ΥΓΕΙΑ

Τα «μαγικά ποντίκια» που νικούν την COVID-19

ta-magika-pontikia-poy-nikoyn-tin-covid-19

«Είμαστε αισιόδοξοι ότι μπορούμε να δώσουμε μια λύση για τον συγκεκριμένο κορωνοϊό ώς το φθινόπωρο», είπε ο αντιπρόεδρος ερευνών της Regeneron Χρήστος Κυρατσούς στη συνέντευξή του στην «Κ» στις 26 Απριλίου 2020. Και συνέχισε: «Η “λύση” είναι μια θεραπεία αντισωμάτων που θωρακίζει τον υγιή και θεραπεύει τον ασθενή. Ο στόχος είναι να μειωθεί κατά πολύ η θνησιμότητα, να υποχωρήσει η ανασφάλεια και όταν μέσα σε 1-2 χρόνια παρασκευαστεί το ασφαλές εμβόλιο να επιστρέψει η ανθρωπότητα στην κανονικότητα».

Ο κ. Κυρατσούς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι η «λύση» της Regeneron για τον κορωνοϊό θα χορηγούνταν πειραματικά ακόμα και στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και μάλιστα μέσα στον Λευκό Οίκο, λίγες ώρες πριν εισαχθεί στο νοσοκομείο την περασμένη εβδομάδα όπου έμεινε τρεις ημέρες. Δύο ημέρες μετά την έξοδό του από το στρατιωτικό νοσοκομείο της Ουάσιγκτον «Ουόλτερ Ριντ», ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε σε βίντεο όπου μεταξύ άλλων εκφράστηκε με τα πιο θερμά λόγια για το κοκτέιλ αντισωμάτων της Regeneron. «Αισθάνθηκα αμέσως καλύτερα», είπε. Οι σκεπτικιστές αναφέρουν ότι η προεδρική ευφορία μπορεί να οφείλεται σε παρενέργεια από την ταυτόχρονη χορήγηση του στεροειδούς δεξαμεθαζόνης, που «συγκρατεί» το ανοσοποιητικό σύστημα για να μην αντιδράσει υπερβολικά. Είναι όμως γεγονός ότι μέχρι το τέλος της εβδομάδας όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η μόλυνση του προέδρου αντιμετωπίστηκε δραστικά και τα πρώτα συμπτώματα που τον οδήγησαν στο νοσοκομείο υποχώρησαν ταχύτατα.

Στις 26 Ιουλίου η «Κ» δημοσίευσε συνέντευξη του προέδρου του Δ.Σ. της Regeneron Ρόι Βαγιέλου (Roy Vagelos), ο οποίος είχε δηλώσει ότι η εταιρεία θα γνωρίζει για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του κοκτέιλ αντισωμάτων που προετοιμάζει στα τέλη του καλοκαιριού ή στις αρχές του φθινοπώρου. Σε νέα επικοινωνία του με την «Κ» πριν από λίγες ημέρες ο κ. Βαγιέλος επισήμανε: «Εάν το κοκτέιλ αντισωμάτων της Regeneron αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικό και ασφαλές σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές και εγκριθεί από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων (FDA), τότε πρόκειται για πολύ καλά νέα, για μια σημαντική εξέλιξη για τη θεραπεία ασθενών που έχουν προσβληθεί από την COVID-19. Ο κυριότερος μακροπρόθεσμος στόχος για ανθρώπους και τις οικονομίες σε όλο τον κόσμο είναι ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο που προστατεύει απέναντι στην προσβολή από αυτόν τον τρομερό ιό».

ta-magika-pontikia-poy-nikoyn-tin-covid-190
Ο αντιπρόεδρος ερευνών της Regeneron Χρήστος Κυρατσούς.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί φιλική σχέση με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Regeneron Λέοναρντ Σλάιφερ, ο οποίος ίδρυσε την εταιρεία το 1988 μαζί με τον Ελληνα επιστήμονα Τζoρτζ Γιανκόπουλο. Στη Regeneron επένδυσε το 1995 ο Ρόι Βαγιέλος, Ελληνοαμερικανός, ιστορικός πρόεδρος της Merck, μία από τις κορυφαίες μορφές της αμερικανικής φαρμακοβιομηχανίας. «Επένδυσα στη Regeneron γιατί κατάλαβα ότι είναι μια εταιρεία με σπουδαίους επιστήμονες», είπε στην «Κ» ο κ. Βαγιέλος. Η Regeneron έχει λάβει τους τελευταίους μήνες οικονομική ενίσχυση από το αμερικανικό κράτος άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων στο πλαίσιο της επιχείρησης «Warp Speed» για την ταχύτατη παραγωγή θεραπειών. Η εταιρεία έχει δεσμευθεί για την παραγωγή μέσα στους επόμενους μήνες 300.000 δόσεων του κοκτέιλ αντισωμάτων που έχει δημιουργήσει, ενώ έχει ήδη συμφωνήσει με τη φαρμακευτική Roche για την παραγωγή 250.000 δόσεων μηνιαία από τις αρχές του 2021. Την Τετάρτη το απόγευμα κατέθεσε αίτηση στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για επείγουσα έγκριση του συγκεκριμένου πειραματικού κοκτέιλ αντισωμάτων που χορηγήθηκε και στον πρόεδρο Τραμπ.

Η «Κ» επικοινώνησε εκ νέου με τον κ. Κυρατσού πριν από λίγες μέρες και έθεσε ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα και τη διαθεσιμότητα του θεραπευτκού κοκτέιλ αντισωμάτων. «Εχουμε ανακοινώσει τα δεδομένα από ασθενείς που είναι επιβεβαιωμένα θετικοί στον κορωνοϊό, έχουν συμπτώματα και δεν έχουν νοσηλευτεί», απάντησε. «Αυτή η πρώτη ανάλυση περιλαμβάνει δεδομένα από 275 ασθενείς και έδειξε ότι η εισαγωγή του κοκτέιλ αντισωμάτων mAb μπορεί να μειώσει το ιικό φορτίο (να επιταχύνει την ιική αποκάθαρση) και να επιταχύνει την υποχώρηση των συμπτωμάτων, ιδίως σε ασθενείς των οποίων η ανοσοποιητική ανταπόκριση δεν έχει ακόμα ενεργοποιηθεί σημαντικά και/ή έχουν υψηλό ιικό φορτίο. Ασφαλώς, συνεργαζόμαστε με ρυθμιστικούς φορείς, τόσο στις ΗΠΑ όσο και μαζί με τους συνεργάτες μας εκτός ΗΠΑ, για να διασφαλίσουμε έγκαιρη διαθεσιμότητα της θεραπείας. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε ακριβώς τον χρόνο, αλλά το σίγουρο είναι ότι συνεργαζόμαστε μεθοδικά με τους ρυθμιστικούς οργανισμούς, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζουμε να συγκεντρώνουμε δεδομένα από τις κλινικές δοκιμές μας».

Η θεραπεία αντισωμάτων βασίζεται στα ποντίκια, επειδή τα συμπαθή τρωκτικά διαθέτουν ανοσοποιητικό σύστημα παρόμοιο με το ανθρώπινο. Αν ο οργανισμός ενός ποντικιού μολυνθεί από έναν ιό, παράγει αμέσως αντισώματα. Τα αντισώματα αυτά μπορούν να εισαχθούν στον ανθρώπινο οργανισμό για την καταπολέμηση του ίδιου ιού. Μόνο που πολλά από αυτά τα αντισώματα, όταν εισάγονται στον άνθρωπο, απορρίπτονται ή δεν λειτουργούν επειδή μπορεί να μοιάζουν, αλλά δεν είναι ακριβώς «ανθρώπινα».

Η γενετική μηχανική

ta-magika-pontikia-poy-nikoyn-tin-covid-192
Ο πρόεδρος του Δ.Σ. Ρόι Βαγιέλος. (Φωτ. INTIME NEWS)

Για να λύσει αυτό το πρόβλημα η Regeneron εφάρμοσε αρχές της γενετικής μηχανικής και δημιούργησε το λεγόμενο «μαγικό ποντίκι», δηλαδή ένα ποντίκι με ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. Η εταιρεία διαθέτει σήμερα πολλές χιλιάδες τέτοια ποντίκια. Οταν αυτά τα ποντίκια μολύνονται από κάποιον ιό παράγουν αντισώματα ίδια με αυτά που παράγει ένας άνθρωπος, που μπορεί να προσβληθεί από τον ίδιο ιό. Αυτά τα αντισώματα δεν απορρίπτονται όταν εισάγονται σε έναν ανθρώπινο οργανισμό και έτσι επιταχύνουν τη θεραπεία, αφού ο οργανισμός εξοπλίζεται άμεσα με αντισώματα που θα χρειαζόταν πολλές ημέρες για να τα δημιουργήσει μόνος του, την ίδια ώρα κατά την οποία ο ιός θα συνέχιζε να πολλαπλασιάζεται.

