ΥΓΕΙΑ

Ελληνική πρόταση για θεραπεία υδροκεφαλίας

Ελληνική πρόταση για θεραπεία υδροκεφαλίας

Τη σημαντική διάκριση «Innovator Award Grant 2020», που απονέμει κάθε χρόνο το Hydrocephalus Association των ΗΠΑ, απέσπασε ο Ελληνας καθηγητής Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Σταύρος Ταραβήρας, που ηγείται του εργαστηρίου Stem Cell Lab. Η διάκριση αφορά την προοπτική μιας καινούργιας κυτταρικής θεραπείας για την ασθένεια της υδροκεφαλίας, κατά την οποία συσσωρεύεται μεγάλη ποσότητα εγκεφαλονωτιαίου υγρού στις κοιλίες του εγκεφάλου. Το ευρύ κοινό γνωρίζει κυρίως την εκ γενετής υδροκεφαλία, η οποία θεωρείται πολύ επικίνδυνη, καθώς συνοδεύεται κατά κανόνα από αναπτυξιακά προβλήματα του εμβρύου και έχει συχνότητα εμφάνισης 1/3.000. «Ωστόσο, υδροκεφαλία μπορεί να εμφανίσει κάποιος αργότερα, στη διάρκεια της ενήλικης ζωής του και να συνδέεται με λοιμώξεις ή αιμορραγικά επεισόδια», εξηγεί ο καθηγητής Ταραβήρας στην «Κ», «η σοβαρότητα του κάθε περιστατικού διαφέρει πολύ, δεν υπάρχουν κανόνες ούτε προδιαγεγραμμένη εξέλιξη, πρόκειται για μία πολύ ετερογενή νόσο». Το Stem Cell Lab διερευνά τη λειτουργία των νευρικών βλαστικών κυττάρων και τον τρόπο που αυτά διαφοροποιούνται· μέσω της μελέτης αυτής κατέληξαν στη βραβευθείσα ερευνητική πρόταση.

Στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχουν δισεκατομμύρια εξειδικευμένα κύτταρα, τα οποία προέρχονται από έναν κοινό πληθυσμό αρχέγονων κυττάρων. Εξ αυτών ορισμένα κύτταρα επενδύουν τις κοιλίες του εγκεφάλου, διαχωρίζοντας τον νευρικό ιστό από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό και μέσω κινούμενων τριχιδίων διευκολύνουν τη διακίνηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Σε κάποιες, όμως, μορφές υδροκεφαλίας τα επενδυματικά κύτταρα καταστρέφονται και παροχετεύονται στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό αφήνοντας πίσω τους ουλώδη ιστό. «Η κυτταρική θεραπεία που προτείνουμε στοχεύει στον επαναπρογραμματισμό των κυττάρων του ουλώδους ιστού σε λειτουργικά επενδυματικά κύτταρα, με στόχο την αποκατάσταση της δομής του ιστού και της ομαλής κυκλοφορίας του εγκεφαλονωτιαίου υγρού», περιγράφει ο καθηγητής, που διευκρινίζει ωστόσο ότι απέχουμε πολύ από τη στιγμή που η εν λόγω θεραπεία θα είναι διαθέσιμη στους ασθενείς. Η βασική ιδέα είναι η δημιουργία νέων λειτουργικών κυττάρων που θα μιμούνται τις φυσιολογικές διαδικασίες που οδηγούν στη δημιουργία επενδυματικών κυττάρων στη διάρκεια της ανάπτυξης. 

Είναι η πρώτη φορά που προτείνεται επαναπρογραμματισμός του ουλώδους ιστού σε λειτουργικά επενδυματικά κύτταρα και αυτό βασίζεται σε δεκάχρονη έρευνα και σε προηγούμενα ευρήματα του εργαστηρίου. «Καθώς οι μέθοδοι μεταφοράς γονιδίων πλησιάζουν την κλινική πρακτική, πιστεύουμε ότι τα ευρήματά μας μπορεί να αποτελέσουν μια θεραπευτική εναλλακτική λύση για τους ασθενείς με υδροκεφαλία στο άμεσο μέλλον», καταλήγει ο ερευνητής, που χάρη στο βραβείο εντάσσεται πλέον σε ένα διεθνές επιστημονικό δίκτυο που μελετά την όχι και τόσο σπάνια αυτή ασθένεια.