκεψη σε συγκεκριμένα time slots και με μειωμένο αριθμό επισκεπτών, ενώ παράλληλα σχεδιάστηκαν καινούργια ψηφιακά προϊόντα, που θα το φέρουν πιο κοντά στο κοινό. «Η συγκυρία είναι πιο δύσκολη για εμάς, γιατί ως νέο μουσείο δεν διαθέτουμε αρχειακό απόθεμα ψηφιακών δράσεων, συνεπώς πρέπει να δημιουργήσουμε αυτό το υλικό ταχύτατα σε μια περίοδο που δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα έσοδα», εξηγεί η Κατερίνα Μαρκαδάκη, Head of Business Development του μουσείου.

Προσαρμοστικότητα, η λέξη-κλειδί. Όσο πιο γρήγορα το αντιληφθεί η πόλη, τόσο πιο δυναμικά θα σταθεί στη νέα πραγματικότητα. Κινήσεις εξωστρέφειας και αξιόλογες μεμονωμένες προσπάθειες έχει να επιδείξει σε αφθονία. Το πώς ακριβώς θα τα εξαργυρώσει όλα αυτά όταν η κανονικότητα επιστρέψει, θα φανεί εν καιρώ. Προς το παρόν, αναζητεί το φρέσκο της αφήγημα, απολαμβάνοντας τη χειμωνιάτικη λιακάδα.

Πρώτη δημοσίευση: “Greece Is Αθήνα”. 
Μπορείτε να παραγγείλετε το τεύχος εδώ: https://subscription.kathimerini.gr/greece-is