Τα «μαγικά ποντίκια» παράγουν εκατοντάδες διαφορετικά αντισώματα κατά του κορωνοϊού. Ποια είναι τα πιο αποτελεσματικά αντισώματα με δεδομένο ότι ο ιός διαρκώς μεταλλάσσεται; Οι επιστήμονες της Regeneron εντόπισαν και επέλεξαν δύο αντισώματα που μπλοκάρουν τον κορωνοϊό σε δύο σημεία επάνω στις ακίδες του που έχει παρατηρηθεί ότι δεν μεταλλάσσονται. Οπως έχει αποδειχθεί από τις ώς τώρα δοκιμές και όπως μάλλον επιβεβαιώνει και η περίπτωση του προέδρου Τραμπ, το κοκτέιλ αντισωμάτων λειτουργεί και η θεραπεία επιταχύνεται θεαματικά. Τα αντισώματα αχρηστεύουν τις ακίδες του κορωνοϊού, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να «κλειδώσει» επάνω στους υποδοχείς των κυττάρων και να εισχωρήσει σε αυτά.

Η Regeneron δραστηριοποιείται στην αντιμετώπιση πολλών ιών. Τα τελευταία χρόνια έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη πάνω από 50 κλινικές δοκιμές με πολλά διαφορετικά αντισώματα που παράγουν τα «μαγικά ποντίκια». Ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί παρενέργεια σε ανθρώπους, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι η θεραπεία αντισωμάτων της Regeneron λειτούργησε δραστικά κατά του Eμπολα όταν επανεμφανίστηκε το 2018 στη Δημοκρατία του Κονγκό. Συνεκτιμώτας όλα αυτά τα δεδομένα οι γιατροί του Τραμπ προφανώς αποφάσισαν ότι ο κίνδυνος από τη χορήγηση του πειραματικού κοκτέιλ ήταν μηδαμινός σε σχέση με τον κίνδυνο που θα διέτρεχε αν ο ιός έμενε ανεξέλεγκτος. Αν πράγματι δεν υπάρξει κάποια απροσδόκητη εξέλιξη, τότε τρεις Ελληνες επιστήμονες και οραματιστές θα συνδέσουν για πάντα το όνομά τους με τη λύση στο μεγαλύτερο πρόβλημα δημόσιας υγείας των τελευταίων 100 ετών.

Ο ευφυής κ. Γιανκόπουλος

ta-magika-pontikia-poy-nikoyn-tin-covid-194
Ο επικεφαλής της Regeneron Τζορτζ Γιανκόπουλος. (Φωτ. REUTERS / Brendan McDermid)

«Το 1975, όταν ακόμα ήμουν μαθητής στο γυμνάσιο, ο πατέρας μου ήρθε στο σπίτι με μια σελίδα από τον “Εθνικό Κήρυκα”, την εφημερίδα της ομογένειας. Είχαν δημοσιεύσει ένα εκτενές ρεπορτάζ για τον Ρόι Βαγιέλος, τον θρύλο της αμερικανικής φαρμακοβιομηχανίας, που τότε είχε μόλις αναλάβει τη θέση του επικεφαλής ερευνητή της Merck. “Ετσι θα ήθελα να δω κι εσένα μια μέρα”, μου είπε. “Με τις γνώσεις και την έρευνά σου να σώζεις ζωές”. Ελπίζω να τον έκανα περήφανο». Αυτή είναι μία από τις δηλώσεις που έκανε ο επιστημονικός διευθυντής και επικεφαλής της Regeneron Τζoρτζ Γιανκόπουλος σε συνέντευξή του στην «Κ» και στην Τασούλα Επτακοίλη, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή. Ο 61χρονος Γιανκόπουλος ήταν σίγουρος για την επιτυχία της θεραπείας των μονοκλωνικών αντισωμάτων όταν τον Απρίλιο δήλωσε στο Bloomberg Businessweek: «Η τεχνολογία της Regeneron μάς επιτρέπει να φτάσουμε μέσα σε μήνες εκεί όπου άλλοι θα χρειάζονταν χρόνια». Ο Τζoρτζ Γιανκόπουλος, που σύμφωνα με εκτιμήσεις του διεθνούς Τύπου διαθέτει περιουσία που προσεγγίζει το 1 δισ. δολ. λόγω των μετοχών του στη Regeneron, ίδρυσε την εταιρεία το 1988 μαζί με τον Λέοναρντ Σλάιφερ, αλλά οι πρώτες επιτυχίες καταγράφηκαν το 2008, με την πρώτη θεραπεία για μια σπάνια φλεγμονώδη πάθηση. Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη με γονείς από την Καστοριά. Ηταν ο καλύτερος μαθητής στο σχολείο του Bronx και στο πανεπιστήμιο Columbia όπου έκανε μάστερ και διδακτορικό και εργάστηκε στο πεδίο της μοριακής ανοσολογίας. Τελικά η ευχή του πατέρα Γιανκόπουλου πραγματοποιήθηκε και μάλιστα με τρόπο απροσδόκητο. Οταν ο κ. Βαγιέλος συνάντησε τον κ. Γιανκόπουλο το 1995 αποφάσισε αμέσως να επενδύσει στη Regeneron και να αναλάβει τη θέση του προέδρου του Δ.Σ.