ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Γενετική τροποποίηση με ανεπιθύμητες μεταλλάξεις

gkat_11_0512_page_1_image_0002

Οι ριψοκίνδυνοι πειραματισμοί ενός Κινέζου επιστήμονα, ο οποίος τροποποίησε γενετικώς δίδυμα έμβρυα προκειμένου να αποκτήσουν ανοσία έναντι του ιού του έιτζ, πιθανώς όχι μόνο να απέτυχαν στον στόχο τους, αλλά και να προκάλεσαν ανεπιθύμητες μεταλλάξεις. Σε αυτό το ζοφερό συμπέρασμα κατέληξαν Αμερικανοί επιστήμονες μετά τη δημοσιοποίηση της πρωτογενούς μελέτης.

Αποσπάσματα από την κινεζική χειρόγραφη έρευνα δημοσιοποιήθηκαν από την επιθεώρηση ΜΙΤ Technology Review και αποδεικνύουν ότι ο βιοφυσικός Χε Ζενκούι αγνόησε κάθε ηθικό και επιστημονικό κανόνα, όταν δημιούργησε τα δίδυμα κορίτσια Λούλα και Νάνα, η γέννηση των οποίων, στα τέλη  του 2018 συγκλόνισε τον επιστημονικό κόσμο. Ο Κινέζος επιστήμονας είχε τότε ισχυριστεί ότι θα μπορούσε «να ελέγξει την παγκόσμια επιδημία του έιτζ». Ωστόσο, είναι εντελώς αβέβαιο κατά πόσον κατάφερε να προσφέρει ανοσία από τον ΗΙV στα δίδυμα κορίτσια, καθώς η επιστημονική ομάδα του δεν πέτυχε να αναπαραγάγει τη μετάλλαξη που προσφέρει ανθεκτικότητα έναντι του ιού.

Ενα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων γεννιούνται με ανοσία στον ιό HIV εξαιτίας μιας μετάλλαξης στο γονίδιο CCR5. Αυτό το γονίδιο ακριβώς αποτέλεσε τον στόχο του Χε, ο οποίος εφάρμοσε τη μέθοδο Crispr προκειμένου να τον επιτύχει. Οπως επισήμανε ο Φιοντόρ Ουρνόφ, γενετιστής και ειδικός στις γενετικές τροποποιήσεις του πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ, μιλώντας στην επιθεώρηση ΜΙΤ Technology Review, «ο ισχυρισμός ότι κατάφερε να αναπαραγάγει τη μετάλλαξη του CCR5 αποτελεί μια οφθαλμοφανή προσπάθεια παραπλάνησης για τα πραγματικά δεδομένα και  μπορεί να χαρακτηριστεί μόνον ηθελημένο ψεύδος», ενώ συνέχισε λέγοντας ότι «η μελέτη έδειξε ότι οι Κινέζοι δεν κατάφεραν να αναπαραγάγουν την ποικίλη μορφή του γονιδίου CCR5». Αλλωστε, η μέθοδος Crispr, παρότι επέφερε επανάσταση στον τομέα μετά το 2012, εξακολουθεί να είναι ένα ατελές εργαλείο, που μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες γενετικές τροποποιήσεις, γεγονός που καθιστά τη χρήση της στον άνθρωπο άκρως αμφιλεγόμενη. Οπως έγινε γνωστό, οι γονείς των διδύμων κοριτσιών δεν είχαν καμία πρόσβαση σε κλινικές υποβοηθούμενης γονιμότητας και γι’ αυτό πιθανώς δέχθηκαν να συμμετάσχουν στο πείραμα του Χε, παρά τους τεράστιους κινδύνους που εγκυμονούσε για τα παιδιά τους. Ο πατέρας είναι οροθετικός, κάτι που αποτελεί μείζον κοινωνικό στίγμα στην Κίνα και αποκλείει την πρόσβαση σε κλινικές τεχνητής γονιμοποίησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει μια μέθοδος «καθαρισμού» των σπερματοζωαρίων, η οποία αποτρέπει τη μετάδοση της λοίμωξης στα αγέννητα παιδιά.

Επίσης, οι Κινέζοι επιστήμονες, όπως αποδεικνύεται, κατέβαλαν υπέρμετρες προσπάθειες για να δυσχεράνουν τον εντοπισμό της οικογένειας των διδύμων, μη περιλαμβάνοντας τα ονόματα των γιατρών στην έκθεση και δίνοντας ψευδή ημερομηνία γέννησης. Ο Χε είχε ανακοινώσει ότι τα «μεταλλαγμένα μωρά» γεννήθηκαν τον Νοέμβριο του 2018, ενώ σύμφωνα με πολλές αναφορές, τα δίδυμα γεννήθηκαν τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς.