ΠΡΟΣΩΠΑ

Το βράδυ της 20ής Απριλίου, όταν ανώνυμοι και επώνυμοι πιάστηκαν στον ύπνο

to-vrady-tis-20is-aprilioy-otan-anonymoi-kai-eponymoi-piastikan-ston-ypno-2080049

«Εσάς πού σας βρήκε το πραξικόπημα;» είχα ρωτήσει μια ανύποπτη στιγμή τους γονείς μου. Δεν ζούσα το 1967 και η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα πολύ να έχω αναμνήσεις από εκείνη τη νύχτα, στο γύρισμα της Μεγάλης Πέμπτης στη Μεγάλη Παρασκευή, όπου όλα στην επιφάνεια κυλούσαν ήρεμα, ενώ μια από τις καλύτερα οργανωμένες (και πιο επιτυχημένες) συνωμοσίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη. Για παράδειγμα, οι γονείς μου έπαιζαν χαρτιά σε φιλικό σπίτι στις παρυφές του κέντρου της Αθήνας. Κι όταν περασμένα μεσάνυχτα, προσπάθησαν να επιστρέψουν σπίτι τους συνειδητοποίησαν ότι «κάτι συμβαίνει»…

Κι αν εστιάσω στη μικρο-γεωγραφία εκείνης της παράξενα ήσυχης νύχτας, δεν αποκλείεται το δικό τους δρομολόγιο να συνέπεσε για λίγα δευτερόλεπτα με το δρομολόγιο των… πραξικοπηματιών. Σε μια ανεκδοτολογικού χαρακτήρα καταγραφή, εμφανίζονται οι τρεις ισχυροί άντρες του πραξικοπήματος (Παπαδόπουλος, Παττακός, Μακαρέζος) να έχουν ολοκληρώσει μια από τις τελευταίες συσκέψεις της λεγόμενης «Επαναστατικής Επιτροπής» στο σπίτι του αντισυνταγματάρχη Μιχαήλ Μπαλόπουλου στη Νέα Σμύρνη. Προχωρημένο απόγευμα Μεγάλης Πέμπτης και πιθανότατα το αυτοκίνητό τους ανεβαίνει τη λεωφόρο Συγγρού. Στους δρόμους οι ανυποψίαστοι Αθηναίοι έκαναν τα τελευταία τους ψώνια. Οι γονείς μου έφταναν στο σπίτι των φίλων τους κάπου στο Κουκάκι, κοντά στο «Φιξ»…

«Πού να ξέρουν τι τους ξημερώνει αύριο», φέρεται να μονολόγησε από το κάθισμα του συνοδηγού ο Παπαδόπουλος για να του απαντήσει ο οδηγός Μακαρέζος, «θα σταματήσουν οι φασαρίες και θα ηρεμήσουν»…

Πάντως πολύ πριν ξημερώσει, ήδη από τις 2 το πρωί, τα πρώτα τανκς είχαν κάνει την εμφάνισή τους. Ομως, το ίδιο βράδυ και καθώς η προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές της 28ης Μαΐου, που έμελλε να μη γίνουν ποτέ, αρχίζει να ζεσταίνεται, ο νεαρός βουλευτής Γιάννης Βαρβιτσιώτης μιλάει σε συγκέντρωση στο Αιγάλεω. Ακολουθεί σε τοπική ταβέρνα δείπνο με πολιτικούς του φίλους από την περιοχή όπου μοιράζεται τον φόβο του ότι οι εκλογές δεν θα γίνουν ποτέ, καθώς «θα έχουμε στρατιωτικό πραξικόπημα». Η ομήγυρη αναστατώνεται. «Και ποιος θα το επιχειρήσει; Ο βασιλιάς; Οι στρατηγοί; Ποιος;». Χωρίς να το πολυσκεφτεί ο γνωστός πολιτικός και πρώην υπουργός απαντά: «Ενας κάποιος Παπαδόπουλος». Δεν γνωρίζει τίποτα, απλώς αναφέρει το πιο συνηθισμένο ελληνικό επώνυμο για να δηλώσει μ’ αυτόν τον εύσχημο τρόπο ότι δεν έχει ιδέα. Σε λίγες ώρες, δεν θα πιστεύει στα αυτιά του όταν μαζί με όλους τους Ελληνες θα πληροφορηθεί τα ονόματα των πρωτεργατών της «Επανάστασης» της 21ης Απριλίου…